5 hours ago
3
Dù đĩa CD sở hữu những thông số kỹ thuật vượt trội về độ trung thực và dải động, đĩa than (vinyl) vẫn đang tạo nên một cuộc lội ngược dòng ngoạn mục nhờ chính những 'nhược điểm' vật lý nhưng 'quyến rũ'.
Cuộc chiến trên những con số: CD chiếm thế thượng phong
Trong kỷ nguyên thống trị của nhạc trực tuyến, xu hướng săn lùng các định dạng lưu trữ vật lý của người nghe lại bùng nổ mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Các số liệu thống kê mới nhất cho thấy cả đĩa than lẫn CD đều ghi nhận doanh số tăng trưởng ấn tượng với hàng chục triệu bản được tiêu thụ trên toàn cầu. Điều này làm sống dậy một câu hỏi muôn thuở của giới chơi âm thanh: Định dạng nào cho chất lượng âm thanh tốt hơn?
Đĩa CD có thông số kỹ thuật vượt xa đĩa than
ẢNH: GEMINI AI
Nếu chỉ nhìn vào các thông số kỹ thuật thuần túy trên giấy tờ, đĩa CD hoàn toàn đè bẹp đĩa than. Với định dạng tiêu chuẩn 16-bit/44,1 kHz, CD mang lại tốc độ bit ổn định lên tới 1.411 kbps, cao gấp hơn 4 lần so với mức chất lượng cao nhất của Spotify. CD cũng sở hữu dải động (sự chênh lệch giữa âm thanh lớn nhất và nhỏ nhất) lên tới 96 dB, trong khi đĩa than bị giới hạn ở mức 70 dB và luôn bị bám đuổi bởi tiếng nhiễu nền.
Chưa kể, CD có độ tách kênh stereo vượt trội (trên 90 dB so với 30 dB của đĩa than), mang lại một sân khấu âm thanh rộng lớn, chi tiết mà không sợ bị nhảy kim đọc do các dải âm trầm (bass) quá nặng gây ra.
Nghịch lý của đĩa than: Khi nhược điểm biến thành thế mạnh
Tuy nhiên, tại sao giới audiophile vẫn sẵn sàng chi hàng ngàn USD cho những mâm đĩa than cồng kềnh? Câu trả lời nằm ở hai yếu tố là nghệ thuật hậu kỳ (mastering) và đặc tính sinh học trong cách nghe của con người.
Do CD gần như không có giới hạn về dải động, các hãng thu âm hiện đại thường tham gia vào 'cuộc chiến âm lượng' (loudness war), cố tình nén chặt âm thanh kỹ thuật số để bản nhạc nghe lớn nhất có thể, vô tình làm mất đi sự thăng trầm mềm mại của bài hát. Ngược lại, vì phải né tránh các giới hạn vật lý của rãnh đĩa nhựa, các kỹ sư âm thanh khi làm đĩa than buộc phải bảo tồn dải động nguyên bản, giúp âm nhạc giữ được sự thăng hoa, nhịp điệu sống động và chân thực.
Đĩa than vẫn là lựa chọn hàng đầu của giới audiophile
ẢNH: GEMINI AI
Bên cạnh đó, các chuyên gia chỉ ra rằng bản chất của chuỗi thiết bị analog luôn sinh ra một lượng nhiễu nền và hiện tượng méo hài âm trầm (bass distortion) nhất định. Kỳ lạ là bộ não con người không hề bài xích các tạp âm này, mà ngược lại, luôn diễn giải sự méo tiếng nhẹ nhàng đó thành một thứ âm thanh "ấm áp", "có hồn" và nịnh tai hơn hẳn sự hoàn hảo có phần lạnh lùng của CD.
Khi trải nghiệm vật lý lên ngôi
Sau cùng, âm nhạc không chỉ là câu chuyện của các phép đo tần số. Sức hút của đĩa than còn đến từ sự đắm chìm trong trải nghiệm vật lý kéo người nghe rời xa khỏi màn hình điện thoại. Đó là cảm giác được cầm trên tay tấm bìa nghệ thuật khổ lớn, ngắm nhìn chiếc đĩa quay đều trên mâm và tận hưởng những tiếng nổ lách tách, tí tách đầy hoài niệm.
CD có thể là người chiến thắng tuyệt đối về mặt công nghệ và độ trung thực lý thuyết, nhưng đĩa than mới là kẻ nắm giữ trái tim của những người yêu nghệ thuật bằng một thứ trải nghiệm nghe nhạc có chiều sâu và giàu cảm xúc nhất.
