Có thể có những tỉnh, thành phố xã hội chủ nghĩa

Chiều qua (21/5), phát biểu kết luận hội thảo khoa học "Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - Những vấn đề lý luận và thực tiễn", PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, cho biết, qua các ý kiến tại hội thảo, đã bước đầu hình thành nền tảng nhận thức quan trọng, góp phần luận giải những khía cạnh lý luận và thực tiễn về mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa.

“Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam cần được nhận thức như là một đột phá chiến lược để hiện thực hóa mục tiêu xã hội chủ nghĩa, đưa chủ nghĩa xã hội từ lý tưởng trở thành mô hình hiện thực tại địa bàn cấp xã, người dân có thể được chứng thực, đo lường, cảm nhận được trong cuộc sống hằng ngày”, ông Huấn nói.

PGS.TS Đoàn Minh Huấn. Ảnh: TT.

Ông Huấn nêu rõ, vì sự phát triển không đồng đều giữa các xã, phường, nên không thể tiến hành đồng loạt trên phạm vi một tỉnh, hay trên toàn quốc, mà phải từ phạm vi cấp xã thí điểm rồi nhân rộng, thậm chí khi phát triển hơn, có thể có những tỉnh, thành phố xã hội chủ nghĩa.

Theo ông Huấn, các tiêu chí định tính, định lượng chỉ thuận lợi khi đo lường tại xã, phường, gắn với dân, để người dân kiểm chứng. Cùng với đó là tính đa dạng của mô hình giữa đồng bằng và miền núi, giữa đô thị và nông thôn, hay bản sắc địa phương, dân tộc. Chính cấp xã là nơi thể hiện đậm nét nhất tính đa dạng đó.

PGS.TS Đoàn Minh Huấn cho rằng, có địa phương bước đầu chỉ xây dựng được một vài xã, phường xã hội chủ nghĩa, nhưng cũng có địa phương đạt tỷ lệ cao hơn, như 50% hoặc 70%. Dù mỗi địa phương có điều kiện và đặc thù riêng, các tiêu chí xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa vẫn phải hướng tới mục tiêu chung là lấy con người làm trung tâm, phát triển toàn diện, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc.

Ông cũng nhấn mạnh, cần thống nhất hệ tiêu chí xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa để cụ thể hóa 8 đặc trưng, các trụ cột, mối quan hệ lớn. Trong đó, theo ông Huấn, đặc trưng “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” là bao trùm, bảy đặc trưng còn lại có tính chất thành phần”.

Trước đó, phát biểu ý kiến, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, cho rằng xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa là một trong những nền tảng để đất nước bước sang giai đoạn phát triển mới, phù hợp xu hướng chuyển từ quản lý hành chính truyền thống sang quản trị cộng đồng hiện đại, lấy người dân và chất lượng sống làm trung tâm.

Theo ông, xã, phường xã hội chủ nghĩa hiện nay không phải quay về mô hình bình quân, bao cấp hay quản lý theo kiểu cũ, mà hướng tới xây dựng những cộng đồng cơ sở văn minh, hiện đại, có năng lực tự quản và thích ứng với thời đại số. Như Singapore có kinh nghiệm với mô hình đô thị thông minh gắn dịch vụ công số và sự hài lòng của người dân, hay Nhật Bản với các cộng đồng tự quản địa phương trong bối cảnh già hóa dân số.

"Mô hình xã phường xã hội chủ nghĩa cần hướng tới 10 giá trị gồm dân chủ, pháp quyền, kỷ cương, an toàn, xanh, số, mở, nhân văn, phát triển và hạnh phúc", GS Thắng nói. Trong đó, dân chủ phải trở thành nền tảng của niềm tin xã hội và sức mạnh cộng đồng cơ sở. Pháp quyền không chỉ bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước mà còn là điều kiện củng cố công bằng xã hội, bảo vệ quyền con người và quyền công dân. Kỷ cương là điều kiện để cộng đồng vận hành ổn định và niềm tin xã hội được bồi đắp từ cơ sở.

Ông Thắng cho rằng xã, phường xã hội chủ nghĩa phải là nơi người dân cảm thấy yên tâm, tin cậy và được bảo vệ trong đời sống hằng ngày; đồng thời là mô hình phát triển có trách nhiệm với môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và tạo dựng không gian sống chất lượng cao cho người dân.