Chỉ Elon Musk mới có thể sa thải chính mình tại SpaceX

Reuters cho rằng hồ sơ IPO của SpaceX ám chỉ không ai có thể sa thải Elon Musk khỏi vị trí Chủ tịch kiêm CEO mà không được sự đồng ý của chính ông.

Hồ sơ của công ty hàng không vũ trụ SpaceX viết rằng Musk "chỉ có thể bị loại khỏi Hội đồng Quản trị hoặc các vị trí này bằng kết quả bỏ phiếu của nhóm cổ đông nắm giữ cổ phiếu hạng B". Đây là loại cổ phiếu có quyền biểu quyết nhiều gấp 10 lần bình thường mà Musk sẽ nắm sau khi SpaceX làm IPO, khiến việc bãi nhiệm thực chất phụ thuộc vào lá phiếu của chính ông.

"Nếu nắm lượng lớn cổ phiếu hạng B trong thời gian dài, ông ấy có thể tiếp tục kiểm soát việc bầu và bãi nhiệm đa số HĐQT của chúng tôi", hồ sơ cho biết.

Elon Musk phát biểu tại một sự kiện của SpaceX tại California tháng 8/2017. Ảnh: Reuters

SpaceX sử dụng cấu trúc cổ phiếu hai hạng khi làm IPO. Đây là mô hình phổ biến khi niêm yết của các hãng công nghệ do nhà sáng lập lãnh đạo. Việc này giúp họ và các cổ đông đầu tiên có quyền kiểm soát lớn hơn so với cổ đông đại chúng. Dù vậy, kể cả với cấu trúc này, HĐQT thường vẫn có quyền chính thức trong việc thay CEO, dù nhà sáng lập có thể gây tác động thông qua quyền biểu quyết.

Còn tại SpaceX, các điều khoản hiện tại trao cho Musk quyền phủ quyết với bất kỳ nỗ lực nào nhằm bãi nhiệm ông. Đây là mức độ kiểm soát mà các chuyên gia quản trị doanh nghiệp cho rằng vượt xa thông lệ.

"Quy định này không phổ biến. Thông thường, việc bãi nhiệm CEO là quyết định của HĐQT, còn cổ đông kiểm soát sẽ dựa vào quyền lực của mình để thay đổi hội đồng", Lucian Bebchuk - Giáo sư tại Trường Luật Harvard cho biết.

SpaceX cũng từng cảnh báo các nhà đầu tư tiềm năng rằng cấu trúc này "sẽ hạn chế hoặc loại bỏ khả năng của bạn trong việc tác động lên các vấn đề doanh nghiệp và bầu HĐQT".

Cấu trúc cổ phiếu hai hạng rất phổ biến với các hãng công nghệ do nhà sáng lập dẫn dắt khi làm IPO những năm gần đây. Facebook (niêm yết năm 2012) đã cấp loại cổ phiếu có quyền biểu quyết lớn cho các cổ đông trước IPO, trong đó có Chủ tịch kiêm CEO Mark Zuckerberg. Quyền biểu quyết sau đó tập trung dần vào một số cá nhân, khi các nhà đầu tư ban đầu bán bớt cổ phần. Các đợt niêm yết gần đây có xu hướng tập trung nhiều cổ phiếu có quyền biểu quyết lớn vào tay nhà sáng lập hơn.

Reuters trước đó cho biết SpaceX dự kiến chia cổ phiếu thành hạng A dành cho nhà đầu tư đại chúng và hạng B - có quyền biểu quyết cao dành cho nội bộ. Musk sẽ nắm phần lớn quyền biểu quyết, gắn quyền kiểm soát HĐQT và khả năng điều hành trực tiếp với số cổ phần ông nắm giữ. Cấu trúc này khác với Tesla - một công ty khác do Musk điều hành, khi hãng xe điện chỉ có một loại cổ phiếu.

Hà Thu (theo Reuters)