Đề thi Văn vào lớp 10 Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn 2026 gây tranh cãi vì câu hỏi "lạ": Nhà trường nói gì?

Đề thi Văn vào lớp 10 Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2026 đang nhận quan tâm từ dư luận.

Đề thi Văn vào lớp 10 Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2026

Sáng 23/5, hơn 2.000 thí sinh dự thi lớp 10 Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn, thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, đã hoàn thành bài thi môn chuyên, kết thúc mùa tuyển sinh năm 2026.

Tuy nhiên, ngay sau khi kết thúc môn thi Văn (đề chung), đề thi này đã nhận được quan tâm từ dư luận và có nhiều ý kiến trái chiều. Nhiều người cho biết, đây là đề thi có cách hỏi “lạ” vì các câu hỏi không đi theo lối nhận diện biện pháp tu từ quen thuộc. Cụ thể, đề yêu cầu thí sinh phân tích cách kiến tạo nhạc tính trong văn bản và nhận xét về sự kết hợp giữa giọng tự sự, trữ tình và yếu tố kịch trong văn bản.

Đề thi Văn vào lớp 10 Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2026. Ảnh: Tào Nga

Đánh giá về đề thi Văn vào lớp 10 Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2026, PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Thùy, giảng viên cao cấp Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhận định đề thi Ngữ văn chung của Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm nay có tính phân loại rõ nét, thể hiện đúng tinh thần của một kỳ thi tuyển sinh vào trường chuyên: mở, giàu tính học thuật và khuyến khích tư duy độc lập của thí sinh.

Theo cô, ý kiến tranh luận xoay quanh cách hiểu “em gái tiền phương” là đối tượng trữ tình hay nhân vật trữ tình cho thấy đề thi đã chạm tới những vấn đề mang tính chuyên sâu của lý luận văn học. Nếu hiểu theo nghĩa hẹp, nhân vật trữ tình chỉ là chủ thể phát ngôn thì cách xác định “em gái tiền phương” là đối tượng trữ tình có cơ sở. Tuy nhiên, nếu hiểu theo nghĩa rộng, nhân vật trữ tình bao gồm cả người nói (người truyền tải thông tin) và người nghe (người tiếp nhận thông tin) thì cách hiểu linh hoạt hơn vẫn có thể chấp nhận được.

Từ góc độ phân tích diễn ngôn (trong đó có phân tích hội thoại), cô cho rằng nhân vật giao tiếp không chỉ gồm người nói mà còn có người nghe; hoạt động giao tiếp cũng có thể diễn ra dưới nhiều hình thức như đơn thoại, song thoại hay đa thoại (trong đó có cả tính đa thanh). Vì vậy, việc học sinh tiếp cận khái niệm “nhân vật trữ tình” theo hướng mở, không máy móc là điều phù hợp với tinh thần của một đề thi chuyên.

PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Thùy cũng cho rằng việc học sinh phát hiện yếu tố kịch bên cạnh giọng điệu tự sự và trữ tình là một hướng tiếp cận sáng tạo. Theo cô, tác phẩm này từng được chuyển thể thành nhạc kịch nên khi đọc, học sinh hoàn toàn có thể nhận ra sắc thái kịch/ tính chất kịch trong cấu trúc đối thoại, nhịp điệu và cảm xúc. Đây cũng là dạng câu hỏi có khả năng phân loại tốt: học sinh ở mức cơ bản có thể nhận diện chất tự sự, trữ tình, trong khi đó, học sinh có chiều sâu tư duy sẽ nhận diện và phân tích được thêm về tính kịch của văn bản.

Ở phần viết, cô cho rằng yêu cầu bàn luận về “niềm tin trong cuộc sống” từ hai câu kết của bài “Lá đỏ” là hợp lý, không hề khiên cưỡng. “Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn” không chỉ là lời hẹn gặp đơn thuần mà còn thể hiện niềm tin vào thắng lợi tất yếu của cuộc kháng chiến chính nghĩa của dân tộc, khát vọng thống nhất đất nước và sức sống bền bỉ của con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam trong hoàn cảnh khắc nghiệt, qua nhiều thế hệ. Theo cô, niềm tin ấy đã trở thành một giá trị tinh thần mang tính truyền thống của dân tộc, vì thế, nội dung này hoàn toàn có thể mở rộng thành vấn đề nghị luận xã hội trong bối cảnh hiện nay.

PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Thùy cho biết, với đề thi chuyên, không nên đặt nặng câu chuyện “trúng” hay “lệch” ngữ liệu giữa các bộ sách giáo khoa. Theo cô, học sinh thi chuyên cần có khả năng đọc mở rộng, tiếp cận văn bản một cách đa dạng và không phụ thuộc vào một bộ sách cụ thể.

“Đề thi chuyên cần có tính sáng tạo, đột phá và phân loại cao. Học sinh giỏi phải biết tìm hướng giải quyết vấn đề ngay cả khi gặp ngữ liệu mới”, PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Thùy nhấn mạnh.

Trao đổi với PV Báo Dân Việt, PGS.TS Nguyễn Quang Liệu, Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn, cho hay: "Đề thi có nội dung kiến thức cơ bản và có sự phân hóa cao. Với đề thi này chắc chắn nhà trường sẽ tìm được những nhân tố mới".

Tuyển sinh lớp 10 Xem thêm