Chuyên gia phân tích cơ hội phát triển của phụ nữ lĩnh vực STEM

Tập 7 vodcast "Đối thoại Giáo dục" phân tích hành trình phụ nữ theo đuổi STEM, làm rõ vai trò của học bổng, sáng kiến quốc tế trong mở rộng cơ hội nghiên cứu, phát triển nghề nghiệp.

Vodcast mang chủ đề "Phụ nữ trong STEM: Hành trình bước vào thế giới khoa học", với sự tham gia của bà Phạm Thị Hồng - Giảng viên ngành Kỹ thuật và Quản lý Môi trường, Đại học Thủy Lợi cùng bà Nguyễn Thị Hồng Nhung - Thạc sĩ Khoa học Dữ liệu tại Middlesex University.

Trong cuộc trò chuyện, các khách mời phân tích bối cảnh STEM (viết tắt của bốn lĩnh vực: Khoa học - Science, Công nghệ - Technology, Kỹ thuật - Engineering và Toán học - Mathematics) vẫn thường gắn với hình ảnh nam giới, trong khi ngày càng nhiều phụ nữ tham gia nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các chuyên gia cho rằng sự phát triển của khoa học và chuyển đổi số đang mở ra thêm cơ hội cho nữ giới ở nhiều lĩnh vực mới như khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo hay công nghệ môi trường.

Theo bà Phạm Thị Hồng, hành trình đến với STEM bắt đầu từ nền tảng học các môn khoa học tự nhiên và niềm yêu thích giải quyết vấn đề thực tế. Từ lĩnh vực môi trường, bà mở rộng hướng nghiên cứu sang ứng dụng học máy trong xử lý các bài toán liên quan đến biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Hồng Nhung cho biết lựa chọn theo học Data Science xuất phát từ mong muốn đóng góp cho quá trình chuyển đổi số và ứng dụng dữ liệu trong giải quyết các bài toán xã hội. Theo bà, đây là lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh và khả năng ứng dụng rộng trong nhiều ngành nghề.

Chương trình cũng đề cập những rào cản mà phụ nữ thường gặp khi theo đuổi STEM. Theo các khách mời, áp lực không chỉ đến từ định kiến giới mà còn từ yêu cầu khắt khe của môi trường nghiên cứu quốc tế, nơi đòi hỏi sự liên tục cập nhật kiến thức, khả năng cạnh tranh và thích nghi với công nghệ mới.

Các diễn giả nhận định phụ nữ đôi khi phải nỗ lực nhiều hơn để khẳng định năng lực trong các lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ. Tuy nhiên, sự phát triển của các mạng lưới hỗ trợ, cộng đồng học thuật và chương trình mentoring đang giúp nhiều nữ sinh tự tin hơn khi bước vào môi trường STEM.

Bên cạnh đó, chương trình cũng nhắc đến các sáng kiến như học bổng Women in STEM hay UK-ASEAN SAGE trong việc thúc đẩy bình đẳng giới trong khoa học. Theo các khách mời, những chương trình này không chỉ hỗ trợ tài chính mà còn tạo ra hệ sinh thái học thuật quốc tế, nơi phụ nữ có cơ hội kết nối nghiên cứu, phát triển chuyên môn và xây dựng mạng lưới nghề nghiệp toàn cầu.

Từ trải nghiệm học tập tại Vương quốc Anh, bà Nguyễn Thị Hồng Nhung cho biết môi trường học thuật tại đây khuyến khích tư duy phản biện, làm việc liên ngành và gắn nghiên cứu với các bài toán thực tiễn. Trong lĩnh vực khoa học dữ liệu, sinh viên được tiếp cận các dự án có tính ứng dụng cao và kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp.

Theo bà Phạm Thị Hồng, các trường đại học tại Anh cũng xây dựng nhiều chính sách thúc đẩy bình đẳng giới trong nghiên cứu khoa học. Nữ sinh và nữ nghiên cứu viên được tạo điều kiện tiếp cận phòng lab, hệ thống mentor và các chương trình hỗ trợ phát triển nghề nghiệp trong STEM.

Chương trình cũng phân tích vai trò của môi trường học thuật quốc tế trong việc mở rộng cơ hội cho phụ nữ theo đuổi nghiên cứu lâu dài. Các khách mời cho rằng việc tham gia các cộng đồng như Women in Tech hay Women in Data Science giúp nữ sinh tăng sự tự tin, mở rộng kết nối và tiếp cận thêm nhiều cơ hội nghề nghiệp.

Thông qua các sáng kiến học bổng và hợp tác quốc tế, phụ nữ không chỉ được hỗ trợ về tài chính mà còn có cơ hội trở thành một phần của mạng lưới nữ học giả toàn cầu. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp xây dựng thế hệ nữ khoa học mới, có khả năng truyền cảm hứng cho các thế hệ tiếp theo.

Qua cuộc trao đổi, các chuyên gia nhận định STEM không còn là lĩnh vực dành riêng cho nam giới mà đang trở thành không gian mở cho mọi cá nhân có đam mê nghiên cứu và sáng tạo. Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển nhanh, việc mở rộng cơ hội cho phụ nữ tham gia STEM được xem là yếu tố quan trọng để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Hội đồng Anh (British Council) là tổ chức hợp tác văn hóa và giáo dục quốc tế của Vương quốc Anh, được thành lập năm 1934 và có mặt tại Việt Nam từ năm 1993. Mỗi năm, tổ chức này kết nối hàng nghìn sinh viên, giảng viên, nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu thông qua các chương trình phát triển năng lực giảng dạy, hợp tác nghiên cứu, trao đổi học thuật và học bổng quốc tế. Riêng trong năm 2024-2025, các hoạt động của đơn vị đã tiếp cận tới 600 triệu người.

Vodcast "Đối thoại Giáo dục" do VnExpress phối hợp Hội đồng Anh thực hiện, gồm nhiều tập với sự tham gia của các chuyên gia, giảng viên và học giả đến từ Việt Nam và Vương quốc Anh. Nội dung chương trình xoay quanh các chủ đề như giáo dục đại học, nghiên cứu, kỹ năng, bình đẳng giới và du học, nhằm gợi mở góc nhìn đa chiều về tiến trình hội nhập giáo dục quốc tế.

Thái Anh