Để nông sản tỷ đô không vỡ trận xuất khẩu: Minh bạch thủ tục, lập lại trật tự

Không con dấu nào có thể che giấu sự thật

“Người làm ăn chân chính có thể mất tiền, mất hàng, thậm chí mất cả một mùa vụ. Nhưng nếu tất cả cùng im lặng thì chúng ta còn mất nhiều hơn thế. Kẻ tham lam có thể dùng một con dấu để chặn đường của hàng trăm người. Nhưng khi những người bị chèn ép cùng đứng lên thì không một con dấu nào có thể che giấu sự thật”, ông C - một nhà nông trồng sầu riêng ở Đắk Lắk nói với phóng viên báo Tiền Phong.

Một trong những người bức xúc nhất, kiên quyết đấu tranh để phanh phui những dấu hiệu sai trái của lãnh đạo Hợp tác xã Cây ăn trái Krông Pắc (gọi tắt HTX) ở tỉnh Đắk Lắk là ông Nguyễn Văn Bảy (SN 1973, trú thôn Phước Thành, xã Krông Pắc). Ông Bảy là một trong các thành viên sáng lập, đồng thời là thành viên Hội đồng quản trị (HĐQT) kiêm Kế toán trưởng HTX nhiệm kỳ 2020-2025.

Ngành sầu riêng góp phần thúc đẩy công nghiệp chế biến, logistics, du lịch nông nghiệp…

Theo ông Bảy, HTX được cấp giấy phép hoạt động ngày 2/12/2020, gồm 10 thành viên ban đầu. Theo đó, ông Phạm Anh Tuấn (trú tại xã Ea Knuếc) giữ chức vụ Chủ tịch HĐQT; còn ông Lê Minh Tâm (SN 1978, trú xã Long Tiên, tỉnh Đồng Tháp) giữ chức Giám đốc HTX. Đơn vị này là chủ sở hữu của 26 mã số vùng trồng (MSVT) sầu riêng. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, ông Bảy nhận thấy một số thành viên của HTX lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi cá nhân, ảnh hưởng lợi ích của các thành viên HTX cũng như uy tín của ngành sầu riêng trên địa bàn.

Theo đơn tố cáo của ông Bảy gửi tới các cơ quan chức năng, giai đoạn 2020-2025, ông Tuấn nhiều lần tự ý bán MSVT thuộc sở hữu của HTX cho các công ty xuất khẩu (XK) sầu riêng tươi sang thị trường Trung Quốc, chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng của HTX.

Theo đơn tố cáo của ông Bảy, ngày 4/10/2022, ông Tuấn chiếm đoạt 2 khoản tiền của HTX, gồm 490 triệu đồng và 480 triệu đồng bằng hình thức chuyển vào tài khoản số 0110241XXX Ngân hàng TMCP Đông Á của ông Tuấn, với nội dung “trả tiền ủy quyền vùng trồng”.

Ngoài ra, ngày 28/4/2025, ông Tuấn đại diện cho HTX ký ủy quyền MSVT VN-DLOR-0071 cho Công ty Cổ phần Đầu tư và sản xuất Lâm Hà (xã Phú Sơn, Lâm Đồng), số lượng 900 tấn. Tiếp đó, ngày 28/4/2025, ông Tuấn đại diện cho HTX ký ủy quyền mã VN-DLOR-0071 cho Công ty TNHH XNK Sầu riêng ST (xã Quảng Phú, Đắk Lắk), số lượng 5.400 tấn. Cùng ngày 28/4, ông Tuấn đại diện HTX ký ủy quyền mã VN-DLOR-0071 cho Công ty TNHH Trang Anh Lạng Sơn (phường Đông Kinh, tỉnh Lạng Sơn), số lượng 12.600 tấn.

Theo đơn của ông Bảy, ông Tuấn còn có dấu hiệu làm giả nhiều giấy tờ, tài liệu, con dấu của cơ quan Nhà nước. Ngày 10 và 22/8/2023, ông Tuấn lần lượt ký, đóng dấu giấy ủy quyền XK của HTX Cây ăn trái Krông Pắc, ủy quyền sử dụng MSVT VN-ĐL0R-0088 cho Công ty TNHH TM Đầu tư Vạn Phát Thành (trụ sở thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long); ủy quyền sử dụng MSVT VN-ĐL0R-0093 cho Công ty TNHH XNK Bằng Hoa Việt Trung Hương (tỉnh Lạng Sơn). Tại 2 giấy ủy quyền này, ông Tuấn làm giả chữ ký Chủ tịch UBND xã Ea Yông, và giả con dấu của UBND xã Ea Yông.

Ngày 1/3/2023, ông Bảy làm đơn kiến nghị cơ quan có thẩm quyền tạm ngưng cấp con dấu cho HTX do việc sử dụng con dấu trái quy định và có dấu hiệu vi phạm pháp luật về quản lý và sử dụng con dấu. Ngày 21/3, HTX họp Đại hội thành viên bất thường do Chủ tịch HĐQT Phạm Anh Tuấn triệu tập. Tại cuộc họp này, ông Bảy bị khai trừ khỏi HTX với lý do cản trở việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của HTX.

