Doanh nghiệp có thể bị phạt tới 75 triệu đồng nếu ép người lao động làm thêm giờ

Chính phủ vừa có Nghị định 283/2026 về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Nghị định có hiệu lực từ 10-9 có nêu các mức phạt về vi phạm làm thêm giờ quá giới hạn.

Làm thêm quá giới hạn bị phạt 75 triệu đồng

Chủ sử dụng lao động thực hiện thời giờ làm việc bình thường quá giới hạn hoặc huy động làm thêm song không được người lao động đồng ý sẽ bị phạt 20 - 25 triệu đồng.

Nếu huy động làm thêm vượt giới hạn hoặc không bảo đảm thời gian nghỉ trong giờ làm việc, nghỉ chuyển ca, doanh nghiệp bị phạt 5 - 75 triệu đồng, tùy số người bị vi phạm.

Trường hợp vi phạm quy định của pháp luật về nghỉ hằng tuần hoặc nghỉ hằng năm hoặc nghỉ lễ Tết thì bị phạt 10 - 20 triệu đồng.

Mức phạt 2 - 5 triệu đồng áp dụng nếu không cho người lao động nghỉ việc riêng, nghỉ không hưởng lương theo quy định hoặc không thông báo bằng văn bản việc tổ chức làm thêm trên 200 - 300 giờ/năm tới Sở Nội vụ nơi tổ chức làm thêm, nơi đặt trụ sở chính.

Hiện hành, người lao động làm việc trong điều kiện bình thường không quá 8 giờ/ngày và 48 giờ/tuần.

Nếu làm việc theo tuần, doanh nghiệp được bố trí tối đa 10 giờ/ngày song không quá 48 giờ/tuần và phải thông báo cho người lao động. Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp áp dụng 40 giờ/tuần.

Thời gian làm thêm không quá 40 giờ/tháng và 200 giờ/năm. Một số ngành, nghề được tổ chức làm thêm tối đa 300 giờ/năm như dệt may, da giày, điện tử, chế biến nông, lâm, diêm nghiệp, thủy sản hoặc sản xuất và cung cấp điện, viễn thông, lọc dầu, cấp thoát nước.

Bộ luật lao động cũng lưu ý, người chưa đủ 15 tuổi không được làm quá 4 giờ/ngày và 20 giờ/tuần, đồng thời không được làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm.

Người từ 15 - 18 tuổi không được làm quá 8 giờ/ngày và 40 giờ/tuần. Người từ 15 - 18 tuổi có thể được làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm trong một số nghề, công việc đặc biệt.

Kiểm tra đột xuất doanh nghiệp

Trao đổi với Báo điện tử Tuổi trẻ, ông Nguyễn Như Long - Phó trưởng Ban quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh - chia sẻ với số lượng lao động lớn trong tỉnh, cơ quan này đã giao cán bộ quản lý lao động ở các khu công nghiệp tuyên truyền, hướng dẫn, giải đáp thắc mắc về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, làm thêm giờ qua điện thoại, Zalo hoặc cổng thông tin điện tử.

Ban quản lý và Sở Nội vụ Bắc Ninh tăng cường kiểm tra việc chấp hành quy định về lĩnh vực lao động, việc làm, tiền lương, bảo hiểm xã hội, an toàn, vệ sinh lao động. Ví dụ trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng đã kiểm tra 23 doanh nghiệp.

Tuy vậy thực tế còn một số tồn tại, nhất là ở các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động trong các ngành điện tử, may mặc…

Chẳng hạn, một số nơi còn bố trí làm thêm giờ với tần suất cao khi vào cao điểm đơn hàng, khiến người lao động phải làm việc kéo dài hay việc bảo đảm thời gian nghỉ giữa ca, nghỉ hằng tuần hoặc nghỉ bù chưa đầy đủ.

Về lâu dài, lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra định kỳ, đột xuất việc thực hiện thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, làm thêm giờ và đề nghị xử lý nghiêm các doanh nghiệp vi phạm.

Hướng dẫn doanh nghiệp bảo đảm quyền từ chối làm thêm của người lao động và thanh toán đầy đủ tiền lương làm thêm, bố trí nghỉ bù khi cần thiết.

Ban và tổ chức Công đoàn tăng cường giám sát việc thực hiện nội quy lao động, thỏa ước lao động tập thể và khuyến khích doanh nghiệp nâng cao thu nhập, chất lượng bữa ăn ca, điều kiện nghỉ ngơi và chăm sóc sức khỏe để giảm áp lực phải làm thêm quá nhiều nhằm tăng thu nhập.