Đề xuất tăng 86.100 tỷ đồng làm đường sắt Lào Cai - Hải Phòng

Chính phủ đề xuất tăng vốn tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng từ 203.200 tỷ lên 289.300 tỷ đồng, đồng thời đầu tư đường đôi từ Bắc Hồng đến Nam Hải Phòng.

Sáng 6/8, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh trình Quốc hội dự thảo nghị quyết điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Theo Chính phủ, tổng mức đầu tư sơ bộ sau điều chỉnh là 289.300 tỷ đồng, tăng 86.100 tỷ đồng so với mức được Quốc hội phê duyệt năm 2025. Việc tăng vốn do cập nhật phạm vi, quy mô, khối lượng, đơn giá, tỷ giá và các chính sách liên quan.

Trong số vốn tăng thêm, chi phí xây lắp và thiết bị chiếm hơn 51.200 tỷ đồng. Khoản này chủ yếu dành cho việc đầu tư đường đôi từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng, bổ sung đoạn Yên Viên - Gia Lâm, cải tạo ga Gia Lâm, kết nối với các tuyến đường sắt hiện hữu và điều chỉnh thiết kế theo quy hoạch mới của địa phương.

Chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tăng khoảng 34.800 tỷ đồng. Chi phí quản lý dự án, tư vấn và các khoản khác tăng 160 tỷ đồng, trong khi dự phòng giảm 110 tỷ đồng.

Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tờ trình của Chính phủ về dự thảo Nghị quyết điều chỉnh một số nội dung về chủ trương xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, sáng 6/8. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Sau điều chỉnh, tuyến chính bắt đầu tại điểm nối ray qua biên giới ở Lào Cai và kết thúc tại ga Nam Hải Phòng. Chiều dài tuyến chính còn 363 km, giảm khoảng 26 km; tổng chiều dài các tuyến nhánh gần 63 km, tăng 35 km. Dự án đi qua Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng.

Đoạn Lào Cai - Bắc Hồng được xây mới đường đơn; đoạn Bắc Hồng - Nam Hải Phòng và Yên Viên - Gia Lâm đầu tư đường đôi, khổ ray 1.435 mm. Tuyến vận chuyển chung hành khách và hàng hóa.

Tốc độ thiết kế tối đa trên đoạn Lào Cai - Nam Hải Phòng là 160 km/h, riêng khu vực đầu mối Hà Nội 120 km/h. Các đoạn còn lại có tốc độ thiết kế 80 km/h.

Một nội dung mới là dự án bổ sung đoạn Yên Viên - Gia Lâm dài khoảng 8,4 km và chuyển ga đầu mối hành khách phía Bắc từ Yên Viên về Gia Lâm. Chính phủ cho rằng phương án này phù hợp quy hoạch Thủ đô, tăng kết nối giữa đường sắt quốc gia với đường sắt đô thị và tạo điều kiện phát triển khu vực ga Gia Lâm theo mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD).

Đoạn Nam Hải Phòng - Lạch Huyện được chuyển từ tuyến chính thành tuyến nhánh. Dự án cũng bổ sung hai nhánh nối đường sắt hiện hữu với các ga trên tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Theo Chính phủ, đầu tư đường đôi ngay từ đầu trên đoạn Bắc Hồng - Nam Hải Phòng giúp giảm diện tích đất sử dụng, tiết kiệm khoảng 12.500 tỷ đồng so với xây đường đơn rồi mở rộng sau này. Phương án này cũng rút ngắn thời gian hành trình khoảng 14 phút, mang lại lợi ích kinh tế ước tính 50 tỷ đồng mỗi năm.

Tuyến chính và nhánh Yên Viên - Gia Lâm sử dụng công nghệ đường sắt chạy trên ray, điện khí hóa. Các nhánh kết nối cảng biển trước mắt dùng đầu máy diesel, sau đó chuyển sang năng lượng sạch.

Báo cáo nghiên cứu khả thi được lập từ năm 2025 và dự án phấn đấu hoàn thành năm 2030. Nhánh nối ga Nam Hải Phòng với ga Nam Đồ Sơn sẽ được triển khai đồng bộ với tiến độ xây dựng khu bến Nam Đồ Sơn.

Bí thư Hà Nội Trần Đức Thắng (hàng hai, đầu tiên từ trái qua) và các đại biểu đoàn Hà Nội tại Quốc hội, sáng 6/8. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Thẩm tra dự thảo, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá tổng mức đầu tư đề xuất "tăng rất lớn". Việc làm đường đôi ngay trong giai đoạn 2026-2030 sẽ tăng đáng kể nhu cầu vốn đầu tư công, trong khi nhiều dự án quan trọng quốc gia khác cũng cần nguồn lực.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ đánh giá kỹ khả năng cân đối vốn, đồng thời đối chiếu suất đầu tư và cơ cấu chi phí với các dự án đường sắt có điều kiện tương đồng trong khu vực và thế giới.

Chính phủ cũng được đề nghị xây dựng kế hoạch bố trí vốn phù hợp với khả năng cân đối ngân sách và kế hoạch đầu tư công trung hạn; quản lý chặt vốn vay nước ngoài, bảo đảm an toàn nợ công và không ảnh hưởng nguồn lực dành cho các dự án quan trọng khác.

Vũ Tuân