1 hour ago
2
Quảng Cáo
0943778078
Khoảng cách 60 km đi và về rất lưng chừng: Không đủ xa để thuê trọ hay ở ký túc xá, vẫn đủ gần để về nhà mỗi ngày
Con trai tôi hiện học lớp 10 ở nội thành TP HCM. Gần nhà có một chị sinh viên mỗi ngày phải đi xe buýt hơn một giờ để đến trường và chừng ấy thời gian cho chiều về. Hành trình đi học kéo dài hơn hai giờ mỗi ngày khiến cháu thường xuyên mệt mỏi.
Chứng kiến điều đó, con trai tôi bắt đầu băn khoăn: Nếu sau này vào đại học mà phải đi lại xa như vậy, liệu có nên chọn một trường gần nhà hơn?
Câu chuyện nhỏ trong khu phố khiến tôi nghĩ nhiều hơn về mô hình tổ chức đại học hiện nay, đặc biệt là với các khu đại học tập trung ở ngoại vi đô thị.
Với nhiều sinh viên sống trong nội đô, quãng đường 20-30 km mỗi ngày không phải chuyện hiếm. Bởi vì ký túc xá không đủ chỗ hoặc sinh viên vẫn muốn ở cùng gia đình, việc đi học có thể trở thành một hành trình dài và mệt mỏi.
Điều đó cho thấy nếu di dời tất cả đại học ra xa trung tâm thì sẽ có thể giảm bớt được mật độ dân số nhưng cùng đó là hàng chục nghìn người phải di chuyển xa mỗi ngày bằng phương tiện công cộng, cá nhân vào khung giờ buổi sáng và buổi chiều.
Khi thời gian di chuyển quá lớn, yếu tố thuận tiện bắt đầu ảnh hưởng đến lựa chọn của gia đình. Không ít phụ huynh có thể cân nhắc cho con học ở những trường có cơ sở đào tạo trong nội thành thay vì theo học các trường lớn nhưng ở xa trung tâm. Điều này đặt ra câu hỏi: Liệu có thể thiết kế một mô hình đại học kết hợp giữa tập trung và phân tán để tận dụng ưu điểm của cả hai?
Tôi cho rằng một hướng đi đáng cân nhắc là mô hình "đại học trung tâm và các cơ sở vệ tinh".
Trong mô hình này, trường đại học chính vẫn đặt tại khu đô thị đại học với quy mô lớn. Đây sẽ là nơi tập trung các hoạt động học thuật, nghiên cứu, phòng thí nghiệm và ký túc xá. Tất cả sinh viên khi bước vào giai đoạn học chuyên sâu có thể học tập và ở tại ký túc xá tập trung tại đây, bất kể là sinh viên ngoại tỉnh hay người TP HCM, hình thành môi trường nghiên cứu và đời sống học thuật đúng nghĩa.
Song song với đó, các cơ sở đào tạo phân tán có thể được đặt gần khu dân cư lớn của TP HCM và các Trung tâm đô thị của những tỉnh lân cận. Những cơ sở này đảm nhận việc giảng dạy các môn đại cương trong những năm đầu, theo chương trình và tiêu chuẩn thống nhất cho từng nhóm ngành như Kỹ thuật, Kinh tế, Y dược hay Khoa học xã hội. Nhờ vậy, sinh viên năm đầu có thể học tập gần nơi cư trú, giảm đáng kể thời gian đi lại.
Các chi nhánh này cũng đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn cuối của quá trình đào tạo. Khi sinh viên đi thực tập tại doanh nghiệp hoặc cơ quan nhà nước ở địa phương, chính các chi nhánh đại học sẽ là nơi giám sát, hướng dẫn và kết nối giữa nhà trường với đơn vị tiếp nhận thực tập.
Không chỉ vậy, các chi nhánh đại học còn có thể trở thành cầu nối giữa tri thức và thực tiễn. Thay vì hình ảnh "đại học, viện nghiên cứu như những tháp ngà", các cơ sở địa phương sẽ chủ động hợp tác với doanh nghiệp và cơ quan quản lý, tiếp nhận những vấn đề thực tế cần nghiên cứu và giải quyết. Nhờ sự hiện diện gần gũi này, các kết quả nghiên cứu có thể nhanh chóng được ứng dụng vào sản xuất, quản lý và đời sống.
Một lợi ích khác của mô hình này là gắn đào tạo đại học với nhu cầu nhân lực của từng địa phương. Khi có sự hiện diện thường xuyên của các chi nhánh đại học, việc khảo sát nhu cầu lao động và dự báo xu hướng ngành nghề sẽ sát thực tế hơn. Từ đó, nhà trường có thể tư vấn cho sinh viên về những khu vực đang có nhu cầu nhân lực cao, thay vì để phần lớn sinh viên sau khi tốt nghiệp chỉ tìm việc quanh khu vực trường học.
Giáo dục đại học cũng có thể được quy hoạch theo cách tương tự: Đại học lớn làm trung tâm học thuật và nghiên cứu, cùng mạng lưới các cơ sở đào tạo phân tán theo quy mô dân cư và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Sự kết hợp giữa hai mô hình tập trung và phân tán có thể giúp phát huy tốt nhất vai trò của đại học: vừa duy trì môi trường nghiên cứu chất lượng cao, vừa tạo điều kiện học tập thuận lợi cho sinh viên và gắn kết chặt chẽ hơn với nhu cầu của từng địa phương.
Nếu làm được điều đó, đại học không chỉ là nơi đào tạo nhân lực mà còn trở thành động lực phát triển cho cả vùng.
Quang Tan
