Cannes 2026 - AI xâm lấn điện ảnh

PhápLiên hoan phim Cannes 2026 có sự góp mặt của loạt tác phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), cho thấy làn sóng công nghệ tác động đến điện ảnh toàn cầu.

Theo Guardian, Liên hoan phim Cannes 2026 - diễn ra từ ngày 12 đến 23/5 - chứng kiến sự hiện diện mạnh mẽ của AI trong các hoạt động điện ảnh và thảo luận chuyên môn. Trong cuộc họp báo khai mạc, Demi Moore cho rằng trí tuệ nhân tạo đang trở thành xu hướng toàn cầu, do đó nhà làm phim cần tìm cách thích nghi thay vì đối đầu. "Chống lại AI là bước vào một cuộc chiến chúng ta khó có thể chiến thắng", cô nói.

Trước lễ khai mạc, công ty Meta của Mark Zuckerberg thông báo ký thỏa thuận hợp tác chiến lược dài hạn, thay thế TikTok trở thành nhà tài trợ và đối tác chính. Xuyên suốt chương trình, họ quảng bá dòng kính thông minh Ray-Ban Meta tích hợp video và AI. Đồng thời, công cụ AI của hãng được sử dụng trong phim tài liệu John Lennon: The Last Interview của Steven Soderbergh. Khoảng 10% hình ảnh trong phim được tạo bằng AI, gồm các phân đoạn mang tính siêu thực để minh họa cảm xúc và ý tưởng của nhân vật.

Tạp chí Vulture nhận định việc Meta là nhà tài trợ của liên hoan phim cho thấy trí tuệ nhân tạo từng bước can thiệp vào ngành công nghiệp giải trí, trong bối cảnh nhiều người mất việc làm và làn sóng công nghệ ảnh hưởng mạnh đến điện ảnh.

Một trong những điểm nhấn là Hell Grind - bộ phim 95 phút được sản xuất hoàn toàn bằng AI - lần đầu ra mắt tại Cannes dưới dạng suất chiếu thị trường. Dự án do công ty Higgsfield AI thực hiện với kinh phí khoảng 500.000 USD, trong đó phần lớn dành cho chi phí xử lý AI.

Tác phẩm thuộc thể loại hành động, phiêu lưu pha khoa học viễn tưởng, kể về nhóm bạn vô tình mở ra cánh cổng dẫn đến thế giới ngầm sau một vụ trộm thất bại. Để hoàn thiện 25 phút đầu, êkíp tạo hơn 16.000 video thô trước khi chọn lọc thành 253 cảnh quay hoàn chỉnh. Dù toàn bộ hình ảnh được tạo bằng AI, phía sản xuất cho rằng tư duy điện ảnh của con người đóng vai trò quyết định. Theo đại diện Higgsfield, nghệ sĩ phải kiểm soát bố cục máy quay, ánh sáng và hậu kỳ để xử lý các lỗi đặc trưng của AI như biểu cảm thiếu tự nhiên hay ánh sáng giả.

Hai phim ngắn AI của Trung Quốc - The Golden Tomb Seeker và Tower of Hunger - vượt qua hơn 1.000 tác phẩm từ hơn 120 quốc gia để trở thành hai trong số 21 phim được chọn trình chiếu ở Fantastic Vertical Cinema Showcase 2026 thuộc khuôn khổ chợ phim Marché du Film 2026. Theo The Paper, lần đầu các bộ phim ngắn Trung Quốc sản xuất hoàn toàn bằng AI góp mặt tại hạng mục này.

The Golden Tomb Seeker kết hợp yếu tố phong tục dân gian với màu sắc ly kỳ, còn Tower of Hunger chuyển thể từ tác phẩm khoa học viễn tưởng cùng tên về đề tài sinh tồn hậu tận thế. Toàn bộ quy trình từ phát triển kịch bản, thiết kế hình ảnh đến tạo hiệu ứng đều thực hiện bằng công cụ AI. Theo Global Times, nhà phê bình Shi Wenxue nhận định việc hai tác phẩm được chọn phản ánh năng lực công nghệ của Trung Quốc, đồng thời cho thấy các nhà sáng tạo đang biết cách dùng trí tuệ nhân tạo để kể chuyện và quảng bá văn hóa.

