Dự trữ vàng của Nga giảm mạnh nhất kể từ 2002

Nga tiếp tục là bên bán vàng mạnh trong tháng 4, qua đó tiếp tục giảm khối lượng dự trữ trong bối cảnh giá kim loại quý đạt mức cao kỷ lục.

Dự trữ vàng của Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) đã giảm liên tiếp trong 4 tháng đầu năm 2026, ghi nhận mức sụt giảm mạnh nhất trong vòng 25 năm qua.

Tính đến ngày 1/5, CBR nắm giữ 73,9 triệu ounce vàng thỏi trong dự trữ quốc tế. Chỉ trong một tháng, lượng vàng dự trữ đã giảm 200.000 ounce, nâng tổng mức giảm từ đầu năm 2026 lên 900.000 ounce. Theo đó, tổng dự trữ vàng của CBR đã xuống mức thấp nhất kể từ tháng 3/2022.

Dự trữ vàng của Nga giảm mạnh.

Xét theo đơn vị khối lượng, ngân hàng trung ương Nga đã mất 27,9 tấn vàng trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 4. Đây là mức giảm lớn nhất trong dự trữ vàng quốc gia kể từ năm 2002, theo dữ liệu của Hội đồng Vàng Thế giới. Trước đó, vào tháng 5/2002, CBR từng ghi nhận mức giảm 41,5 tấn vàng chỉ trong một tháng.

Từ năm 2002, Ngân hàng Trung ương Nga nhìn chung duy trì vai trò là bên mua vàng lớn, thường xuyên bổ sung hàng trăm tấn mỗi năm và chưa từng bán quá 100.000 ounce, tương đương 3,1 tấn vàng thỏi, trong một tháng. Ngoại lệ duy nhất là tháng 7/2005, khi 7,7 tấn vàng được bán khỏi bảng cân đối kế toán của ngân hàng.

CBR hiện đang bán vàng nhằm phục vụ các giao dịch song song liên quan đến việc thanh lý tài sản từ Quỹ Tài sản Quốc gia, một phần trong dự trữ vàng và ngoại hối của Nga.

"Trước hết, mục đích chính là để bù đắp thâm hụt ngân sách, vốn đã đạt 4,6 nghìn tỷ ruble vào cuối tháng 3", nhà phân tích Natalia Milchakova của Freedom Finance Global nói với The Moscow Times. "Nếu không có sự bù đắp một phần từ Ngân hàng Trung ương trong bối cảnh doanh thu dầu khí khiêm tốn vào đầu năm, con số này có thể đã vượt quá 5 nghìn tỷ ruble."

"Ngoài ra, việc bán vàng cũng có thể nhằm mục đích tích lũy dự trữ ngoại tệ, do tình trạng thiếu hụt xuất khẩu đã xuất hiện vào đầu năm", bà cho biết thêm. "Kim loại quý này đã được đổi lấy nhân dân tệ".

Số liệu tháng 4 là diễn biến mới nhất trong chuỗi các đợt bán vàng với quy mô lớn hơn bình thường, trong bối cảnh Nga đang chịu áp lực từ cuộc xung đột tại Ukraine và các lệnh trừng phạt quốc tế. Theo báo cáo của CBR công bố trước đó một tháng, dự trữ vàng của Nga đã giảm xuống còn 2.304,76 tấn tính đến ngày 1/4/2026, bao gồm mức giảm 6,22 tấn riêng trong tháng 3.

Nhu cầu vàng trong nước Nga cũng tăng mạnh khi nền kinh tế nước này bước sang năm thứ năm chịu tác động từ cuộc chiến tại Ukraine. Theo Sở Giao dịch Moscow, khối lượng giao dịch vàng trong tháng trước đã tăng hơn 350% so với tháng 3/2025, đạt 42,6 tấn, trong đó gồm 28,6 tấn giao dịch hoán đổi và 14 tấn giao dịch giao ngay. Tính theo đồng ruble, mức tăng còn ấn tượng hơn khi tăng 500% so với cùng kỳ năm trước, lên 534,4 tỷ ruble, tương đương khoảng 7,1 tỷ USD.

