Cho AI làm sếp một quán cafe, nhân viên hết lời khen ngợi

Một quán cafe ở Stockholm đang trở thành tâm điểm chú ý khi trao toàn bộ quyền quản lý cho một AI chatbot tên Mona. Không phải là trò đùa hay chiêu trò quảng cáo, mà là một thí nghiệm nghiêm túc của startup Andon Labs có trụ sở tại San Francisco nhằm kiểm nghiệm tương lai nơi máy móc đảm nhận vai trò quản lý con người.

Điều bất ngờ nhất là gì? Nhân viên làm việc dưới quyền Mona lại hết lời khen ngợi.

Từ bên ngoài, quán cafe này trông không khác gì một tiệm cà phê bình thường ở góc phố. Barista pha chế đồ uống, khách hàng gọi món, mùi bánh quế quế thoang thoảng. Nhưng đằng sau hậu trường, mọi quyết định quan trọng đều do Mona đưa ra. Từ việc xin giấy phép kinh doanh, thiết kế thực đơn, tìm nguồn cung ứng, cho đến tuyển dụng nhân viên, AI Mona làm tất cả.

Theo đại diện của Andon Labs, đây là một thí nghiệm để kiểm tra những câu hỏi đạo đức nảy sinh khi AI bắt đầu tuyển dụng và quản lý con người, trước khi điều đó trở thành hiện thực phổ biến trong xã hội.

"Chúng tôi nghĩ rằng AI sẽ là một phần lớn của xã hội và thị trường lao động trong tương lai. Và chúng tôi muốn kiểm tra điều đó trước khi nó trở thành hiện thực, xem những câu hỏi đạo đức nào nảy sinh khi, ví dụ, một AI tuyển dụng con người," Hanna Petersson từ Andon Labs giải thích.

Cách Mona vận hành quán cafe khá ấn tượng. Cô ấy tự mình hiểu rằng cần có ai đó pha cà phê, sau đó đăng tin tuyển dụng trên Indeed và LinkedIn. Mona tiến hành phỏng vấn ứng viên qua điện thoại, rồi đưa ra quyết định tuyển dụng. Toàn bộ quy trình này diễn ra mà không cần sự can thiệp của con người.

"Khi bạn đến đây, bạn không thấy đó là AI. Nhưng mọi thứ ở hậu trường đều do AI thực hiện. Cô ấy đã nộp đơn xin các giấy phép cần thiết khi mở quán cafe, tuyển barista, đăng tin tuyển dụng và tổ chức phỏng vấn qua điện thoại, rồi đưa ra quyết định tuyển người," Petersson nói thêm.

Nhưng Mona không hoàn hảo. Thói quen mua sắm của cô sếp AI này đã khiến không ít người giơ cao lông mày. Barista Kajetan Grzelczak thậm chí còn trưng bày tất cả những thứ không cần thiết đã mua như dầu ăn, cà chua đóng hộp hay sữa dừa.

"Đặt hàng không thực sự là hạn chế của cô ấy, nên tôi đã làm riêng cho cô ấy một bức tường. Và ở đây tôi đặt tất cả những thứ không cần thiết mà cô ấy đã mua," anh chia sẻ với nụ cười trên môi.

Dù vậy, những lần đặt hàng thừa thãi thỉnh thoảng dường như không làm giảm thiện cảm của nhân viên dành cho Mona. Trái lại, Grzelczak thậm chí còn tỏ ra ngạc nhiên về chất lượng quản lý của cô sếp AI.

"Mona bất ngờ là một sếp tốt. Cô ấy giao tiếp tốt và tôi có rất nhiều tự do để nói lên ý kiến của mình, thêm những món riêng vào thực đơn và những thứ tương tự. Và khi so sánh với các quán cafe khác mà tôi đã làm việc, nó thật sự tốt hơn nhiều." anh khẳng định.

Đây là lời khen có sức nặng. Một barista, người đã từng làm việc ở nhiều quán cafe khác nhau, tuyên bố rằng một AI quản lý tốt hơn tất cả các sếp người thật anh từng gặp. Lý do? Mona giao tiếp rõ ràng, lắng nghe ý kiến nhân viên, và tạo không gian để họ thể hiện sáng tạo. Những điều mà nhiều quản lý con người vẫn thường làm không tốt.

Với khách hàng, việc ghé thăm quán cafe không chỉ là để uống cà phê, mà còn là để chứng kiến tương lai của công việc đang hình thành. Urja Risal, một sinh viên, chia sẻ rằng cô muốn tận mắt thấy AI có thể định hình lại công việc hàng ngày như thế nào.

"Bạn nghe rất nhiều về việc AI sắp thay thế công việc của chúng ta, nhưng điều đó trông như thế nào trong thực tế? Vì vậy tôi nghĩ đây là một thí nghiệm tuyệt vời để tìm hiểu thêm, để xem như thế nào khi có một sếp AI và một tương lai nơi tất cả các tác nhân này đảm nhận những vai trò này, và xã hội có thể chuẩn bị cho điều đó ra sao," cô nói.

Thí nghiệm này đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về tương lai việc làm và việc ra quyết định khi máy móc đảm nhận vai trò quản lý. Liệu con người có sẵn sàng nhận lệnh từ một chatbot? Liệu AI có thể thực sự hiểu và đáp ứng nhu cầu cảm xúc của nhân viên? Và quan trọng hơn, liệu những lợi ích mà Mona mang lại, như sự công bằng, giao tiếp rõ ràng và tôn trọng ý kiến nhân viên, có đủ để bù đắp cho những thiếu sót như việc đặt hàng lung tung?