Theo Reuters, nhiều nhà làm phim phản đối việc dùng AI viết kịch bản từ câu lệnh (prompt), nhưng cởi mở với công nghệ này trong khâu sản xuất và hậu kỳ. Tại hội thảo "AI for Talent" (AI cho nhân sự ngành sáng tạo), đạo diễn Black Swan Darren Aronofsky cho biết nhiều dự án sẽ không thể tồn tại nếu thiếu công nghệ này. Aronofsky hiện hợp tác Google DeepMind thông qua studio Primordial Soup để phát triển các dự án ứng dụng AI, trong đó có phim ngắn Goodnight Lamby ra mắt tại Cannes. Theo ông, trí tuệ nhân tạo có thể giải quyết nhiều vấn đề trên phim trường, chẳng hạn dùng công nghệ để tạo hình ảnh em bé sơ sinh thay cho việc đưa trẻ em thật vào cảnh quay.

Bên cạnh đó, ông cho rằng AI đang bị đánh đồng với nhiều khái niệm. "Trí tuệ nhân tạo (AI) là một từ ngữ tồi tệ, bởi nó là cụm từ cửa miệng cho rất nhiều thứ. Những gì chúng ta làm khi trò chuyện với ChatGPT về thời tiết khác với AI mà chúng ta đang sử dụng để tạo ra hình ảnh. Nó không giả mạo con người mà thực chất là một công cụ", ông nói.

Các công ty khởi nghiệp và hãng phim AI cũng tìm cách khẳng định vị thế trong làn sóng chuyển đổi mới của Hollywood. Tại một sự kiện trên du thuyền do nền tảng video tạo sinh Higgsfield tổ chức, đạo diễn Chuck Russell giới thiệu hai phim khoa học viễn tưởng ứng dụng AI do công ty Neumorphic AI phát triển. Ông cho rằng công nghệ đang mở rộng khả năng sáng tạo của điện ảnh ở quy mô chưa từng có.

Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng việc Cannes mở cửa với AI không đồng nghĩa chấp nhận mọi tác phẩm làm từ công nghệ. Ban tổ chức đặt ra một số giới hạn, như việc các phim có nội dung do AI tạo ra không đủ điều kiện tranh giải Cành Cọ Vàng. Quy định này tương đồng chính sách mới của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ, yêu cầu các hạng mục như kịch bản và diễn xuất phải do con người đảm nhiệm.

Tại một buổi masterclass chuyên sâu dành cho giới làm phim, minh tinh Tilda Swinton cho rằng AI trở thành mối đe dọa với điện ảnh khi các nhà làm phim tạo ra những tác phẩm theo công thức, dễ đoán và thiếu sáng tạo. Theo bà, điều con người cần làm là tạo nên những tác phẩm mang tính trải nghiệm, táo bạo và khó đoán - điều mà AI khó có thể thay thế. Swinton nhấn mạnh điện ảnh từng vượt qua nhiều biến động công nghệ như phim có tiếng, truyền hình hay streaming, nhưng sẽ tồn tại miễn còn những nghệ sĩ dám mạo hiểm trong sáng tạo.

Ở một cuộc họp báo thuộc khuôn khổ liên hoan, Giám đốc nghệ thuật Thierry Frémaux cho rằng AI chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ. Ông ví von: "Muốn đi xe đạp điện, trước hết phải biết đi xe đạp bình thường. AI không bao giờ có thể thay thế hoàn toàn cho năng lực của con người".

Diễn viên Châu Dã đứng cùng robot hình người tại sự kiện China Night bên lề Liên hoan phim Cannes 2026. Ảnh: Wing Sight

Liên hoan phim Cannes là một trong những sự kiện điện ảnh uy tín nhất thế giới, được tổ chức lần đầu vào năm 1946 tại thành phố nghỉ mát Cannes, phía nam nước Pháp. Chương trình năm nay thu hút hơn 40.000 chuyên gia điện ảnh cùng nhiều khách mời từ 140 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Ở lễ bế mạc tối 23/5 giờ địa phương (tức sáng 24/5 giờ Hà Nội), hạng mục quan trọng nhất - Cành Cọ Vàng - thuộc về Fjord của đạo diễn Romania Cristian Mungiu, có minh tinh Na Uy Renate Reinsve đóng chính. Lần thứ hai Cristian Mungiu đoạt giải thưởng cao nhất tại Cannes, sau 4 Months, 3 Weeks and 2 Days năm 2007, giúp ông trở thành nhà làm phim thứ 10 đạt thành tích này. Hollywood Reporter nhận xét dù thiếu phim bom tấn, liên hoan lần 79 vẫn khẳng định vai trò bệ phóng giải thưởng cho các tác phẩm quốc tế, đồng thời diễn ra các cuộc thảo luận về sáng tạo, công nghệ và bản sắc văn hóa toàn cầu.

Cát Tiên (theo Guardian, Global Times, Variety)