Đạo diễn Bảo Nguyễn: 'Khâm phục nhóm BTS vì giữ gìn văn hóa Hàn'

Bảo Nguyễn nói khi làm phim tài liệu về BTS, anh chứng kiến các thành viên bàn bạc, tranh luận với nhau để đưa bản sắc văn hóa Hàn vào ca khúc một cách tốt nhất.

BTS: The Return do nhà làm phim người Mỹ gốc Việt Bảo Nguyễn đạo diễn, theo chân nhóm trong lần tái xuất sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự. Đạo diễn nói về quá trình thực hiện tác phẩm và trải nghiệm làm việc với một trong những nhóm nhạc hàng đầu Kpop.

- Cơ duyên nào đưa anh đến với vị trí chỉ đạo tác phẩm?

- Tôi lần đầu biết đến BTS khi sinh sống và làm việc tại Việt Nam, trước năm 2018. Nhóm có nhiều người hâm mộ là các bạn trẻ, và tôi có thể cảm nhận tầm ảnh hưởng của họ như một hiện tượng văn hóa. Năm 2020, tôi định xem concert của họ tại Rose Bowl (thành phố Pasadena, Mỹ) nhưng buổi diễn bị hủy vì đại dịch. Đến khi trực tiếp theo dõi họ ở SoFi Stadium (Los Angeles) vào tháng 11/2021, tôi choáng ngợp bởi quy mô sân khấu và tình cảm giữa BTS và cộng đồng fan ARMY (*). Với tôi, điều đó mang màu sắc huyền thoại.

Khi quan sát họ, tôi chợt liên tưởng đến sử thi Odyssey, câu chuyện về nỗi nhớ, sự xa cách và hành trình trở về. Qua cách nhìn đó, BTS giống như nhân vật Odysseus, còn ARMY như Penelope - chờ đợi thần tượng sau thời gian nhập ngũ. Nhiều lần, tôi cứ băn khoăn về suy nghĩ đó.

Tôi từng chia sẻ ý tưởng này với hãng thu âm, nhưng khi đó việc triển khai khá khó khăn, bởi nghĩa vụ quân sự là điều bắt buộc tại Hàn Quốc. Vài năm sau, công ty quản lý HYBE chủ động liên hệ, hỏi tôi có muốn ghi lại giai đoạn sản xuất album không. Tôi nhận lời, coi đó là niềm vinh dự ở thời điểm đó.

- Anh mang đến điều gì về BTS mà công chúng chưa từng thấy trước đó?

- Công việc đạo diễn cho tôi cơ hội nhìn BTS từ góc độ mới, với sự tò mò và tôn trọng. Tôi không đặt mục tiêu tạo ra một bức chân dung "cuối cùng" về BTS hay bao quát các nghệ sĩ. Điều tôi quan tâm là bảy nghệ sĩ sẽ trở lại như thế nào với album mới.

Trong phim, điều mọi người có thể cảm nhận rõ là "sự trở về". Họ gắn kết trong âm nhạc, đồng thời mở ra một chương mới trong đời sống nghệ sĩ của BTS. Đó là lý do tôi ít quan tâm đến hình ảnh bề ngoài mà tập trung nhiều hơn vào giai đoạn làm việc và phát triển sự nghiệp. Thay vì quan sát họ như những biểu tượng người khác không thể chạm tới, tôi đặt nhóm nhạc trong trạng thái vận động, nơi họ sinh hoạt cùng nhau. Đôi lúc, các thành viên hoài nghi về con đường họ chọn, nhưng sau tất cả, họ vẫn tìm thấy sự gắn kết.

- Trong quá trình hợp tác, anh ấn tượng điều gì nhất về nhóm?

- Khi bắt đầu dự án, tôi nghĩ mình sẽ được thấy một "cỗ máy Kpop" vận hành trơn tru, trong đó công ty quản lý lên chiến lược "từ A đến Z" cho nghệ sĩ, nhưng thay vào đó, bảy người tham gia các khâu sản xuất ca khúc, có quan điểm riêng và sẵn sàng tranh luận. Họ cho tôi thấy phía sau các bài hát là sự nghiêm túc, những băn khoăn và nỗ lực chăm chút cho tác phẩm.

Một trong những điều khiến tôi nhớ nhất là cách họ cân nhắc khi đưa yếu tố truyền thống Hàn Quốc vào âm nhạc, tiêu biểu là việc sử dụng giai điệu dân ca Arirang. J-Hope và Jimin rất hào hứng với đoạn nhạc mẫu, còn V (tên thật là Kim Tae Hyung) lại dè dặt hơn. Sau đó, RM tham gia, góp thêm góc nhìn cho cuộc thảo luận.

