Đại biểu đề nghị không bỏ công chứng giao dịch về đất đai, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng trao đổi lại

Cuối giờ sáng 21-8, sau khi 30 đại biểu nêu ý kiến thảo luận ở hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đã phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu.

Hình thức nào cũng đảm bảo không mất đi các quyền và lợi ích hợp pháp của người dân

Quá trình thảo luận, có ý kiến đại biểu cho rằng không nhất thiết phải quy định công chứng trong giao dịch đất đai như một yêu cầu bắt buộc.

Giải trình việc này, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nói: "Công chứng chỉ là một thủ tục hành chính nên không nhất thiết phải chuyển tải vào luật".

Theo Bộ trưởng, việc không quy định công chứng như một thủ tục trong Luật Đất đai không đồng nghĩa với việc làm mất đi quyền và lợi ích hợp pháp của người dân khi giao dịch về đất đai.

Dù thực hiện bằng hình thức nào, Nhà nước vẫn phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất cũng như các quyền tài sản được giao dịch trong các giao dịch dân sự.

Ông Hùng cho rằng cần phân biệt giữa việc bảo đảm quyền tài sản của người dân với quy định về thủ tục thực hiện giao dịch. 

"Bằng hình thức này hay hình thức khác, Nhà nước vẫn phải bảo đảm quyền lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất nói riêng và các quyền tài sản được giao dịch trong quá trình giao dịch dân sự nói chung", Bộ trưởng giải thích.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng lưu ý việc xử lý vấn đề công chứng cần được đặt trong mối quan hệ thống nhất giữa Luật Đất đai và Luật Công chứng. "Có thể bàn tiếp là quy định như thế nào giữa Luật Đất đai và Luật Công chứng để hai luật quy định nội dung này hài hòa, khéo léo, hợp lý và hiệu quả nhất", ông nói.

Bộ trưởng cho rằng cách tiếp cận này cũng phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 21, trong đó đặt yêu cầu giảm thủ tục, giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Cần giữ quy định công chứng khi giao dịch nhà đất 

Phát biểu ý kiến trước đó, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (TP.HCM) đề nghị tiếp tục giữ quy định về công chứng, chứng thực hợp đồng, văn bản thực hiện các quyền của người sử dụng đất như Luật Đất đai hiện hành, thay vì bỏ quy định này khỏi dự thảo.

Theo đại biểu, khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai hiện hành quy định các giao dịch chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất; thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất phải được công chứng, chứng thực. Tuy nhiên, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi lại không còn quy định này.

Qua nghiên cứu hồ sơ dự án luật, bà Hạnh cho rằng việc bỏ quy định trên chưa được đánh giá đầy đủ. Trong khi đó, nhiều tài liệu trong hồ sơ lại xác định công chứng và dữ liệu công chứng là một phần quan trọng trong quản lý đất đai, nhất là yêu cầu kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan đất đai với cơ quan thuế, dân cư, xây dựng và công chứng.

Đại biểu cũng nhấn mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai tập trung là cần thiết nhưng không thể thay thế hoàn toàn hoạt động công chứng. Cơ sở dữ liệu có thể xác thực thông tin về nhân thân, tài sản, nhưng không thể xác định người tham gia giao dịch có thực sự tự nguyện hay đang bị ép buộc, cũng như đánh giá đầy đủ năng lực hành vi của các bên. Đây là những nội dung cần người có chuyên môn trực tiếp kiểm tra, xác định.

Theo bà, Luật Công chứng quy định giao dịch phải công chứng là những giao dịch quan trọng, đòi hỏi mức độ an toàn pháp lý cao và do luật chuyên ngành quy định. Vì vậy, nếu Luật Đất đai không còn quy định giao dịch phải công chứng, trong khi dự thảo lại đặt nguyên tắc ưu tiên áp dụng Luật Đất đai, có thể dẫn đến cách hiểu và áp dụng pháp luật không thống nhất.

Từ đó, đại biểu kiến nghị bổ sung lại nội dung khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai hiện hành vào Điều 28 dự thảo luật, nhằm bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch đất đai và quyền lợi của người dân.