Cố NSND Ngô Mạnh Lân được vinh danh Thành tựu trọn đời - Hiệp sĩ Dế Mèn

Cố NSND Ngô Mạnh Lân để lại nhiều tác phẩm kinh điển, “sống mãi với thời gian” như Chuyện ông Gióng, Mèo con, Trê Cóc... và đặc biệt là những bức tranh minh họa để đời truyện Dế Mèn phiêu lưu ký.

Nhà thơ Trần Đăng Khoa (Chủ tịch hội đồng giám khảo giải thưởng) chia sẻ, vinh danh NSND Ngô Mạnh Lân là một lựa chọn hợp lý vì “ông là người vẽ minh họa cho Dế Mèn phiêu lưu ký của nhà văn Tô Hoài từ năm 1959. Những tranh minh họa ấy được in rất đẹp và đã trở thành một phần ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ bạn đọc. Không chỉ vậy, ông còn có những đóng góp rất lớn cho phim hoạt hình và minh họa sách thiếu nhi”. Trong khi đó, họa sĩ Thành Chương (thành viên hội đồng giám khảo) cho rằng việc giải thưởng Thành tựu trọn đời - Hiệp sĩ Dế Mèn được trao cho NSND Ngô Mạnh Lân là sự ghi nhận hoàn toàn xứng đáng.

Nghệ sĩ Ngọc Lan thay chồng nhận giải Thành tựu trọn đời - Hiệp sĩ Dế Mèn

Ảnh: BTC

NSND Ngô Mạnh Lân - 'người sinh ra Dế Mèn bằng hình ảnh'

Những cống hiến trọn đời cho nghệ thuật thiếu nhi của NSND Ngô Mạnh Lân trước hết nằm ở mảng phim hoạt hình. Ông sở hữu gia tài 22 bộ phim (đạo diễn 17 bộ, họa sĩ 5 bộ). Trong đó, Mèo con, Chuyện Ông Gióng, Trê Cóc, Con sáo biết nói, Những chiếc áo ấm, Thạch Sanh, Rừng hoa, Bước ngoặt, Phép lạ hồi sinh... trở thành những tác phẩm hoạt hình kinh điển của Việt Nam. Chính ông cũng là người đề xuất khái niệm khoa học “phim hoạt hình” đúng với đặc trưng, tính chất thể loại.

Đối với nhiều thế hệ thiếu nhi Việt Nam, đặc biệt là thế hệ sinh vào những năm 60 của thế kỷ XX đều mê mải xem các phim hoạt hình của NSND Ngô Mạnh Lân. Không chỉ mang tính giáo dục cao, các bộ phim còn hấp dẫn ở tính nghệ thuật, vừa chú ý đến tâm lý đối tượng tiếp nhận - những giấc mơ trẻ thơ. Đó cũng là món ăn tinh thần, là khí thở để trẻ em thời ấy say mê, hướng về lý tưởng, về cái đẹp, cái nhân văn, vươn lên khỏi cuộc sống nghèo về vật chất để sống thương yêu, vị tha...

Bên cạnh phim hoạt hình, NSND Ngô Mạnh Lân còn có những đóng góp đặc biệt quan trọng ở lĩnh vực minh họa sách báo thiếu nhi. Những tranh minh họa tươi vui, hóm hỉnh của ông trên báo Thiếu niên Tiền phong, Nhi đồng hay trong các tác phẩm của các nhà văn Tô Hoài, Nguyễn Đình Thi, Võ Quảng, Phạm Hổ… đã trở thành một phần không thể thiếu của tuổi thơ của bạn đọc.

Tác phẩm trong bộ tranh Thánh Gióng của NSND Ngô Mạnh Lân

Ảnh: BTC

Đặc biệt, NSND Ngô Mạnh Lân có tới 3 lần vẽ Dế Mèn, lần đầu tiên vào năm 1959 khi bản dịch tiếng Nga tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu ký của nhà văn Tô Hoài được xuất bản tại Liên Xô. Sau đó, Dế Mèn phiên bản 1972 đã được tác giả chỉnh sửa chân thực hơn, có thể coi là một trong những hình ảnh Dế Mèn quen thuộc nhất với nhiều thế hệ trẻ em Việt Nam. Năm 1989, một lần nữa, NSND Ngô Mạnh Lân vẽ bìa và minh họa Dế Mèn phiêu lưu ký. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng nếu như nhà văn Tô Hoài là “cha đẻ” của nhân vật Dế Mèn bằng ngôn ngữ, thì NSND Ngô Mạnh Lân một lần nữa “sinh ra” nhân vật này bằng hình ảnh.

Không dừng lại ở phim hoạt hình hay minh họa sách, NSND Ngô Mạnh Lân còn là một trong những người góp phần định hình phong cách truyện tranh Việt Nam hiện đại. Những tác phẩm truyện tranh của ông trở thành những tác phẩm đắt khách, được tái bản nhiều lần. Có thể kể đến Trê Cóc, Đồng tiền Vạn Lịch, Mụ Lường, Sự tích núi Ngũ Hành, Đám cưới chuột... Truyện tranh của ông ngoài sự chân thành, trong sáng, còn đầy chất hóm hỉnh, ngôn ngữ tạo hình đậm chất dân gian Việt Nam.

Triển lãm Thế giới tuổi thơ qua các tác phẩm của cố NSND Ngô Mạnh Lân diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam - một hoạt động nghệ thuật đặc biệt nhằm tôn vinh người nghệ sĩ đã dành trọn cuộc đời sáng tạo cho thiếu nhi

Ảnh: BTC

Những đóng góp của NSND Ngô Mạnh Lân cho nghệ thuật đã được công nhận bằng nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế. Tiêu biểu, ông giành 3 giải Bông sen vàng, 4 giải Bông sen bạc, nhiều bằng khen của ban giám khảo tại các kỳ Liên hoan phim Việt Nam, cùng các giải quốc tế như: giải Bồ nông bạc tại Liên hoan phim hoạt hình quốc tế ở Mamaia cho phim Mèo con; giải Bồ câu vàng tại Liên hoan phim quốc tế Leipzig cho phim Chuyện ông Gióng.

Ông được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng nhất năm 1998. Năm 2007, NSND Ngô Mạnh Lân nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật cho các tác phẩm: Mèo con, Chuyện ông Gióng, Con sáo biết nói, Những chiếc áo ấm, Trê Cóc. Ông là một trong các nghệ sĩ điện ảnh Việt Nam có mặt trong “Bách khoa toàn thư Điện ảnh Liên Xô”...