Đảng viên không được thờ ơ, vô cảm trước điều sai trái

Sáng 29-7, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, ông Trần Sỹ Thanh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng khóa XIV, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương, đã truyền đạt chuyên đề về Quy định số 207-QĐ/TW ngày 26-7-2026 của Ban Chấp hành Trung ương về những điều đảng viên không được làm.

Giữ nguyên 19 điều nhưng bổ sung nhiều hành vi mới theo yêu cầu của thời kỳ mới

Mở đầu phần trình bày, ông Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh Quy định số 207 thay thế Quy định số 37-QĐ/TW năm 2021 là một trong những văn bản có ý nghĩa rất quan trọng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV.

Theo ông, sau nhiều nhiệm kỳ thực hiện, 19 điều đảng viên không được làm đã từng bước trở thành "chuẩn mực" cho nhận thức và hành động của cán bộ, đảng viên trong toàn Đảng.

Lần sửa đổi này tiếp tục kế thừa kết cấu, bố cục và số lượng 19 điều; đồng thời bổ sung những hành vi mới đáp ứng yêu cầu của tình hình mới, đồng bộ với các quy định của Đảng, cụ thể hóa chuẩn mực đạo đức và trách nhiệm nêu gương nhưng vẫn bảo đảm "không hạn chế tinh thần đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, lợi ích quốc gia, dân tộc".

Một trong những điểm được ông Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh đầu tiên là quy định mới vẫn giữ nguyên kết cấu gồm 19 điều, chia thành ba nhóm nội dung: tư tưởng chính trị; thực hiện chức trách, nhiệm vụ gắn với phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; và giữ gìn phẩm chất, đạo đức, lối sống.

Theo ông, việc giữ nguyên kết cấu không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật mà nhằm bảo đảm tính xuyên suốt, ổn định, giúp đảng viên "dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng hơn trong thực tiễn". Ông nói có thể khẳng định "19 điều đảng viên không được làm đã được thấm nhuần trong tư tưởng của mỗi đảng viên".

Đi vào những điểm mới, ở nhóm quy định về tư tưởng chính trị, ông Trần Sỹ Thanh cho biết nhiều cụm từ mới được bổ sung nhằm thống nhất giữa quy định của Đảng với pháp luật của Nhà nước, như "pháp luật của Nhà nước", "tổ chức tôn giáo", "tổ chức nước ngoài", "lợi ích nhóm", "lạm quyền", "dữ liệu"...

Đáng chú ý, Điều 5 được bổ sung quy định đảng viên không được trực tiếp hoặc cổ xúy cho tổ chức, cá nhân sáng tác, sản xuất, xuất bản, tàng trữ, phát hành, phát tán các sản phẩm văn hóa, tác phẩm văn học, nghệ thuật xuyên tạc lịch sử, bôi nhọ lãnh tụ, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ.

Theo ông Thanh, nội dung này được bổ sung để kịp thời điều chỉnh hành vi của đảng viên trong bối cảnh thực tiễn hiện nay, đồng thời bổ sung quy định không được sử dụng hạ tầng Internet, mạng xã hội, nền tảng số, trí tuệ nhân tạo để tạo lập, phát tán thông tin sai sự thật.

Ông nhấn mạnh đây vừa là công cụ để cảnh báo, phòng ngừa, vừa là cơ sở để xử lý các hành vi liên quan đến việc sử dụng và ứng dụng các công nghệ mới.

Không để lợi dụng đổi mới sáng tạo để trục lợi, không được "thờ ơ, vô cảm" trước cái sai

Ở nhóm quy định về thực hiện chức trách, nhiệm vụ, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương cho biết Quy định số 207 bổ sung nhiều nội dung hướng thẳng vào những biểu hiện đang cản trở sự phát triển.

Điều 10 quy định đảng viên không được thực hiện việc huy động, phân bổ, sử dụng nguồn lực thiếu minh bạch; đặc biệt không được thiết kế tiêu chí, điều kiện mang tính riêng biệt nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tiếp cận nguồn lực, gây cạnh tranh bất bình đẳng.

Theo ông, quy định này nhằm kiểm soát các hành vi tiêu cực trong phân bổ nguồn lực nhà nước, bảo đảm việc thực hiện đúng chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước một cách công khai, minh bạch, hiệu quả.

Điều 11 tiếp tục bổ sung những hành vi rất sát với thực tiễn vận hành bộ máy hiện nay. Đó là đảng viên không được nhũng nhiễu, gây khó khăn khi giải quyết thủ tục hành chính; không được né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm, nói không đi đôi với làm, làm việc cầm chừng, chậm trễ trong tham mưu, đề xuất và thực hiện nhiệm vụ.

Ông Trần Sỹ Thanh cho biết các nội dung này được bổ sung nhằm khắc phục tình trạng "trên nóng, dưới lạnh", tình trạng né tránh, sợ trách nhiệm đang cản trở sự phát triển.

Quy định cũng yêu cầu đảng viên không được biết mà không báo cáo, không xử lý hoặc không chỉ đạo xử lý hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; không được can thiệp hoặc để người thân, người khác lợi dụng chức vụ, quyền hạn, ảnh hưởng của mình để trục lợi.

Theo ông, một điểm rất quan trọng của quy định lần này là sự kết hợp giữa "xây" và "chống".

Một mặt, Đảng tiếp tục khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; nhưng mặt khác cũng quy định rõ đảng viên không được lợi dụng chính các cơ chế, chính sách thí điểm hay chủ trương bảo vệ cán bộ đổi mới sáng tạo để thực hiện hoặc bao che hành vi vụ lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Ông Thanh nhấn mạnh đây là "ranh giới rất quan trọng", thể hiện tư duy biện chứng của Đảng, khuyến khích đổi mới nhưng không dung túng cho việc lợi dụng danh nghĩa đổi mới để trục lợi.

Tiếp đó, Điều 12 bổ sung quy định đảng viên không được lợi dụng việc sắp xếp tổ chức bộ máy để bố trí người không đủ năng lực, uy tín vào vị trí có quyền phân bổ nguồn lực.

Theo ông, trong bối cảnh cả nước đang thực hiện cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính, đây là quy định hết sức cần thiết để phòng ngừa nguy cơ "cài cắm" người thân tín vào các vị trí then chốt. 

Quy định cũng bổ sung các hành vi như giải trình không trung thực về tài sản, thu nhập có biến động; trốn thuế; lừa đảo; tẩu tán tài sản; hợp thức hóa sai phạm; không chấp hành kết luận, quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Điểm mới nhận được nhiều sự quan tâm là ở nhóm quy định về phẩm chất, đạo đức, lối sống. Theo đó, Điều 18 lần đầu tiên bổ sung quy định đảng viên không được "thờ ơ, vô cảm" với các hành vi sai trái trong xã hội.

Cùng với đó, Điều 19 bổ sung quy định không được lợi dụng cơ chế, chính sách dân tộc để trục lợi và không được thực hiện hành vi trái đạo đức xã hội, vi phạm pháp luật.

Khép lại phần trình bày, ông Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh: "Quy định về những điều đảng viên không được làm "không chỉ là những giới hạn cần tuân thủ, mà trước hết là chuẩn mực để mỗi cán bộ, đảng viên tự soi, tự sửa, tự rèn luyện và tự hoàn thiện mình", góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chế độ".