Cuộc trở về kỳ lạ của những báu vật - Kỳ cuối: Niềm tin bảo vật 'tự tìm đường trở về'

Họ bảo rằng nếu giải thích cụ thể điều này có thể bị đánh đồng mê tín nhưng thật ra những bảo vật của làng quê ấy dù có phiêu bạt nơi đâu, bị trộm cắp lưu lạc thì nếu đủ thiêng đủ duyên sẽ quay trở lại quê hương bản quán bằng cách này hay cách khác. Và nếu không "tự trở về" thì cơ quan chức năng cũng đưa bảo vật về lại cố xứ.

Bảo vật trở về nhờ công an

Mười năm trước, mùa xuân năm 2016 hai làng quê văn vật vùng Hải Lăng, Quảng Trị bị mất hai pháp khí: một tượng Quan Công ở chùa làng Thi Ông (xã Hải Vĩnh cũ) và một tượng Phật A Di Đà bằng đồng nặng hơn 80 cân ở Niệm Phật đường thôn Kim Long (xã Hải Quế cũ).

Không nói cũng biết nỗi lo lắng của dân trong xã khi các pháp khí linh thiêng của quê hương bị mất. Nhưng dường như có một đức tin mãnh liệt nào đó, dân làng vẫn tin các báu vật này sẽ trở về.

Và lần này các bảo vật của làng không phải "tự trở về" mà nhờ vào công cuộc điều tra của các anh em cảnh sát hình sự.

Vào cuộc điều tra, cơ quan chức năng thu thập dấu vết từ hiện trường vụ trộm để lại. 

Rồi từ thông tin quần chúng cung cấp, xác nhận có hai đối tượng nói giọng miền Nam trước đó đi xe máy đến Niệm Phật đường dò hỏi, quan sát và xin vào thắp hương.

Nhận diện nghi vấn, Công an Quảng Trị rốt ráo tung anh em trinh sát vào TP.HCM điều tra và phát hiện cả hai pho tượng quý nói trên được bán cho một cửa hàng trên "phố đồ cổ" đường Lê Công Kiều với giá 130 triệu đồng.

Chỉ thời gian rất ngắn, thủ phạm đã sa lưới. Cơ quan chức năng đã tiến hành khởi tố, bắt tạm giam Vũ Văn Nghĩa (trú phường 4, quận 10 cũ, TP.HCM) và Trần Quốc Hùng (trú phường 6, quận 11 cũ).

Điều đáng nói là khi bị bắt cũng là lúc cả hai đang lên kế hoạch trở lại Quảng Trị để thực hiện vụ trộm khác. Mức án 11 năm tù cho Nghĩa và 9 năm tù cho Hùng được TAND tỉnh Quảng Trị tuyên phạt là cái giá phải trả cho việc trộm cắp tượng cổ của chùa làng!

Thông điệp từ những cổ vật mất trộm

Một người bạn trong nhóm sưu tập, trao đổi cổ vật cũng cho chúng tôi biết ở miền tây tỉnh Nghệ An cũng có nhiều làng bản hiện đang giữ những bảo vật linh thiêng và đó cũng là những bảo vật từng nhiều lần bị trộm nhưng sau đó đều được trả về chốn cũ.

Chiếc vạc đồng đang được cất giữ ở trụ sở UBND xã Châu Tiến (mới) của tỉnh Nghệ An là một trường hợp kỳ bí như vậy.

Chiếc vạc được đúc khoảng thế kỷ 15 bằng đồng đỏ, chu vi miệng 2,4m, cao 45cm, nặng 30kg, thành dày, lòng sâu, đáy tròn. Trong khoảng nửa thế kỷ qua, chiếc vạc này đã năm lần bị lấy trộm.

Tuy nhiên sau mỗi lần bị kẻ gian lấy đi, chiếc vạc cổ đều được mang trả lại một cách ly kỳ. Chiếc vạc đồng này vốn gắn với những thần tích và nữ thủ lĩnh của vùng đất Mường Chai (sau này là vùng Quỳ Châu, tây Nghệ An).

Chính vì gắn với những thần tích của vùng đất nên dù bị mất trộm hay bị mua bán sang tay thì rốt cuộc những người chiếm giữ cổ vật đều tự tìm đến trụ sở xã trao trả.

Tại bản Lạ, xã Lượng Minh, Nghệ An, người dân cũng đang bảo quản, thờ tự bức tượng Phật bằng đồng. Đây là bức tượng mang những đặc trưng của Phật giáo Nam tông Lào với tạo hình rất gần với dòng mỹ thuật Phong cách Lanxang.

