ĐBSCL khẩn cấp bảo vệ các vườn chim

Trước việc kêu cứu của lão nông Lê Văn Chìa (ông Hai Chìa, 80 tuổi; ngụ xã Trà Côn) về tình trạng đàn chim trời bị săn bắt vô tội vạ, vừa qua, đoàn công tác liên ngành của tỉnh Vĩnh Long đã trực tiếp đến khảo sát và làm việc tại khu vườn.

"Đất lành chim đậu"

Vườn chim Hai Chìa rộng hơn 2,6 ha, bắt đầu đón những đàn vạc đến cư trú từ năm 2006. Với quan niệm "đất lành chim đậu", suốt 20 năm qua, ông đã bền bỉ giữ gìn thảm thực vật tự nhiên, tạo môi trường yên bình cho chim trời sinh sản. Đến năm 2018, ước tính số chim tại khu vườn này đã lên tới hơn 2.000 con.

Rừng tràm Trà Sư là nơi trú ngụ của nhiều loài chim Ảnh: TÂM QUÂN

Theo kết quả khảo sát của Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) tỉnh Vĩnh Long ngày 16-5, từ đầu năm 2026, đàn cò ốc (có tên trong Sách đỏ Việt Nam) đã kéo đến khu vườn ông Hai Chìa trú ngụ với số lượng tăng đột biến, khoảng 1.000 con. Các đợt nghiên cứu trước đó từng ghi nhận nhiều loài chim có giá trị bảo tồn rất cao cũng sinh sống tại đây, như điên điển, quắm đen, già đẫy nhỏ...

Lực lượng chức năng tỉnh Vĩnh Long khảo sát vườn chim của ông Lê Văn Chìa (bìa trái). Ảnh: CA LINH

Dù là "ngôi nhà xanh" của hàng ngàn con chim trời, khu vườn của ông Hai Chìa lại đối mặt tình trạng săn bắt trộm hoành hành. Trước tình hình này, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Trần Trí Quang đã chỉ đạo Sở NN-MT chủ trì, phối hợp với các ngành liên quan làm việc với chủ vườn chim để tìm giải pháp ngăn chặn.

Theo ông Trần Văn Trí, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm và Đa dạng sinh học tỉnh Vĩnh Long, chi cục đã cùng lực lượng công an địa phương và Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an tỉnh vào cuộc xử lý quyết liệt nạn săn bắt trái phép tại vườn chim Hai Chìa. Sau nhiều ngày túc trực, phối hợp tuần tra, tình hình an ninh trật tự tại đây đã cơ bản ổn định. Cơ quan công an đã triệu tập 8 đối tượng liên quan để tiến hành điều tra, xử lý.

Tại Cà Mau, Vườn Quốc gia (VQG) U Minh Hạ đã được tổ chức UNESCO công nhận là 1 trong 3 vùng lõi khu dự trữ sinh quyển thế giới Mũi Cà Mau. Đây là nơi sinh trưởng, phát triển, cư trú của gần 200 loài động vật hoang dã với nhiều loài quý hiếm.

Ông Trần Công Hoằng, Giám đốc VQG U Minh Hạ, cho biết số lượng chim, cò về đây cư trú trong những năm qua đã tăng lên rất nhiều. Nhờ quản lý nghiêm ngặt nên thời gian gần đây, việc săn bắt chim hoang dã ít khi xảy ra.

Trong khi đó, ở An Giang, Khu Du lịch sinh thái Rừng tràm Trà Sư có hơn 70 loài chim, bao gồm 2 loài có tên trong Sách đỏ Việt Nam. Thời gian qua, Tập đoàn Sao Mai - đơn vị quản lý cảnh quan tại đây - đã xây dựng nhiều quy chế để bảo tồn, phát triển đàn chim. Khu du lịch này có bảng chỉ dẫn cụ thể để du khách bảo vệ đàn chim; cấm nhân viên khai thác, tiêu thụ động vật hoang dã..., ai vi phạm sẽ bị phạt nặng.

Tập đoàn Sao Mai còn kết nối, phối hợp với cơ quan chức năng tuần tra hằng ngày nhằm ngăn chặn các đối tượng xấu xâm nhập Rừng tràm Trà Sư. Khi phát hiện người nào có hành vi ảnh hưởng tới việc phát triển của đàn chim nói riêng và động vật hoang dã nói chung, khu du lịch sẽ thông báo cho các đơn vị liên quan xử lý ngay.

Chú trọng tuyên truyền, nâng cao nhận thức

Theo Tập đoàn Sao Mai, ngoài những giải pháp nêu trên, để bảo vệ các loài chim và động vật hoang dã ở Rừng tràm Trà Sư, doanh nghiệp cố gắng giữ sạch những hồ nước tự nhiên. Du khách không được vứt rác xuống hồ trong quá trình tham quan, bảo đảm nguồn nước không bị ô nhiễm.

Hệ sinh thái cây xanh đa tầng cũng được thiết kế tại Khu Du lịch Rừng tràm Trà Sư để chim trời có thể thích nghi và phát triển. "Chúng tôi trồng các loại cây bản địa có hoa trái như mận, mít, chanh dây, vú sữa, táo... để bổ sung nguồn thức ăn cho đàn chim. Khu Du lịch Rừng tràm Trà Sư còn chú trọng phát triển các loại cá nhỏ ở những con rạch trong rừng và ao hồ cảnh quan để làm thức ăn cho chim" - đại diện Tập đoàn Sao Mai thông tin.

Với vườn chim Hai Chìa, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long vừa giao UBND xã Trà Côn phối hợp với sở, ngành liên quan khảo sát, đánh giá thực trạng, tiềm năng phát triển du lịch nông thôn gắn với quy hoạch bảo vệ, nâng cấp, mở rộng khu vườn. Các đơn vị này được giao xây dựng kế hoạch phát triển du lịch phù hợp với định hướng xây dựng nông thôn mới trên địa bàn và các quy hoạch liên quan, gắn với việc bảo vệ, nâng cấp, mở rộng vườn chim.

Bên cạnh việc đấu tranh, ngăn chặn tình trạng săn bắt chim trời, Chi cục Kiểm lâm và Đa dạng sinh học tỉnh Vĩnh Long xác định công tác tuyên truyền là nhiệm vụ hàng đầu. Thời gian tới, chi cục sẽ phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức 3 lớp tập huấn, tuyên truyền pháp luật cho người dân xung quanh vườn chim Hai Chìa nhằm nâng cao nhận thức bảo vệ động vật hoang dã.

Việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về lâm nghiệp cũng được VQG U Minh Hạ chú trọng đẩy mạnh thời gian qua. Ngoài ra, cơ quan chức năng còn tuyên truyền về tầm quan trọng của hệ sinh thái rừng U Minh Hạ đối với cuộc sống và việc phát triển kinh tế của người dân cũng như của địa phương.

Ông Trần Công Hoằng, Giám đốc VQG U Minh Hạ, nhấn mạnh: "Chúng tôi xác định việc bảo vệ đàn chim và các loài động vật hoang dã là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Nhằm hạn chế thấp nhất hành vi săn bắt trái phép, chúng tôi tìm cách hỗ trợ sinh kế cho những hộ dân có hoàn cảnh khó khăn sống chủ yếu dựa vào sản vật dưới tán rừng. Khi họ chuyển đổi nghề và có nguồn thu nhập ổn định thì sẽ hạn chế việc săn bắt động vật hoang dã".