Chính phủ đề xuất đăng ký hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú, địa giới hành chính

Chiều 18-3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự Luật Hộ tịch (sửa đổi) với nhiều điểm mới đáng chú ý.

Đề xuất đăng ký khai sinh, khai tử chủ động

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, liên quan đến thẩm quyền đăng ký hộ tịch, dự thảo đề xuất giao UBND cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch. Đặc biệt, các việc hộ tịch được đăng ký không phụ thuộc nơi cư trú, địa giới hành chính.

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng tán thành việc tăng cường thẩm quyền cho cấp xã và thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú.

Đồng thời nhìn nhận việc quy định đăng ký chủ động là bước tiến trong cải cách thủ tục hành chính.

Tuy nhiên cơ quan thẩm tra lo ngại về hạ tầng công nghệ và việc cập nhật thông tin theo thời gian thực tại vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, có thể chưa đáp ứng được quy định này.

Cùng với đó, việc đăng ký chủ động cũng có thể gặp vướng mắc, vì chưa có cơ sở xác định UBND cấp xã nào có trách nhiệm thực hiện đăng ký khi thông tin từ cơ sở y tế đổ về hệ thống.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị bổ sung quy định về nguyên tắc liên thông dữ liệu giữa các cơ quan khi có sự thay đổi thông tin hộ tịch; đồng thời cần làm rõ quy trình lưu trữ dữ liệu lịch sử để phục vụ khôi phục khi hệ thống gặp sự cố.

Một nội dung đáng chú ý khác, dự thảo quy định trường hợp trẻ em sinh ra tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đã cung cấp đủ nội dung đăng ký khai sinh theo quy định, dữ liệu được kết nối, chia sẻ tự động tới hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử thì UBND cấp xã chủ động thực hiện đăng ký khai sinh.

Trường hợp người chết tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đã cung cấp đủ nội dung đăng ký khai tử theo quy định, dữ liệu được kết nối, chia sẻ tự động tới hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử, UBND cấp xã chủ động thực hiện đăng ký khai tử.

Phó chủ nhiệm thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga đánh giá Luật Hộ tịch là một trong những luật có liên quan trực tiếp đến từng người dân.

Bà đánh giá lần này sửa đổi lớn và có nhiều điểm rất tiến bộ, đặc biệt là ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số.

Liên quan đến chủ trương đăng ký hộ tịch phi địa giới hành chính, bà Lê Thị Nga đánh giá quy định này phù hợp với chủ trương phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tạo điều kiện cho người dân chủ động lựa chọn nơi thực hiện.

Điều này cũng giúp giảm áp lực cho cơ quan đăng ký theo địa bàn cư trú, đồng thời phù hợp với việc khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử thống nhất. Song, bà đề nghị làm rõ tính khả thi của quy định này.

Người dân "ở đâu cũng có thể đăng ký được hộ tịch"

Cho rằng dự luật cần đẩy mạnh hộ tịch số và kết nối liên thông, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ trước đây ưu tiên bản giấy có dấu mộc đỏ, nhưng khi sửa đổi phải ưu tiên bản điện tử để người dân "ở đâu cũng có thể đăng ký được hộ tịch".

Hay trước đây thẩm quyền theo nơi cư trú là quá cứng nhắc, bây giờ cần theo hướng đăng ký tại bất cứ đâu, không phụ thuộc vào địa giới, tạo thuận tiện cho người dân.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý bản điện tử cũng phải có giá trị pháp lý tương đương với bản giấy trong mọi giao dịch.

Đối với liên thông thủ tục, ông cho rằng nên luật hóa quy trình "3 trong 1": khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế và "2 trong 1" là: khai tử và xóa đăng ký thường trú.

Ông cũng yêu cầu cần quy định trách nhiệm cập nhật dữ liệu hộ tịch vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và phải bảo đảm theo đúng thời gian thực tế, tránh sai lệch thông tin khi người dân đi làm thủ tục.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị phải bảo vệ quyền con người trong các trường hợp đặc biệt, như trẻ em chưa xác định được cha mẹ, theo đó nên linh hoạt hơn về thủ tục khai sinh cho trẻ em bị bỏ rơi, bảo đảm mọi trẻ em sinh ra đều được khai sinh, được hưởng quyền giáo dục và y tế.