Đóng 300 - 400 triệu để đi xuất khẩu lao động, số tiền này đi đâu?

Sáng 10.9, thảo luận về dự thảo luật Sửa đổi một số điều luật Người Việt Nam đi lao động ở nước ngoài, đại biểu Trần Đình Gia (đoàn Hà Tĩnh) cho biết, Hà Tĩnh có số người tham gia đi lao động ở nước ngoài rất đông.

Đại biểu Trần Đình Gia (đoàn Hà Tĩnh)

ẢNH: QUOCHOI

Theo báo cáo của Sở Nội vụ Hà Tĩnh, hiện nay tỉnh có khoảng từ 11.000 đến 12.000 người lao động ở nước ngoài. Người lao động đi nước ngoài dưới nhiều hình thức, có thể là đi lao động theo hợp đồng, đi thăm thân, đi chữa bệnh hoặc đi du học rồi sau đó tham gia vào thị trường lao động.

Đại biểu cũng cho biết, rất nhiều người Hà Tĩnh đi lao động nước ngoài sang làm việc được vài tháng, sau đó tự ý bỏ ra ngoài làm việc bất hợp pháp. Thực trạng này dẫn đến việc nhiều thị trường lao động không nhận lao động từ một số địa phương của Hà Tĩnh cũng như một số tỉnh miền Trung, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của rất nhiều người lao động chân chính khác.

Cạnh đó, đại biểu Trần Đình Gia phản ánh, theo quy định, một số thị trường lao động không thu phí hoặc thu phí rất thấp, nhưng thực tế người lao động phải đóng các khoản phí rất cao, có thể lên đến 300 - 400 triệu đồng, thậm chí hàng tỉ đồng. “Những số tiền này đi đâu? Khi sửa đổi luật này, phải làm sao để hạn chế tối đa thực trạng trên”, ông Gia nêu.

Để giải quyết các điểm nghẽn này, đại biểu Hà Tĩnh cho rằng, việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về người lao động đi làm việc ở nước ngoài và chia sẻ thông tin, dữ liệu giữa các cơ quan, bộ, ngành, địa phương là hết sức quan trọng. Đặc biệt, phải có cơ chế, quy định nghiêm khắc hơn đối với những người vi phạm pháp luật lao động ở nước ngoài.

“Tôi đề xuất có thể áp dụng biện pháp cấm xuất cảnh đối với những trường hợp lao động vi phạm pháp luật ở nước ngoài, nhằm làm lành mạnh hóa môi trường xuất khẩu lao động”, ông nêu và cho rằng, người lao động ở nước này vi phạm về nước, sau đó lại đi nước khác thì không được.

Không thể chờ vi phạm mới kiểm tra quản lý

Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cho rằng, quy mô thị trường ngày càng lớn, quản lý nhà nước không thể chờ vi phạm xảy ra mới kiểm tra quản lý. 

Ông đề nghị cần xác lập rõ nguyên tắc hậu kiểm theo mức độ rủi ro. Theo đó, cần tổng hợp để nhận diện các chỉ báo như lịch sử vi phạm, khiếu nại, phản ánh đã được xác minh, việc thu và hoàn tiền của người lao động, tỷ lệ lao động về nước đúng hạn, tình trạng cư trú bất hợp pháp…

"Khi doanh nghiệp xuất hiện đồng thời nhiều dấu hiệu bất thường, hệ thống phải có khả năng tự động nâng mức giám sát và chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền để kiểm tra, xử lý thay vì chờ đến khi nhiều người lao động đã nộp tiền hoặc đã xuất cảnh mới can thiệp", ông Bình nêu.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải

ẢNH: GIA HÂN

Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, cơ sở dữ liệu về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đã được xây dựng, đưa vào khai thác sử dụng từ năm 2015 và hiện nay đang tiếp tục được nâng cấp, hoàn thiện. Mỗi năm có trên 80.000 lượt thủ tục hành chính được thực hiện trên cơ sở dữ liệu này. 

Đề cập đến trách nhiệm quản lý nhà nước, Bộ trưởng Bộ Nội vụ khẳng định, cơ chế phối hợp để phòng ngừa rủi ro, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động là vô cùng quan trọng, từ khâu tư vấn trong nước cho đến suốt thời gian làm việc ở nước ngoài. Việc ban hành các chính sách hỗ trợ là hết sức cần thiết, đặc biệt là đối với đồng bào dân tộc thiểu số và lao động nữ.

Ông Hải cũng thông tin, dự thảo đã bổ sung quy định bắt buộc doanh nghiệp phải có người đại diện ở nước ngoài để kịp thời hỗ trợ, giải quyết các vấn đề phát sinh liên quan đến người lao động.