1 hour ago
5
Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: Reuters)
Ngày 17/6, chính quyền Mỹ công bố nội dung bản ghi nhớ đạt được với Iran vào cuối tuần trước. Bản ghi nhớ dự kiến sẽ được ký kết chính thức vào ngày 19/6, mở ra thời hạn 60 ngày để đàm phán các điều khoản cuối cùng.
Theo chi tiết bản ghi nhớ 14 điểm được các hãng thông tấn Iran công bố, Mỹ và Iran sẽ chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận.
Hai bên cam kết tiếp tục đàm phán hướng tới một “thỏa thuận cuối cùng” thực chất hơn trong vòng 60 ngày, “có thể gia hạn với sự đồng thuận của hai nước”.
Bản ghi nhớ quy định, eo biển Hormuz sẽ được mở trở lại, với việc Iran đồng ý cho phép “tàu thương mại đi qua an toàn mà không mất phí trong vòng 60 ngày”, tiếp theo là các cuộc đàm phán với Oman để “xác định việc quản lý eo biển trong tương lai”.
Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ “chấm dứt mọi hình thức trừng phạt”, “giải phóng hoàn toàn các khoản tiền và tài sản bị đóng băng hoặc hạn chế”, và bắt đầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran.
Một điểm trong bản ghi nhớ có thể gây chỉ trích là cam kết của Mỹ về việc hợp tác với các đối tác khu vực xây dựng kế hoạch phân bổ ít nhất 300 tỷ USD cho Iran để “tái thiết và phát triển kinh tế”.
Iran cũng “tái khẳng định sẽ không mua sắm hoặc phát triển vũ khí hạt nhân”, với một cơ chế sẽ được thảo luận liên quan đến kho dự trữ “vật liệu làm giàu” của nước này.
“Vì ông Trump đã khơi mào cuộc chiến này, ông ấy không biết làm thế nào để kết thúc, nên dường như ông ấy đã đầu hàng Iran”, Lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer nói.
“Tôi biết Iran được lợi gì từ bản ghi nhớ này, nhưng tôi chắc chắn không thấy nó giúp ích được gì cho bất kỳ gia đình người Mỹ nào”, Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren phát biểu với các phóng viên tại Quốc hội. “Tổng thống Trump không bao giờ giải thích được lý do vì sao chúng ta lại vướng vào cuộc chiến này, nhưng rõ ràng, cái giá phải trả đã trở nên quá rõ ràng”.
Đồng quan điểm, Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ California Adam Schiff nói với các phóng viên rằng thỏa thuận này không tốt cho Mỹ.
“Đây có vẻ là một thỏa thuận tuyệt vời cho Iran và không tốt cho Mỹ. Đó là một thỏa thuận để đạt được sự đồng thuận về những vấn đề trong tương lai, nhưng lại không có nhiều động lực để Iran thực sự đồng ý với những điều khoản đó”, ông nói.
Ngược lại, Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, một thành viên diều hâu hàng đầu của đảng Cộng hòa, cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội X rằng ông đã có “cuộc thảo luận rất dài và hiệu quả” với đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff. Ông tin rằng việc ký kết thỏa thuận với Iran “sẽ có lợi cho Mỹ, vì eo biển Hormuz sẽ bắt đầu được mở ra và các cuộc xung đột với Iran sẽ chấm dứt.”
Ông Graham nói thêm: “Chưa thể khẳng định Mỹ có thể đạt được một thỏa thuận với Iran về chương trình hạt nhân hay không. Nhưng sự ổn định kinh tế đến từ việc mở cửa eo biển và việc chấm dứt các cuộc xung đột có thể tạo ra con đường dẫn đến hòa bình".
