Cao tốc mở không gian phát triển Nam Trung bộ

Mở lối liên kết Tây nguyên với duyên hải Nam Trung bộ

Hàng loạt dự án cao tốc chiến lược đang được triển khai tại khu vực Tây nguyên và duyên hải Nam Trung bộ được kỳ vọng tạo đột phá về hạ tầng, thúc đẩy liên kết vùng và giảm chi phí logistics. Trong đó, cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột và Quy Nhơn - Pleiku được xem là 2 "trục động lực" quan trọng mở rộng không gian phát triển cho toàn khu vực.

Dự án cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột dài hơn 117 km, tổng vốn đầu tư gần 22.000 tỉ đồng, đi qua Khánh Hòa và Đắk Lắk. Tuyến đường quy mô 4 làn xe, chia thành 3 dự án thành phần và được khởi công từ tháng 6.2023. Theo kế hoạch, dự án cơ bản hoàn thành năm 2026 và đưa vào khai thác năm 2027.

Trong đó, dự án thành phần 1 dài khoảng 32 km qua Khánh Hòa do UBND tỉnh Khánh Hòa làm chủ đầu tư. Đến tháng 12.2025, 20 km đầu tuyến đã được thông xe, sớm hơn 6 tháng so với kế hoạch. Khi đưa vào khai thác, đoạn tuyến này sẽ kết nối Quốc lộ 1 với cao tốc Vân Phong - Nha Trang tại nút giao Hoa Thị và nối Quốc lộ 26 tại nút giao Kim Cương.

Dự án thành phần 2 dài hơn 37 km qua Khánh Hòa và Đắk Lắk do Bộ Xây dựng làm chủ đầu tư được xem là đoạn khó khăn nhất toàn tuyến khi đi qua địa hình hiểm trở, có hầm Phượng Hoàng và 10 cầu lớn.

Dự án thành phần 3 dài hơn 48 km qua Đắk Lắk do UBND tỉnh Đắk Lắk triển khai đã thông xe kỹ thuật sau hơn 25 tháng thi công. Đây là trục ngang quan trọng kết nối Tây nguyên với các cảng biển duyên hải Nam Trung bộ.

Theo báo cáo, dự án hiện đạt hơn 96% giá trị hợp đồng. Tuy nhiên, tiến độ vẫn bị ảnh hưởng do vướng mắc giải phóng mặt bằng tại một số nút giao, hành lang tuyến và khu tái định cư. Ông Trương Công Thái, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, yêu cầu các địa phương khẩn trương xử lý dứt điểm các tồn tại, đẩy nhanh tái định cư và bảo đảm tiến độ thi công.

Cùng với tuyến Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, cao tốc Quy Nhơn - Pleiku cũng được xem là dự án chiến lược mở cửa giao thương cho Tây nguyên. Dự án dài khoảng 125 km, tổng vốn đầu tư gần 44.000 tỉ đồng, kết nối Gia Lai (cũ) với Bình Định (cũ). Nhiều năm qua, Quốc lộ 19 là tuyến giao thông huyết mạch duy nhất nối 2 địa phương này nhưng thường xuyên quá tải, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn do địa hình đèo dốc phức tạp.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, tuyến cao tốc khi hoàn thành sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ Quy Nhơn lên Pleiku còn khoảng 1,5 - 2 giờ thay vì 3,5 - 4 giờ như hiện nay, đồng thời giúp giảm 40 - 50% chi phí vận tải.

Không chỉ tăng cường kết nối Tây nguyên với duyên hải Nam Trung bộ và cao tốc Bắc - Nam, tuyến đường còn mở rộng hành lang logistics chiến lược từ biển Đông lên Tây nguyên và kết nối giao thương với nam Lào, đông bắc Campuchia qua Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh.

Dự án được kỳ vọng tạo cú hích cho xuất khẩu nông sản Tây nguyên như cà phê, hồ tiêu, gỗ công nghiệp… ra cảng biển Quy Nhơn với chi phí cạnh tranh hơn; đồng thời thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, logistics, du lịch và nông nghiệp công nghệ cao.

Hiện dự án thành phần 1 và 3 đã khởi công từ cuối năm 2025, riêng dự án thành phần 2 đang được xúc tiến triển khai. Toàn tuyến ảnh hưởng hơn 4.600 hộ dân với diện tích thu hồi hơn 1.097 ha. Tỉnh Gia Lai đang đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, phấn đấu hoàn thành dự án vào cuối năm 2028, sớm hơn một năm so với kế hoạch quốc gia.