Hình tượng Phật ngồi thiền trong tư thế kiết già, thân hình thon gọn, y áo giản lược chỉ còn những đường gân mảnh...

Do tượng Phật được đúc bằng đồng màu sẫm, nhiều người cho là "đồng đen" nên thường bị "dòm ngó". Là bảo vật của cộng đồng, trước đây tượng được thờ trong bảo tháp của bản. Những năm chiến tranh, để bảo vệ bức tượng dân đã giao cho trưởng bản đưa về thờ tự tại nhà riêng để giữ gìn, khi hữu sự có thể mang đi cất giấu. Sau khi phát hiện tượng quý đặt tại nhà trưởng bản, kẻ gian đã khoét vách ăn cắp tượng mang đi. Dân bản được tin đã truy tìm khắp vùng nhưng không tìm thấy, tuy vậy vài tuần sau tượng Phật này lại được tìm thấy ở một con suối gần bản.

Dường như kẻ cắp gặp vấn đề gì đó sau khi trộm tượng nên đã mang trả lại. Chừng ba năm sau đó, tượng lại bị một người lạ lẻn vào nhà khiêng đi nhưng ít ngày sau, người này lại mang trả.

Năm 2010 có nhóm buôn đồ cổ tới bản xin mua lại bức tượng Phật này với giá rất cao nhưng đa số người dân trong bản không đồng tình. Bức tượng Phật trở thành điểm tựa tinh thần rất lớn trong đời sống tâm linh của người dân bản Lạ.

Với nhiều lần bị mất cắp nhưng bức tượng vẫn "tìm về" bản càng khiến dân trong vùng thêm tin vào sự thiêng liêng của pho tượng Phật quý.

Từ dữ liệu những cuộc trở về của bảo vật ở các làng quê cho thấy những vật quý, pháp khí... liên quan đến văn hóa thờ cúng của cộng đồng đang là đích ngắm của những kẻ buôn bán cổ vật bất hợp pháp.

Cho dù lý giải sự trở về của các bảo vật ít nhiều có yếu tố tâm linh "tự bảo vệ" đi nữa thì không vì thế mà chúng ta sao nhãng việc bảo vệ cẩn mật những báu vật này.

Sự hồi cố ấy dù có những điều bí ẩn mà chúng ta không giải thích được nhưng chắc chắn với hàng trăm năm được thờ phụng, những bảo vật ấy còn là một chứng nhân gắn bó với đời dân, đời làng. Và hẳn nhiên, bảo vật như cũng có linh hồn là điểm tựa tinh thần cho mọi người.

Mấy chục năm trước chắc chưa ai quên "cơn sốt đồng" vào thập niên 1990 đã tràn qua nhiều đình làng miếu mạo.

Những năm đó, đời sống hậu chiến còn khó khăn, đền miếu, đình thờ còn sơ sài chưa được bảo vệ cẩn mật, cộng với tâm lý "của thiêng không kiêng cũng dè", nên kẻ xấu đã trộm cắp rất nhiều pháp khí từ nơi chốn thờ tự của làng quê.

Ngôi chùa làng Cam Lộ quê tôi cũng mất một đại hồng chung như thế trong cơn sốt đồng. Ngày ấy với đoàn xe quá cảnh, chỉ cần xuyên quốc lộ 9 lên cửa khẩu Lao Bảo tầm 80km rồi qua biên giới sang đất Lào, sau đó bảo vật sẽ trôi dạt về đâu không dễ ai biết.

Mấy chục năm trôi qua, chùa làng tôi nay đã được xây mới thành ngôi chùa trung tâm của vùng với bảo tháp cao nhất, chuông chùa được đúc lại to hơn, vang xa hơn.

Nhưng thật lạ lùng, cứ mỗi lần ngang qua chùa cũ, trong tôi lại nhớ về tiếng chuông ngân dài vang vọng theo lũy tre nép bên bờ sông Hiếu.

Không biết chiếc chuông chùa quê tôi đã bị vào một lò nấu đồng nào phi tang vết dấu từ những năm 1990 hay có thể đang đâu đó trong một cửa hiệu đồ cổ xứ người?

Liệu có một sự kỳ bí nào đó trong tương lai, từ những dòng chung ký khắc trên chuông, chiếc chuông chùa Cam Lộ sẽ có một hành trình tìm về cố quận.

Và niềm mong ước ấy chắc không riêng gì người dân quê tôi.