'Đại gia kim cương' Chu Đăng Khoa hầu tòa ở Nam Phi

Hai công dân Việt Nam, gồm "đại gia kim cương" Chu Đăng Khoa và Trần Huy Bảo bị bắt giữ với cáo buộc buôn bán động vật hoang dã, cụ thể là sừng tê giác.

Thông tin được Nghị sĩ Andrew de Blocq, người phát ngôn của Đảng Liên minh Dân chủ (DA) Nam Phi, phụ trách về Lâm nghiệp, Ngư nghiệp và Môi trường, nêu trong Thông cáo báo chí hôm 12/3.

Theo đó, vào tháng 2, ông Trần Huy Bảo, 52 tuổi, đã ra hầu tòa tại Tòa án Sơ thẩm Bellville sau khi bị bắt giữ với cáo buộc âm mưu trốn khỏi đất nước liên quan vụ trộm và xuất khẩu trái phép 98 sừng tê giác trong một vụ cướp dàn dựng tại khu nghỉ dưỡng Voi Game Lodge.

Vụ án của ông này có liên quan vụ 2 công dân Nigeria bị bắt vì vận chuyển sừng tê giác.

Đại gia kim cương Chu Đăng Khoa. Ảnh: Daily Maverick

Trong một diễn biến riêng biệt nhưng có liên quan, lực lượng Hawks (Cục Điều tra Tội phạm Ưu tiên - Đơn vị cảnh sát tinh nhuệ của Nam Phi, được giao nhiệm vụ điều tra tội phạm có tổ chức cấp cao, tham nhũng và các tội phạm kinh tế) cũng đã bắt giữ Chu Đăng Khoa, 44 tuổi, được biết đến với tên Michael Chu, công dân Việt Nam.

Ông Khoa là chủ sở hữu của Voi Game Lodge, từng bị phạt tiền và trục xuất vào năm 2011 vì tàng trữ trái phép 5 sừng tê giác.

Theo thông cáo, hôm 12/3, Chu Đăng Khoa đã ra hầu tòa tại tòa án sơ thẩm Kempton Park, và phiên điều trần xin bảo lãnh tại ngoại cho cả hai người dự kiến sẽ diễn ra sớm. "Nhà nước Nam Phi có thể sẽ phản đối việc cho tại ngoại vì họ bị coi là có nguy cơ bỏ trốn", thông cáo nêu.

Năm 2011, Khoa từng bị tòa án ở Nam Phi kết tội sở hữu trái phép 5 sừng tê giác, bị phạt 40.000 ZAR (3.000 USD) và bị trục xuất.

Tháng 1/2025, bà Chu Thị Thành, Chủ tịch Tập đoàn Thiên Minh Đức - mẹ "đại gia kim cương" Chu Đăng Khoa, cùng 6 đồng phạm, bị khởi tố với cáo buộc chiếm đoạt quỹ bình ổn xăng dầu với số lượng lớn.

Thông tin thêm về vụ án, tờ Daily Maverick đưa tin, Trần Huy Bảo trước đó bị truy nã liên quan đường dây buôn bán sừng tê giác quy mô lớn. Bảo bị bắt giữ tại sân bay quốc tế Cape Town hôm 24/2, khi ông ta chuẩn bị lên máy bay đến Singapore cùng gia đình.

Lệnh bắt Bảo được ban hành sau khi các nhà điều tra xác định ông ta liên quan vụ án hai công dân Nigeria bị bắt vì sở hữu 17 sừng tê giác và 26,2 kg xương sư tử và hổ tại kho chứa hàng ở Kempton Park.

Trần Huy Bảo. Ảnh: Daily Maverick

Theo Daily Maverick, Huy quản lý các lợi ích kinh doanh của Công ty Thương mại DKC thuộc sở hữu của doanh nghiệp Việt Nam tại Nam Phi, bao gồm Voi Game Lodge và DKC Furniture, một công ty xuất nhập khẩu chuyên kinh doanh đồ nội thất gỗ ngoài trời.

Voi Game Lodge, thuộc sở hữu của Chu Đăng Khoa, là một trang trại ở tỉnh Tây Bắc, nơi nuôi nhốt khoảng 50 con hổ và nhiều tê giác. Công ty của ông Khoa sở hữu Voi Game Lodge, vào đêm Giáng sinh năm 2025, 5 con tê giác thuộc Voi Game Lodge đã được tìm thấy bị bắn chết. Sừng của chúng đã bị chặt đứt.

Theo thông cáo của DA, 2 vụ thu giữ số lượng lớn sừng tê giác tại sân bay Changi ở Singapore bị nghi ngờ là cùng lô với vụ án cướp sừng tê giác xảy ra ở khu nghỉ dưỡng Voi Game Lodge. Bằng chứng ADN liên quan đến vấn đề này sẽ được trình bày như một phần của vụ án chống lại 4 bị cáo trên.

Trung tá Steve Roets, cựu trưởng đơn vị Chống trộm gia súc và Bảo vệ các loài nguy cấp, Nam Phi, cho biết có nhiều bằng chứng cho thấy phần lớn các vụ trộm sừng tê giác ở Nam Phi "đều là những vụ trộm được dàn dựng". Theo ông, sừng tê giác phải được cất giữ trong két sắt khóa kín, không di chuyển được, chứ không phải trong tủ, thùng đựng cà phê hay giấu ở đâu đó trên trần nhà.

DA đánh giá, buôn bán động vật hoang dã không chỉ đơn thuần là vấn đề môi trường mà còn là một phần của mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia có tổ chức rộng lớn hơn, bao gồm cả ma túy và vũ khí, vốn là nguyên nhân gây tham nhũng, làm suy yếu pháp quyền và đe dọa an ninh cũng như di sản thiên nhiên của Nam Phi.

Hiện, Nam Phi vẫn là nơi sinh sống của quần thể tê giác lớn nhất thế giới, và việc bảo vệ những loài động vật này vừa là trách nhiệm quốc gia vừa là nghĩa vụ toàn cầu.

Hải Thư (Theo DA, Daily Maverick)