Đại biểu Quốc hội: Luật Phát triển đô thị phải mở đường cho TP.HCM và các thành phố bứt phá

Trước đó, thảo luận tại tổ, nhiều đại biểu Quốc hội tán thành sự cần thiết xây dựng, ban hành Luật Phát triển đô thị nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng, nhất là Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM.

Luật Phát triển đô thị mang ý nghĩa chiến lược và mang tính đột phá về thể chế 

Đại biểu Lê Hoàng Hải (Đồng Nai) nhấn mạnh dự án Luật Phát triển đô thị được thông qua sẽ mang ý nghĩa chiến lược và mang tính đột phá về thể chế, tạo hành lang pháp lý vượt trội để góp phần giải phóng nguồn lực, nâng cao năng lực quản trị cho các đô thị.

Góp ý về nghĩa vụ của nhà đầu tư chiến lược, ông Hải dẫn dự thảo quy định nhà đầu tư chiến lược có nghĩa vụ hỗ trợ kinh phí đào tạo nghề đối với lao động bị ảnh hưởng tại khu vực dự án, ưu tiên tiếp nhận lao động địa phương và thực hiện cam kết về ứng dụng, chuyển giao công nghệ (nếu có).

Ông cho rằng quy định “nếu có” làm giảm tính ràng buộc đối với nhà đầu tư chiến lược. 

“Khi chúng ta kêu gọi đầu tư thì thực tế nhà đầu tư chiến lược được hưởng nhiều chính sách ưu đãi. Tôi đề nghị bỏ cụm từ ‘nếu có’ tại khoản này và luật hóa rõ tiêu chí bắt buộc đối với nhà đầu tư chiến lược trong lĩnh vực công nghệ, trong đó có kế hoạch chuyển giao công nghệ”, đại biểu Lê Hoàng Hải đề xuất.

Cùng đồng tình cao, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy nhấn mạnh dự Luật Phát triển đô thị không chỉ là một đạo luật bổ sung các cơ chế và chính sách mới mà là một bước phát triển quan trọng trong tư duy xây dựng thể chế quản trị và phát triển đô thị của đất nước. 

Bà cho rằng dự án luật này được xem là sự tiếp nối và phát triển của Luật Thủ đô năm 2026 với việc chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển.

Theo nữ đại biểu, một bước tiến quan trọng là dự án luật đánh dấu sự chuyển đổi từ các cơ chế thí điểm theo từng nghị quyết riêng lẻ sang việc luật hóa các cơ chế đã được kiểm định. Điều này tạo nền tảng pháp lý ổn định, lâu dài và có khả năng phát triển bền vững trong tương lai.

Bà cũng cho rằng mặc dù thời gian xây dựng dự thảo rất gấp và phạm vi điều chỉnh rộng, phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước, Bộ Tư pháp đã chuẩn bị hồ sơ dự án luật rất công phu. 

Bộ đã phối hợp chặt chẽ với các địa phương liên quan, làm việc trực tiếp với các bộ, ngành để thống nhất các cơ chế và chính sách đặc thù. Điều này phản ánh tinh thần cầu thị, lắng nghe, tôn trọng thực tiễn và lấy yêu cầu phát triển làm trung tâm.

Cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt

Ở góc độ khác, đại biểu Nguyễn Thị Tuyến (Hà Nội), Phó bí thư Đảng ủy Chính phủ, cho rằng luật nhằm tạo động lực mới cho các địa phương có điều kiện phát triển đô thị, hoặc đô thị đặc biệt, có hành lang pháp lý triển khai cơ chế, chính sách phát triển. Điều 2 quy định TP.HCM là đô thị đặc biệt, được áp dụng toàn bộ cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt.

Bên cạnh đó, luật quy định nhóm đối tượng “thành phố khác”, gồm Hải Phòng, Cần Thơ, Đà Nẵng, Huế, tới đây là Quảng Ninh, Bắc Ninh. Các thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt được áp dụng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt theo luật; nếu được cấp có thẩm quyền cho phép thì có thể thực hiện cơ chế đô thị đặc biệt.

“Trong xu thế phát triển, nếu nhu cầu, năng lực quản trị của thành phố đáp ứng được và được cấp có thẩm quyền cho phép thì có thể thực hiện cơ chế đô thị đặc biệt”, bà Tuyến nói.

Trong khi đó, đại biểu Trần Thế Anh (Ninh Bình) khẳng định đây là dự án luật quan trọng, nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển đô thị, hình thành cơ chế đột phá, huy động nguồn lực.

Liên quan quản lý, khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầm cao tại điều 11, đại biểu Thế Anh thống nhất việc dành điều riêng cho nội dung này, bởi đây là nguồn lực phát triển lớn. Tuy nhiên, ông cho rằng cần làm rõ trọng tâm điều chỉnh.

Theo ông, khoản 2 quy định các loại không gian phải được quy hoạch, phân vùng chức năng; điểm a khoản 3 giao HĐND TP quy định việc lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch. 

Các quy định này vẫn dành nhiều dung lượng cho quy hoạch, trong khi luật cần tập trung hơn vào cơ chế phát triển, khai thác, sử dụng hiệu quả các loại không gian này như nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, ông đề nghị hoàn thiện điểm g khoản 3 Điều 11. Dự thảo giao HĐND TP quy định các khoản thu từ khai thác, sử dụng không gian ngầm, tầm thấp và tầm cao, nhưng chưa làm rõ nguyên tắc xác định giá trị quyền khai thác và sử dụng nguồn thu. 

Đại biểu khẳng định đây là nguồn lực lớn, cần quy định ngay trong luật các nguyên tắc cơ bản, bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu quả tài sản công.