Dự án BOT điện Sơn Mỹ chậm tiến độ, Lâm Đồng kiến nghị gỡ vướng

Ngày 3.6, UBND tỉnh Lâm Đồng cho biết vừa có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ và Bộ Công thương về tiến độ triển khai và gỡ vướng các dự án Nhà máy nhiệt điện BOT Sơn Mỹ 1, Sơn Mỹ 2 và Kho cảng LNG Sơn Mỹ tại xã Sơn Mỹ (trước đây thuộc huyện Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận cũ), với tổng mức đầu tư khoảng 5,6 tỉ USD.

Dự án chưa được phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi

Theo UBND tỉnh Lâm Đồng, đến nay báo cáo nghiên cứu khả thi của các dự án Nhà máy nhiệt điện BOT Sơn Mỹ 1 và Sơn Mỹ 2 vẫn chưa được phê duyệt. Bộ Công thương là cơ quan đầu mối thực hiện việc thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi đối với các dự án này.

Tại công văn số 8494 (ngày 30.11.2023), Bộ Công thương cho rằng các nội dung liên quan đến triển khai dự án đầu tư, ưu đãi đầu tư, cần thực hiện theo quy định của pháp luật về đối tác công tư (PPP) và các quy định có liên quan.

Tuy nhiên, các nhà đầu tư tiếp tục kiến nghị Bộ Công thương báo cáo Chính phủ xem xét hoàn thiện khung pháp lý đối với các dự án BOT điện, tạo cơ sở cho việc huy động nguồn vốn quốc tế.

Theo UBND tỉnh Lâm Đồng, hiện chưa có cơ chế, chính sách đầy đủ để bảo đảm tính khả thi của các dự án BOT điện quy mô lớn, đặc biệt trong quá trình tiếp cận nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng quốc tế.

Do đó, các nhà đầu tư kiến nghị Chính phủ xem xét bổ sung nhiều cơ chế đặc thù cho các dự án BOT điện.

Một phần diện tích của các dự án BOT điện Sơn Mỹ nằm trong Khu công nghiệp Sơn Mỹ 1 nên phải thuê lại từ chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp

ẢNH: QUẾ HÀ

Trong đó, kiến nghị đầu tiên là Chính phủ bảo lãnh nghĩa vụ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền ký hợp đồng BOT, nghĩa vụ của đơn vị mua điện là Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), đồng thời chính quyền địa phương có cam kết đối với các hợp đồng thuê đất, thuê hạ tầng.

Các nhà đầu tư cũng đề xuất cơ chế bảo lãnh khả năng chuyển đổi ngoại tệ; quy định rõ luật điều chỉnh các hợp đồng dự án và ngôn ngữ ưu tiên sử dụng; cơ chế xác định giá điện và đồng tiền thanh toán trong hợp đồng mua bán điện; cũng như cơ chế phân bổ rủi ro phù hợp hơn nhằm thu hút nguồn vốn quốc tế.

Ngoài ra còn có các kiến nghị liên quan đến bao tiêu sản lượng điện, cơ chế chuyển ngang giá khí sang giá điện, bảo lãnh khả năng thanh toán của EVN và chính sách ưu đãi thuế.

Từ những khó khăn trên, nhà đầu tư đề nghị UBND tỉnh Lâm Đồng báo cáo Thủ tướng Chính phủ và Bộ Công thương xem xét ban hành cơ chế chính sách riêng đối với các dự án BOT điện.

Dự án Khu công nghiệp Sơn Mỹ 1 đang gặp khó khăn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng

ẢNH: QUẾ HÀ

Vướng mắc từ chính sách đất đai

Một trong những trở ngại lớn hiện nay là vấn đề sử dụng đất đối với các dự án BOT nhiệt điện Sơn Mỹ. Theo UBND tỉnh Lâm Đồng, phần lớn diện tích của các dự án Nhà máy nhiệt điện BOT Sơn Mỹ 1 và Sơn Mỹ 2 nằm trong Khu công nghiệp Sơn Mỹ 1, phần còn lại là diện tích đất do Nhà nước quản lý.

Điều này dẫn đến việc các chủ đầu tư phải thực hiện 2 hình thức thuê đất khác nhau. Đối với phần diện tích trong khu công nghiệp, nhà đầu tư phải thuê lại từ chủ đầu tư hạ tầng Khu công nghiệp Sơn Mỹ 1 là Công ty IPICO, đất bên ngoài thì thuê từ chính quyền tỉnh.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Lâm Đồng, việc dự án BOT điện phải thuê lại đất từ một doanh nghiệp tư nhân là trường hợp "chưa có tiền lệ, làm phát sinh nhiều rủi ro pháp lý trong mắt các tổ chức tín dụng quốc tế".

Do đó, các nhà đầu tư đề xuất chính quyền địa phương có cam kết, hoặc bảo đảm đối với việc ký kết và thực hiện hợp đồng thuê đất giữa chủ đầu tư nhà máy điện và chủ đầu tư khu công nghiệp. Tuy nhiên, hiện pháp luật chưa có quy định cụ thể về cơ chế bảo lãnh này.

Các nhà đầu tư kiến nghị nhiều cơ chế bảo lãnh chưa có quy định cụ thể trong hệ thống pháp luật hiện hành

ẢNH: QUẾ HÀ

Kiến nghị điều chỉnh tiến độ sau năm 2030

Theo Quy hoạch điện VIII, 2 dự án Nhà máy nhiệt điện BOT Sơn Mỹ 1 và Sơn Mỹ 2 dự kiến đưa vào vận hành trong năm 2028.

Tuy nhiên, tại buổi làm việc với UBND tỉnh Lâm Đồng vào tháng 3.2026, các nhà đầu tư cho biết báo cáo nghiên cứu khả thi của các dự án, bao gồm cả Kho cảng LNG Sơn Mỹ, vẫn chưa được phê duyệt. Đồng thời, các cơ chế nền tảng để bảo đảm tính khả thi tài chính của dự án cũng chưa được hoàn thiện.

UBND tỉnh Lâm Đồng cho rằng, đây là các dự án năng lượng quy mô lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội địa phương và an ninh năng lượng quốc gia. Các dự án cũng nằm trong danh mục công trình năng lượng trọng điểm quốc gia theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười (giữa) kiểm tra tiến độ các dự án năng lượng tại Sơn Mỹ

ẢNH: QUẾ HÀ

Tuy nhiên, hiện các dự án này lại không nằm trong danh mục các dự án bảo đảm cấp điện đến năm 2030 theo Chỉ thị số 01/CT-TTg năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ. Sự thiếu thống nhất này ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ triển khai và khả năng thực hiện mục tiêu của Quy hoạch điện VIII và các dự án khó có thể đưa vào vận hành trước năm 2030.

Vì vậy, UBND tỉnh Lâm Đồng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ và Bộ Công thương sớm luật hóa cơ chế cho các dự án BOT điện, tạo cơ sở để phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi và tháo gỡ các vướng mắc kéo dài nhiều năm qua.

Trường hợp cơ quan có thẩm quyền xác định các dự án nhiệt điện BOT Sơn Mỹ không thể hoàn thành trước năm 2030, tỉnh đề nghị xem xét điều chỉnh tiến độ thực hiện sang giai đoạn sau năm 2030.

Đồng thời, thay vào đó, Lâm Đồng kiến nghị cho phép nghiên cứu, bổ sung quy hoạch các dự án năng lượng có lợi thế của địa phương như thủy điện tích năng và năng lượng tái tạo trong giai đoạn 2026 - 2030; nhằm bù đắp nguồn công suất dự kiến từ các dự án nhiệt điện Sơn Mỹ, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh.