Đòn giáng vào Hamas khi thủ lĩnh 'Bóng ma' bị hạ sát

Thủ lĩnh cánh vũ trang al-Haddad thiệt mạng là tổn thất nặng nề về mặt biểu tượng với Hamas, song nhóm được cho là sẽ nhanh chóng hồi phục.

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) hôm 16/5 thông báo đã hạ sát Izz al-Din al-Haddad, thủ lĩnh cánh vũ trang của Hamas, trong cuộc tấn công trước đó một ngày. Không quân Israel dường như đã thả tổng cộng 13 quả bom, nhắm mục tiêu vào căn hộ chung cư ở khu vực Remal tại Gaza City, cũng như một chiếc xe đang rời hiện trường.

Cuộc tập kích diễn ra ở khu vực đông dân cư và khiến 7 người Palestine thiệt mạng, trong đó có cả phụ nữ và trẻ em. 50 người cũng bị thương sau sự việc.

Lực lượng Hamas sau đó xác nhận Haddad đã thiệt mạng, thừa nhận đây là "tổn thất to lớn" nhưng khẳng định nhóm vũ trang Gaza sẽ tiếp tục "hành trình kháng chiến lâu dài".

Thủ lĩnh cánh vũ trang Hamas Izz al-Din al-Haddad. Ảnh: IDF

Sinh ra đầu thập niên 1970, Haddad gia nhập lực lượng Hamas ngay khi nhóm vũ trang được thành lập hồi năm 1987. Ông đã thăng tiến từ lính bộ binh lên chỉ huy Lữ đoàn Gaza City và phụ trách 6 tiểu đoàn.

Haddad đóng vai trò quan trọng trong quá trình thành lập al-Majd, bộ phận an ninh nội bộ của Hamas với nhiệm vụ truy tìm những người cộng tác với tình báo Israel. Ông được đặt biệt danh "Bóng ma" vì đã thoát hiểm sau nhiều nỗ lực ám sát, trong đó có các vụ nhà riêng bị đánh bom năm 2009, 2012, 2021 và ba vụ mưu sát khác trong xung đột hiện nay.

Haddad có dấu ấn chiến lược quan trọng trong cuộc tập kích của Hamas vào miền nam Israel hồi tháng 10/2023. Ông trực tiếp giám sát nỗ lực phá vỡ hàng rào phía đông, cũng như chỉ huy các đơn vị tinh nhuệ tấn công vào căn cứ quân sự Re'im và tiền đồn Fajja.

Haddad được cho là người đã giao cho các chỉ huy địa phương tờ giấy có nội dung chi tiết về chiến dịch tập kích, cũng như lệnh bắt binh sĩ Israel, vài giờ trước khi cuộc tấn công diễn ra.

Con trai Haddad là Suhaib đã thiệt mạng trong cuộc không kích của Israel hồi tháng 1/2025, song Haddad sống sót và tiếp tục điều hành hoạt động của nhóm, cũng như giám sát các tù nhân Israel cho đến khi hai bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn.

Haddad tiếp quản vị trí thủ lĩnh Lữ đoàn al-Qassam, cánh vũ trang của Hamas, vào tháng 5/2025, sau khi người tiền nhiệm Mohammed Sinwar thiệt mạng trong cuộc không kích của Israel. IDF mô tả Haddad là "một trong những chỉ huy cấp cao cuối cùng" của Lữ đoàn Qassam từng tham gia cuộc tấn công hồi tháng 10/2023.

Theo Al Jazeera, Haddad đã trở thành quan chức quân sự chủ chốt phụ trách điều hành cuộc chiến chống Israel của Hamas, sau khi các chỉ huy trước của Lữ đoàn Qassam như Mohammed Deif, Marwan Issa và Mohammed Sinwar thiệt mạng.

Quân đội Israel cho biết Haddad đã "nỗ lực tái xây dựng năng lực" cho Lữ đoàn Qassam trước khi thiệt mạng. Tư lệnh IDF Eyal Zamir gọi vụ hạ sát Haddad là "thành tựu quan trọng" về mặt tác chiến. "Chúng tôi sẽ tiếp tục truy đuổi kẻ thù, tấn công và buộc tất cả những người tham gia cuộc thảm sát ngày 7/10/2023 phải chịu trách nhiệm", ông nói.

Nhà bình luận quân sự Israel Ron Ben-Yishai nhận định cái chết của Haddad không đồng nghĩa Hamas sẽ mất quyền kiểm soát Dải Gaza, nhưng điều này vẫn gây tổn hại nghiêm trọng đến tinh thần của giới lãnh đạo nhóm vũ trang, cũng như năng lực dẫn dắt và ra quyết định về các vấn đề quan trọng như giải giáp.

Nhà phân tích chính trị Saeed Ziad cũng cho rằng vụ hạ sát Haddad là "đòn giáng mạnh về mặt biểu tượng và tinh thần" đối với người dân Palestine, nhưng nhận định rằng ảnh hưởng đối với năng lực tác chiến của Hamas là không lớn.

"Lữ đoàn Qassam không được xây dựng theo cấu trúc phân cấp, tuần tự mà theo mô hình song song. Trong hai thập kỷ qua, Hamas đã chuyển đổi thành lực lượng du kích phi tập trung. Các đơn vị hoạt động biệt lập, tự cung tự cấp, có tuyến hậu cần và học thuyết chiến đấu riêng", Ziad nói.

Ngay cả khi mất chỉ huy, các lữ đoàn và tiểu đoàn của Hamas vẫn không bị tê liệt vì đã biết rõ nhiệm vụ của mình, cũng như có đủ nguồn lực để độc lập thực hiện nhiệm vụ.

Ziad chỉ ra rằng Haddad đã tận dụng thành công lệnh ngừng bắn đạt được hồi tháng 10/2025 để xây dựng lại hạ tầng cho nhóm vũ trang. "Trong 200 ngày qua, ông ấy đã tái thiết năng lực của nhóm, trong đó có hệ thống địa đạo, vũ khí và đội hình chiến đấu, giúp họ một lần nữa sở hữu khả năng tự vệ", nhà phân tích này cho hay.

Giới chức Israel tuyên bố sắp phá vỡ được bộ chỉ huy trung tâm của Hamas, khi hội đồng quân sự của nhóm vũ trang trước khi chiến sự bùng phát chỉ còn hai người sống sót là Mohammed Owda và Imad Aqel.

Các tay súng Hamas ở Dải Gaza hồi tháng 7/2023. Ảnh: Reuters

Dù vậy, giới phân tích cho rằng Lữ đoàn Qassam có nhân sự dồi dào, với khoảng 50.000 tay súng trước khi xung đột nổ ra, và đã xây dựng quy trình kế nhiệm chặt chẽ, giúp họ nhanh chóng hồi phục sau khi chỉ huy bị hạ.

Báo Asharq Al-Awsat của Arab Saudi hôm 18/5 cho biết lãnh đạo tình báo Hamas Mohammed Odeh đã được chọn làm người thay thế Haddad trong vai trò điều hành hoạt động ở Gaza và chỉ huy Lữ đoàn Qassam.

Chuyên gia Ziad cho rằng Lữ đoàn Qassam sẽ chỉ mất vài ngày, chứ không phải vài tháng, để tái tổ chức bộ chỉ huy trung tâm sau cái chết của Haddad. "Nhóm vũ trang thường bổ nhiệm ba cấp phó cho mỗi chỉ huy đương nhiệm, từ tổng chỉ huy cho đến trung đội trưởng. Quá trình lấp đầy những vị trí này diễn ra rất nhanh chóng", ông nói.

Phạm Giang (Theo Al Jazeera, Times of Israel, AFP)