14 hours ago
3
Nhưng để một tác phẩm Việt thật sự đi xa, điều khó nhất đôi khi lại nằm ở việc làm sao chuyển tải được 'nội hàm văn hóa' của nó sang một ngôn ngữ khác. Đó cũng là vấn đề được nhắc đến nhiều trong buổi giao lưu giới thiệu bản quyền sách Việt - Trung 2026 do Chibooks phối hợp cùng Hội Nhà văn TP.HCM và trang web dịch vụ thương mại bản quyền Trung Quốc - ASEAN tổ chức tại TP.HCM.
Buổi tọa đàm diễn ra vào sáng ngày 14.5 tại TP.HCM
ẢNH: XUÂN NHI
Văn học Việt vẫn đang đi ra thế giới một cách lặng lẽ
Trong câu chuyện về hành trình đưa sách Việt sang thị trường Trung Quốc, những con số được đưa ra khiến nhiều người tham dự không khỏi suy nghĩ. Nhà văn Trịnh Bích Ngân - Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM cho biết theo thống kê dẫn số liệu từ Tổng công ty sách Trung Quốc nhân dịp kỷ niệm 60 năm ngày Quốc khánh nước này, bà cho biết chỉ khoảng 150 đầu sách văn học Việt Nam từng được dịch và xuất bản tại Trung Quốc, trong đó có những tác phẩm quen thuộc như Truyện Kiều, Số đỏ hay Chí Phèo… Tuy nhiên, hiện phần lớn các đầu sách này gần như không còn hiện diện trên thị trường Trung Quốc.
"Không chỉ vậy, trung bình mỗi năm thị trường Quảng Tây chỉ xuất bản khoảng hai đầu sách văn học Việt Nam", bà Bích Ngân chia sẻ.
Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM - nhà văn Trịnh Bích Ngân phát biểu khai mạc tọa đàm
ẢNH: XUÂN NHI
Con số ấy phần nào cho thấy văn học Việt vẫn đang đi ra thế giới bằng những bước khá chậm, dù nhiều năm qua đã có không ít nỗ lực từ các đơn vị xuất bản và những người làm công việc dịch thuật.
Khoảng trống của văn học dịch
Theo nhà văn Trịnh Bích Ngân, điều đáng lo hơn nằm ở thực tế Việt Nam vẫn chưa có sự đầu tư bài bản cho đội ngũ văn học dịch. Trong khi nhiều quốc gia đã đào tạo dịch giả văn học chuyên nghiệp từ hàng chục năm trước, thì ở Việt Nam, lĩnh vực này vẫn còn thiếu hụt cả nhân lực lẫn chiến lược phát triển lâu dài.
Bà cho rằng để văn học Việt có thể bước ra thế giới mạnh mẽ hơn, điều cần thiết nhất hiện nay là đầu tư vào đội ngũ văn học dịch chuyên nghiệp, đồng thời đẩy mạnh quảng bá và xã hội hóa con đường phát triển văn học dịch.
Ở góc nhìn của người làm xuất bản, bà Nguyễn Lệ Chi - Giám đốc công ty Chibooks cho rằng việc đưa sách Việt ra nước ngoài không đơn thuần là hoạt động thương mại bản quyền. Theo bà, mỗi tác phẩm còn mang theo văn hóa, lối sống và bản sắc của người Việt đến với độc giả quốc tế.
"Điều khó nhất là chuyển tải nội hàm văn hóa"
Tại phần giao lưu - hỏi đáp, câu chuyện "rào cản vô hình" giữa văn học Việt và độc giả Trung Quốc cũng được đặt ra. Đại diện Nhà xuất bản Khoa học Kỹ thuật Quảng Tây cho rằng điều khó nhất trong dịch thuật không nằm ở ngôn ngữ, mà ở việc làm sao giữ được tinh thần văn hóa của tác phẩm gốc.
"Điều khó nhất là làm sao chuyển tải được tinh túy văn hóa, ý nghĩa sâu bên trong câu chữ. Chúng tôi phải tham khảo ý kiến của các chuyên gia giỏi tiếng Việt để kiểm tra xem bản dịch đã thể hiện được đầy đủ nội hàm văn học hay chưa", đại diện đơn vị này chia sẻ.
Lý giải về sự quan tâm dành cho sách Việt Nam hiện nay, phía Quảng Tây cho biết yếu tố địa lý, giao lưu du học và du lịch giữa hai nước đang khiến ngày càng nhiều độc giả Trung Quốc quan tâm đến văn hóa, ẩm thực và du lịch Việt Nam. Đây cũng là cơ sở để các đơn vị xuất bản Trung Quốc tìm kiếm những tác phẩm đặc sắc của Việt Nam để giới thiệu đến độc giả nước họ.
Không chỉ dừng ở câu chuyện bản quyền
Bên cạnh các trao đổi về dịch thuật và văn học dịch, tọa đàm còn mở ra nhiều kết nối hợp tác xuất bản giữa Việt Nam và Trung Quốc. Tại chương trình, phía đối tác Trung Quốc đã giới thiệu về trang web dịch vụ thương mại bản quyền Trung Quốc - ASEAN. Trang web này thuộc Tập đoàn Xuất bản Truyền thông Quảng Tây, do Nhà xuất bản Khoa học Kỹ thuật Quảng Tây triển khai cùng nhiều đầu sách thuộc các lĩnh vực như văn hóa, du lịch, ẩm thực, khoa học công nghệ và truyện tranh thiếu nhi để tìm kiếm cơ hội hợp tác bản quyền tại Việt Nam.
Đại diện Nhà xuất bản Khoa học Kỹ thuật Quảng Tây giới thiệu về trang web dịch vụ thương mại bản quyền Trung Quốc - ASEAN
ẢNH: XUÂN NHI
Từ một buổi tọa đàm về bản quyền sách, câu chuyện cuối cùng lại mở ra một vấn đề lớn hơn của đời sống văn chương Việt Nam hôm nay: làm thế nào để một tác phẩm Việt có thể đi xa mà vẫn giữ được tinh thần văn hóa của chính mình. Và trên hành trình đó, văn học dịch có lẽ không còn là công việc đứng phía sau một cuốn sách, mà đã trở thành chiếc cầu nối quan trọng để văn chương Việt bước ra thế giới.
Buổi giao lưu cũng cho thấy việc đưa sách ra thế giới hôm nay không chỉ là câu chuyện xuất bản, mà còn là hành trình kết nối văn hóa giữa các quốc gia.