Theo chia sẻ độc quyền của ông Bảy với phóng viên báo Tiền Phong, Phòng Cảnh sát Kinh tế - Công an tỉnh Đắk Lắk đã có thông báo trả lời đơn của ông. Theo đơn vị này, ngày 3/11/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra (C03) Bộ Công an khởi tố vụ án hình sự “Đưa hối lộ, nhận hối lộ, Môi giới hối lộ, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi”. Ngày 3/3/2026 và 19/6/2026, C03 khởi tố bị can, bắt tạm giam ông Phạm Anh Tuấn và ông Lê Minh Tâm cùng về hành vi “Nhận hối lộ”. Do đó, Phòng Cảnh sát Kinh tế đã chuyển đơn tố giác của ông Bảy đến C03 để giải quyết.

Chạy đua gỡ vướng “hộ chiếu” xuất khẩu

Tại Hội nghị tiếp xúc cử tri chuyên đề, đối thoại với doanh nghiệp, HTX và hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh dịp cuối tháng 6/2026, ông Lương Nguyễn Minh Triết - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk cho biết, hiện tồn tại nhiều vướng mắc như cấp MSVT, mã cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc và hoạt động của các phòng kiểm nghiệm chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Nông dân Đắk Lắk thu hoạch sầu riêng niên vụ 2026

Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk cũng lưu ý quy mô ngành sầu riêng Đắk Lắk hiện lên tới khoảng 100.000 tỷ đồng, nên nếu không có sự hỗ trợ kịp thời từ Trung ương để tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, nguy cơ phải “giải cứu sầu riêng” trong mùa vụ 2026 hoàn toàn có thể xảy ra, trong bối cảnh địa phương chưa thể tự giải quyết dứt điểm.

Ngay sau đó, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy triệu tập cuộc họp nội bộ vào Chủ nhật đầu tháng 7 để tìm cách kịp thời tháo gỡ vướng mắc. “Tôi muốn họp nội bộ thật kỹ, biện pháp có thể phải tranh luận gay gắt để phục vụ cho làm việc với Thứ trưởng Bộ NN&MT đầu tuần tới. Tôi sẽ truy từng người theo từng mảng” - ông Huy lúc đó nói riêng với phóng viên báo Tiền Phong.

Tại cuộc làm việc với lãnh đạo Bộ NN&MT sau đó, ông Nguyễn Thiên Văn - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk cho rằng, vướng mắc lớn nhất hiện nay là các quy định về cấp MSVT tại Nghị định số 38/2026/NĐ-CP như diện tích tối thiểu phải 10ha. Theo ông Văn, quy định này rất khó áp dụng tại Tây Nguyên khi diện tích sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún, đặc biệt mô hình trồng xen sầu riêng trong vườn cà phê chiếm tỷ lệ rất lớn.

Do đó, UBND tỉnh Đắk Lắk kiến nghị Bộ NN&MT tham mưu Chính phủ sửa đổi Nghị định 38 theo hướng cho phép cấp MSVT đối với các diện tích cây ăn quả trồng xen bền vững nếu khu vực đó vẫn đáp ứng thống nhất quy trình quản lý sinh vật gây hại và an toàn thực phẩm. Đắk Lắk cũng đề nghị Bộ NN&MT sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về quy trình, thủ tục và thời gian phục hồi hoạt động đối với MSVT và cơ sở đóng gói sau khi đã khắc phục các lỗi bị cảnh báo; đề nghị Bộ NN&MT sớm làm việc với phía Trung Quốc để đẩy nhanh việc phê duyệt hồ sơ các MSVT và cơ sở đóng gói đã được địa phương hoàn thiện.

Theo UBND tỉnh Đắk Lắk, tỉnh hiện có khoảng 30.000ha sầu riêng đang cho thu hoạch, sản lượng niên vụ năm nay ước đạt 500.000 tấn. Đến nay, tỉnh có 445 MSVT đã được cấp và đang chờ phía Trung Quốc phê duyệt, với tổng diện tích khoảng 12.500ha, tương đương 41,7% diện tích sầu riêng đang cho sản phẩm. Khoảng 17.500ha, tương đương gần 350.000 tấn sầu riêng của niên vụ năm nay, chưa có MSVT.

Ngày 31/7, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 36/2026, quy định đơn giản hóa thủ tục hành chính về MSVT, mã số cơ sở đóng gói. Nghị quyết nêu rõ, việc cấp và quản lý các mã này được thực hiện toàn trình trên môi trường mạng theo nguyên tắc tổ chức, cá nhân tự khai, tự chịu trách nhiệm, giảm thời gian, giảm chi phí tuân thủ. Việc thực hiện thủ tục hành chính về cấp mã phải gắn với cơ chế hậu kiểm, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, truy xuất nguồn gốc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.