7 hours ago
4
Hôm qua (28.4), AP đưa tin chính quyền Tổng thống Trump sa thải các thành viên của Hội đồng Khoa học quốc gia. Đây là một hội đồng phi chính trị gồm các chuyên gia nổi tiếng chịu trách nhiệm tư vấn và giám sát NSF.
Nhà Trắng đang có nhiều căng thẳng với giới khoa học Mỹ
Ảnh: Ngô Minh Trí
Chính trị hóa khoa học?
Trong bài viết đăng trên blog, Tổ chức Union of Concerned Scientists (UCS) chỉ trích: Nếu không có Hội đồng Khoa học quốc gia hoạt động trong thời gian tới, NSF sẽ không có sự hướng dẫn và giám sát của các chuyên gia độc lập, và công chúng không có thông tin về cách cơ quan này đang thực hiện sứ mệnh.
Được thành lập hơn 50 năm trước bởi các nhà khoa học và sinh viên tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) tại Mỹ, UCS là một liên minh phi lợi nhuận dựa trên cơ sở khoa học gồm hơn 400.000 công dân và nhà khoa học đang nỗ lực cải thiện môi trường và biến thế giới thành một nơi an toàn hơn.
UCS đặt ra lo lắng rằng Nhà Trắng trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump đang chính trị hóa các hoạt động khoa học. Tổ chức này nêu: "Có nhiều lý do khiến chúng ta lo lắng, bởi vì đây không phải là trường hợp đầu tiên can thiệp chính trị vào Hội đồng Khoa học quốc gia và NSF trong nhiệm kỳ thứ 2 của Tổng thống Trump. Năm ngoái, học giả nổi tiếng và cựu phó trợ lý của tổng thống là TS Alondra Nelson đã từ chức trong Hội đồng Khoa học quốc gia, với lý do mất tính liêm chính trong thể chế và sự can thiệp chính trị từ các quan chức Trump trong các cuộc thảo luận của hội đồng. Vào tháng 3, chính quyền đã đưa ra một ứng cử viên không đủ tiêu chuẩn, mâu thuẫn để lãnh đạo NSF…".
Cuộc đối đầu của Nhà Trắng
Quan điểm bảo thủ của chính quyền Trump từ sớm đã có sự bất đồng sâu sắc với giới khoa học, nhất là các đại học hàng đầu nước Mỹ. Phát biểu tại Hội nghị Bảo thủ quốc gia năm 2021, ông J.D Vance - hiện là Phó tổng thống Mỹ - chỉ trích rằng: "Các trường đại học ở đất nước chúng ta về cơ bản là tham nhũng và chỉ chú tâm lừa dối và dối trá, chứ không phải sự thật". "Các trường đại học không theo đuổi kiến thức và sự thật. Họ theo đuổi sự lừa dối và dối trá", ông Vance tuyên bố và kết luận bằng cách dẫn lại một câu nói của cố Tổng thống Mỹ Richard Nixon (1913 - 1994, tại vị từ năm 1969 - 1974) rằng: "Các giáo sư là kẻ thù".
Chính quyền của Tổng thống Trump thường xuyên ám chỉ các đại học và tổ chức khoa học có xu hướng nghiêng về đảng Dân chủ. Vị chủ nhân đương nhiệm Nhà Trắng cho rằng hoạt động của nhiều trường đại học đi ngược lại giá trị của nước Mỹ.
Kể từ khi Tổng thống Trump tiếp nhận nhiệm kỳ thứ 2 đến nay, hàng chục ủy ban cố vấn liên bang tại các cơ quan khoa học đã bị giải tán, đóng băng hoặc bị gián đoạn - một xu hướng tương tự như sự gián đoạn trong tư vấn khoa học trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump. Nhà Trắng cũng cắt giảm mạnh mẽ ngân sách dành cho các quỹ nghiên cứu khoa học cũng như hoạt động nghiên cứu của các đại học danh tiếng.
Đầu năm ngoái, Đại học Johns Hopkins đã phải sa thải hơn 2.000 nhân sự sau khi mất 800 triệu USD tài trợ liên bang. Đại học Harvard và Nhà Trắng đã có một cuộc tranh cãi, kiện cáo căng thẳng kéo dài nhiều tháng.
Nhà khoa học chính trị Matt Grossmann, thuộc Đại học bang Michigan (Mỹ), cho rằng: "Nỗ lực của chính quyền Tổng thống Trump để tiến hành chiến tranh văn hóa đã tiến xa hơn nhiều trong nhiệm kỳ thứ 2, với nhiều sự chuẩn bị và nhân sự được trao quyền sử dụng nhiều công cụ có sẵn hơn để khuyến khích và ép buộc các tổ chức văn hóa trong các danh mục thay đổi hành vi".
Không những vậy, chính quyền Tổng thống Trump còn hạn chế các chương trình trao đổi nghiên cứu, hạn chế cả các chương trình thu hút nhân tài nước ngoài như hình thức visa H-1B. Ông cho rằng những chương trình như vậy làm hạn chế quyền lợi của chính người Mỹ. Trong khi đó, ngược lại, nhiều người lo ngại sẽ làm suy yếu nước Mỹ nếu không có những chương trình thu hút nhân tài từ những nước khác.
Từ năm ngoái, ngay sau khi ông Trump quay lại Nhà Trắng chỉ vài tháng, nhà kinh tế học Paul Krugman đã cho rằng "những gì đang xảy ra với nước Mỹ" chính là một phiên bản của "Cách mạng văn hóa" mà nhà lãnh đạo Mao Trạch Đông từng phát động ở Trung Quốc.
