Công nghệ nano hỗ trợ nâng cao hiệu quả thuốc y học cổ truyền

Nhiều nhóm nghiên cứu đang tìm cách ứng dụng công nghệ nano trong chiết tách và bào chế dược liệu nhằm cải thiện khả năng hấp thu hoạt chất, tăng sinh khả dụng của các bài thuốc y học cổ truyền.

Y học cổ truyền từ lâu được sử dụng trong điều trị nhiều bệnh lý mạn tính và phục hồi chức năng. Tuy nhiên, một trong những hạn chế của nhiều bài thuốc là hoạt chất khó hòa tan, khả năng hấp thu qua đường tiêu hóa còn thấp, khiến thời gian điều trị thường kéo dài.

Xuất phát từ thực tế này, nhóm nghiên cứu tại Viện Công nghệ Tiên tiến, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam do GS.TS Nguyễn Cửu Khoa – Bác sĩ YHCT đứng đầu đã nghiên cứu ứng dụng các công nghệ hiện đại vào quá trình chiết tách và bào chế các bài thuốc y học cổ truyền.

Theo nhóm nghiên cứu, các kỹ thuật như chiết xuất có hỗ trợ vi sóng, siêu âm hoặc dung môi siêu tới hạn giúp thu nhận hàm lượng hoạt chất sinh học cao hơn từ dược liệu. Trên nền tảng đó, các cao dược liệu tiếp tục được nano hóa nhằm tăng độ hòa tan, cải thiện sinh khả dụng và nâng cao hiệu quả sử dụng.

GS.TS. Nguyễn Cửu Khoa BS. cùng các cộng sự nano hóa dược chất trong bài thuốc y học cổ truyền giúp tăng hiệu quả, rút ngắn thời gian điều trị. Ảnh: Biochempha

Các nghiên cứu được triển khai trên nhiều bài thuốc cổ phương và nghiệm phương như Đại tần giao thang (điều trị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên), Hoàn dương bổ ngũ thang (phục hồi sau tai biến mạch máu não), Độc hoạt tang ký sinh (điều trị bệnh cơ xương khớp), Sài hồ sơ can thang (hỗ trợ điều trị viêm gan)...

Song song với việc nghiên cứu các bài thuốc cổ phương, nhóm cũng triển khai định hướng thay thế một số vị thuốc nhập khẩu bằng nguồn dược liệu trong nước theo quan điểm "người Nam dùng thuốc Nam".

Nhiều bài thuốc được phát triển từ nguồn dược liệu Việt Nam như Thấp khớp II (từ rễ xấu hổ, dây đau xương, dây gắm), cao Dạ cẩm (từ dạ cẩm, lá khôi, chè dây) hay bài Nhân trần - Chi tử được tiếp tục nano hóa để cải thiện khả năng hấp thu hoạt chất.

Theo GS Nguyễn Cửu Khoa, khi hoạt chất được đưa về kích thước nano và bao bọc trong hệ dẫn truyền Nano Liposome, khả năng phân tán trong môi trường nước được cải thiện đáng kể. Lớp phospholipid của Nano Liposome có cấu trúc tương tự màng tế bào, giúp bảo vệ hoạt chất khỏi sự phân hủy trong đường tiêu hóa, đồng thời hỗ trợ quá trình vận chuyển đến vị trí hấp thu trong cơ thể.

Nhờ đó, lượng hoạt chất đi vào tuần hoàn có thể tăng lên đáng kể so với dạng bào chế thông thường, đặc biệt đối với các hoạt chất vốn khó hấp thu qua thành ruột.

Từ nền tảng nghiên cứu này, nhóm đã phát triển một số sản phẩm ứng dụng công nghệ Nano Liposome dưới dạng thực phẩm bảo vệ sức khỏe nhằm hỗ trợ các nhóm bệnh về cơ xương khớp, chuyển hóa, hô hấp và tăng cường miễn dịch.

Cụ thể, Nano Fucoidan được chiết xuất hoàn toàn từ tảo nâu, hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch, chống viêm, giúp cơ thể phản ứng hiệu quả với các tác nhân gây bệnh. Nhóm nghiên cứu ứng dụng công nghệ Nano Liposome vào sản phẩm Nano Fucoidan nhằm cải thiện khả năng phân tán và hấp thu hoạt chất có nguồn gốc từ tảo nâu.

Theo ông Đỗ Quang Việt, Giám đốc Biochempha, đơn vị phối hợp thương mại hóa nghiên cứu cho biết, bên cạnh Nano Fucoidan, hệ công nghệ Nano Liposome cũng tiếp tục được nghiên cứu ứng dụng để phát triển nhiều dòng sản phẩm khác như: Nano Anpacov và Nano Charan.

Sản phẩm Nano Fucoidan được nhóm nghiên cứu thương mại hóa. Ảnh: Biochempha

Thành quả thương mại hóa nghiên cứu này được cụ thể hóa với việc hợp tác cùng hệ thống Nhà thuốc Long Châu (thuộc FPT Retail) về nghiên cứu, ứng dụng và phát triển các sản phẩm dược liệu khoa học công nghệ vì sức khỏe người Việt.

GS.TS Nguyễn Cửu Khoa Bác sĩ YHCT (thứ 2 từ phải sang) tại lễ ký kết với đối tác thương mại hóa kết quả. Ảnh: Biochempha

Ngoài ra, theo GS Nguyễn Cửu Khoa, giai đoạn chuyển giao từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm sang sản phẩm ứng dụng thực tế đòi hỏi nguồn lực lớn về tài chính cũng như cơ chế hợp tác giữa các viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Ông đề xuất cần có các chính sách hỗ trợ nghiên cứu ứng dụng và thương mại hóa nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực y học cổ truyền.

Các chuyên gia nhận định, nếu được tiếp tục kiểm chứng bằng các nghiên cứu khoa học quy mô lớn và đáp ứng đầy đủ các yêu cầu quản lý dược, công nghệ nano có thể trở thành một trong những hướng tiếp cận góp phần hiện đại hóa y học cổ truyền, đồng thời nâng cao giá trị của nguồn dược liệu Việt Nam trong chăm sóc sức khỏe.

Yên Chi

Sản phẩm này không phải là thuốc, không thể thay thế thuốc chữa bệnh. Giấy phép quảng cáo số: 3571/2021/XNQC-ATTP do Bộ Y tế cấp ngày 21/12/2021