Việc bán vàng để tài trợ cho thâm hụt ngân sách có thể tiếp tục diễn ra trong bối cảnh chi tiêu của chính phủ tăng mạnh so với mục tiêu ngân sách. Việc Ngân hàng Trung ương Nga bán vàng từ dự trữ là hoàn toàn phù hợp với xu hướng của nhiều ngân hàng trung ương khác, đặc biệt tại các nền kinh tế đang phát triển.

Trữ lượng vàng của Nga chủ yếu được tích lũy trong giai đoạn từ năm 2002 đến năm 2025, khi nước này mua hơn 1.900 tấn vàng. Trong đó, hơn 500 tấn được mua trong giai đoạn 2008 – 2012 và khoảng 1.200 tấn trong giai đoạn 2014 – 2019. Theo nhà phân tích Nikolai Dudchenko của Finam, lượng vàng ròng Nga mua thêm kể từ năm 2020 chỉ đạt 55,4 tấn.

Ông Dudchenko cho biết: "Hiện nay, một số ngân hàng trung ương vẫn tiếp tục bán vàng để trang trải các khoản chi tiêu, bao gồm cả chi phí quốc phòng". Ông cũng lưu ý rằng nguồn tiền này còn được sử dụng để bù đắp giá năng lượng tăng cao và hỗ trợ tỷ giá đồng nội tệ.

Ngày 20/2, CBR thông báo đã bán 300.000 ounce vàng từ kho dự trữ trong tháng 1, khi giá vàng đạt mức cao kỷ lục trên 5.500 USD/ounce, khiến tổng lượng vàng dự trữ giảm xuống còn 74,5 triệu ounce. Đây là lần giảm dự trữ vàng đầu tiên của Nga kể từ tháng 10 năm trước.

Giá vàng trung bình trong tháng 1 ở mức khoảng 4.700 USD/ounce, nhưng có thời điểm đạt đỉnh 5.600 USD/ounce. Theo đó, doanh thu từ hoạt động bán vàng thỏi có thể dao động trong khoảng từ 1,41 tỷ USD đến 1,68 tỷ USD.

Dù bán ra một phần dự trữ, giá trị kho vàng của Nga vẫn tăng 23% trong tháng 1, lên 402,7 tỷ USD nhờ đà tăng mạnh của giá vàng toàn cầu.

Tháng 7 năm ngoái,  xuất khẩu kim loại quý của Nga sang Trung Quốc đã tăng gần gấp đôi về giá trị trong nửa đầu năm 2025.

Nhập khẩu quặng và kim loại quý tinh luyện của Nga từ Trung Quốc, bao gồm vàng và bạc, đã tăng vọt 80% lên 1 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước. Giá kim loại quý đã tăng khoảng 28% trong năm nay, được thúc đẩy bởi rủi ro địa chính trị gia tăng, căng thẳng thương mại, cùng hoạt động mua vào của các ngân hàng trung ương và các quỹ ETF.

Nga hiện là nhà sản xuất vàng lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Trung Quốc, với sản lượng hàng năm vượt 300 tấn. Ngân hàng trung ương Nga từng nằm trong nhóm mua vàng lớn nhất thế giới, song hoạt động này đã suy giảm kể từ khi nước này mở chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine năm 2022. Trong khi đó, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc vẫn nằm trong nhóm các ngân hàng trung ương mua vàng mạnh nhất những năm gần đây.

Xuất khẩu vàng của Nga sang Trung Quốc gia tăng về khối lượng, song một phần đáng kể mức tăng giá trị cũng đến từ đà tăng mạnh của giá vàng toàn cầu, khi giá vàng giao ngay đã tăng gần 43% trong vòng 12 tháng qua.

Ngành khai thác vàng của Nga cũng đang hưởng lợi từ nhu cầu bán lẻ trong nước tăng cao. Trong năm 2024, người tiêu dùng Nga đã mua 75,6 tấn vàng, tương đương khoảng 25% sản lượng vàng hàng năm của cả nước, nhằm bảo toàn giá trị tài sản trong bối cảnh đồng ruble suy yếu.

Đà tăng của các kim loại quý khác cũng thúc đẩy doanh thu của các công ty khai thác lớn tại Nga. MMC Norilsk Nickel PJSC, một trong những nhà sản xuất palladium và bạch kim hàng đầu thế giới, đã tăng cường xuất khẩu sang Trung Quốc trong năm nay. Giá của hai kim loại này đã tăng lần lượt 38% và 59% trong năm 2025.

Giá vàng Xem thêm