13 hours ago
3
Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ảnh Reuters)
Với tốc độ tiến quân trung bình hằng tháng từ đầu năm tới nay, Nga sẽ mất hơn 30 năm mới có thể kiểm soát hoàn toàn vùng Donbas - điều mà Mátxcơva đặt ra như một điều kiện để kết thúc cuộc chiến.
Sự chững lại này có thể chỉ mang tính tạm thời và có thể liên quan đến yếu tố mùa vụ. Quân Nga thường tăng tốc vào mùa hè nhờ thời tiết thuận lợi hơn và cây cối rậm rạp giúp che chắn khỏi máy bay không người lái. Những ngày gần đây, giới chức Ukraine cảnh báo rằng quân đội Nga đang chuẩn bị cho các đợt tấn công mới và đã gia tăng hoạt động trên toàn tuyến mặt trận.
Dù vậy, Nga bước vào chiến dịch mới trong thế bất lợi. Nước này gặp nhiều trở ngại trong năm nay, bao gồm việc mất quyền truy cập internet vệ tinh Starlink - công cụ từng giúp dẫn đường cho máy bay không người lái. Việc Nga hạn chế ứng dụng nhắn tin Telegram cũng làm gián đoạn liên lạc của binh sĩ.
Ở góc độ rộng hơn, Nga vẫn chưa giải quyết được vấn đề cốt lõi: Làm thế nào để đạt được các bước tiến lớn trên chiến trường tràn ngập máy bay không người lái (drone). Thời kỳ đưa những đoàn xe bọc thép chở hàng loạt binh sĩ lao qua phòng tuyến đối phương hầu như đã qua.
Thay vào đó, cuộc chiến giữa Kiev và Mátxcơva hiện chủ yếu là cuộc đua phát triển máy bay không người lái tốt hơn và hệ thống phòng thủ hiệu quả hơn. Tại một số khu vực tiền tuyến, Ukraine đã giành ưu thế trong những tháng gần đây nhờ tiến bộ nhanh chóng về công nghệ, sản xuất và chiến thuật. Tuy nhiên, Nga cũng đang ráo riết bắt kịp bằng cách mở rộng lực lượng drone sau khi triển khai thành công đơn vị drone tinh nhuệ mang tên Rubicon.
Máy bay không người lái đã buộc quân Nga phải thay đổi chiến lược. Hiện nay, họ cố gắng xâm nhập lãnh thổ từng bước bằng các nhóm binh sĩ nhỏ, thường di chuyển bằng đường bộ. Điều này dẫn tới sự mở rộng của “vùng xám”, nghĩa là những khu vực có sự hiện diện của quân hai bên nhưng quyền kiểm soát không rõ ràng.
“Điều tốt nhất họ có thể làm là các chiến thuật xâm nhập kiểu này và tấn công vào mạng lưới hậu cần phía sau chiến tuyến, nhắm vào các đội drone và hậu cần của Ukraine. Nhưng điều đó không mang lại những bước tiến nhanh chóng”, bà Dara Massicot, chuyên gia cao cấp tại Viện Carnegie vì hoà bình quốc tế, nhận định.
'Vùng xám' ngày càng mở rộng
Trong cuộc họp báo cuối tuần qua, Tổng thống Vladimir Putin nói đến khả năng chấm dứt chiến tranh. “Tôi tin rằng vấn đề đang dần đi đến hồi kết, dù đây vẫn là một chuyện nghiêm trọng”, ông nói. Tuy nhiên, ông cũng thể hiện thái độ cứng rắn, đặc biệt với các quốc gia châu Âu ủng hộ Ukraine.
Hiện tại, lực lượng Nga vẫn tiếp tục chiến đấu, nhưng những khó khăn trên chiến trường có thể ảnh hưởng tới thông điệp mà Nga muốn truyền tải tới chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump về thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình với Ukraine. Nga đang tìm cách gây áp lực buộc Kiev phải nhượng lại các phần của Donbas mà quân đội Nga chưa thể giành được.
Hồi tháng 3, ngay cả khi Nga gặp khó khăn trên chiến trường, ông Trump trong cuộc phỏng vấn với Politico rằng Tổng thống Ukraine Volodymir Zelensky “còn ít lá bài hơn nữa”.
Ngày 7/5, cố vấn đối ngoại của Điện Kremlin Yuri Ushakov cho biết Nga không thấy lý do để tiếp tục các cuộc đàm phán hòa bình nếu Ukraine chưa rút khỏi khu vực này. Ukraine từ chối nhượng lại lãnh thổ, dù các cuộc thương lượng vẫn tiếp diễn về khả năng biến nơi đây thành khu phi quân sự quốc tế.
Theo bà Massicot, dù chưa tìm ra cách giành lấy và giữ các vùng lãnh thổ rộng lớn bằng chiến thuật xâm nhập, Nga có thể tin rằng cách tiến từng bước chậm rãi vẫn là lựa chọn phù hợp.
Dù chiến lược của Nga là gì, 3 tổ chức theo dõi chiến trường chính gồm Viện Nghiên cứu chiến tranh, Black Bird Group và DeepState nhận định rằng điều rõ ràng là tốc độ tiến quân của Nga đã chậm lại trong năm nay. Hai trong số các tổ chức này cho biết, đã có những tháng Nga bị mất ròng lãnh thổ, dù “vùng xám” ngày càng mở rộng khiến cách xác định lãnh thổ bị chiếm giữ trở nên khác nhau.
Theo thống kê của Black Bird, những bước tiến ít ỏi của Nga trong 3 tháng qua là kết quả tồi tệ nhất của quân đội Nga tại Ukraine kể từ năm 2023.
Nga đã mất nhiều năm chiến đấu để giành Pokrovsk cũng như thị trấn Chasiv Yar ở phía đông bắc. Tuy nhiên, tiền tuyến hiện vẫn chạy xuyên qua các khu vực này, cho thấy chiến trường nhìn chung vẫn đang rơi vào thế giằng co.
Quân đội Ukraine cũng có những vấn đề riêng, bao gồm tình trạng thiếu binh lính kéo dài và tỷ lệ đào ngũ cao. Drone đã giúp họ cản bước tiến của quân đội Nga đông hơn, nhưng khi Nga mất lãnh thổ, khu vực đó thường chuyển thành “vùng xám” chứ không hoàn toàn quay trở lại quyền kiểm soát của Kiev.
“Nhiều yếu tố cản bước tiến của Nga cũng đồng thời khiến Ukraine gặp khó khăn”, ông Emil Kastehelmi, chuyên gia quân sự của Black Bird tại Phần Lan, cho biết.
Ukraine đang tìm cách gây tổn thất lớn hơn cho Nga bằng cách tấn công các cơ sở dầu mỏ và những mục tiêu sâu trong lãnh thổ Nga, đồng thời cố gắng gây thêm thương vong cho đối phương.