Các nghệ sĩ không coi văn hóa chỉ là yếu tố trang trí mà luôn cân nhắc vai trò của nó như một phần cốt lõi trong cách họ sáng tạo và thể hiện bản thân. Họ ý thức rõ áp lực khi mang hình ảnh Hàn Quốc ra quốc tế, nên mỗi lựa chọn đều hướng tới việc giữ trọn tinh thần đó một cách chân thành. BTS mang vị thế nghệ sĩ toàn cầu nhưng đồng thời giữ bản sắc Hàn Quốc qua ngôn ngữ và đời sống cảm xúc.

Bảo Nguyễn (thứ tư từ phải qua) và nhóm BTS. Ảnh: Nhân vật cung cấp

- Đâu là thử thách lớn nhất trong lúc làm phim?

- Khó khăn của êkíp là làm sao tạo được sự tin cậy với nhân vật trong môi trường làm việc nhiều áp lực. Ngay từ đầu, tôi chia sẻ rõ lý do muốn thực hiện tác phẩm. Theo thời gian, sự tin tưởng được hình thành khi họ nhận ra tôi không khai thác những chi tiết gây sốc hay phóng đại đời tư, cũng không tập trung vào việc soi xét sai sót. Chúng tôi phải giữ khoảng cách đủ gần để quan sát bảy người, nhưng không được can thiệp hay làm gián đoạn dòng cảm xúc khi các nghệ sĩ sáng tác.

Ở giai đoạn hậu kỳ, thách thức chuyển sang việc cân bằng giữa tính chân thực của phim tài liệu và cách kể điện ảnh. Chúng tôi bám sát những giây phút đời thường, nhưng đồng thời chủ động xây dựng nhịp điệu, cấu trúc và các tuyến cảm xúc để tạo nên tổng thể. Êkíp chọn những chất liệu mang lại hiệu quả cảm xúc mạnh nhất, phản ánh nỗ lực của nhóm, nhất là các phân đoạn về việc sáng tác ca khúc Body to Body và Swim.

- Sau "BTS: The Return", định hướng sắp tới của anh là gì?

- Hiện tôi phát triển một vài dự án ở mảng phim tài liệu lẫn phim truyện, xoay quanh những chủ đề tôi quan tâm như bản sắc văn hóa, sự chuyển biến của xã hội và đời sống cảm xúc phía sau những nhân vật nổi tiếng. Tôi luôn tìm kiếm câu chuyện mang tính riêng tư nhưng chạm đến vấn đề lớn của thế giới. Thay vì bó hẹp phạm vi chủ đề, tôi chọn tiếp cận đa dạng đề tài, bởi tôi tin văn hóa đại chúng là tấm gương phản chiếu chân thực bản sắc con người.

Đạo diễn Bảo Nguyễn trong buổi họp báo ra mắt phim "BTS: The Return" tại Seoul (Hàn Quốc) cuối tháng 3. Ảnh: Netflix

- Anh đặt ra những tiêu chuẩn nào khi theo đuổi dòng phim tài liệu?

- Với nhà làm phim nói chung, điều quan trọng nhất là bắt đầu từ những thứ gần gũi, bằng sự tò mò, khả năng quan sát và tính kiên nhẫn. Hãy học cách lắng nghe không chỉ lời nói mà cả những gì nằm phía sau. Đồng thời, hãy luôn trung thực và học cách xây dựng niềm tin với nhân vật. Nếu thiếu hai điều này, bạn có thể tiếp cận thứ mình muốn kể, nhưng khó chạm tới sự thật.

Kỹ thuật làm nghề cũng rất quan trọng, từ cách kể chuyện, hình ảnh, âm thanh đến cấu trúc đều cần được đầu tư nghiêm túc. Hãy xem phim, đọc sách, tìm hiểu nhiếp ảnh, âm nhạc, tiếp cận nhiều loại hình nghệ thuật để nuôi dưỡng góc nhìn.

Riêng với các đạo diễn Việt Nam, bạn không cần cố "giảm yếu tố Việt" của tác phẩm để dễ tiếp cận khán giả quốc tế. Ngược lại, càng cụ thể và chân thật với văn hóa, bộ phim càng có khả năng chạm tới cảm xúc. Người xem không tìm kiếm những điều chung chung mà họ bị cuốn hút bởi lòng chân thành và sự rõ ràng về bản sắc.

Tôi không muốn chỉ kể về con người mà muốn đồng hành với họ. Nguyên tắc đó giúp tôi luôn giữ sự cẩn trọng, trách nhiệm và tinh thần hợp tác. Khi ai đó cho phép bạn bước vào những phần mong manh trong đời sống và cảm xúc của họ, bạn cần đáp lại niềm tin ấy bằng sự cân nhắc kỹ lưỡng trong từng quyết định.

(*): Viết tắt của Adorable Representative M.C. for Youth, tên cộng đồng người hâm mộ nhóm nhạc BTS.

Quế Chi