Canada đáp trả Mỹ bằng thuế quan 50%, thương chiến đã bắt đầu?

Theo báo New York Times, ngày 25-8, Canada chính thức ra thông báo áp loạt thuế quan lên hàng trăm mặt hàng của Mỹ, với mức thuế suất cao nhất lên đến 50%.

Đòn trả đũa hứa hẹn từ trước

Đây là đòn trả đũa của Ottawa sau khi bị Washington làm điều tương tự trước đó vài ngày. Cụ thể, từ ngày 8-9, Canada sẽ bắt đầu thu thuế ở ba mức 50%, 25% và 15% đối với khoảng 700 mặt hàng nhập từ Mỹ. Biện pháp đáng chú ý nhất là việc Ottawa tăng gấp đôi thuế đối với thép và nhôm Mỹ, lên mức 50%.

Giống như danh sách thuế quan Mỹ áp lên Canada, danh sách được Ottawa đưa ra trải rộng đến mức khó ngờ. Danh sách này cụ thể và ngẫu nhiên đến mức bao gồm các mặt hàng không liên quan nhau như cuộn giấy bạc dùng trong bếp gia đình, đầu máy xe lửa, cầu thép....

Nhóm quần áo, lâm sản và dụng cụ - những mặt hàng của Canada đang bị Mỹ đánh thuế - nay cũng sẽ bị Canada áp thuế ngược lại.

Bên cạnh đó, Canada còn nhắm vào nhiều mặt hàng tiêu dùng như máy rửa chén, máy giặt và bếp. Thủy sản, bao gồm cả tươi lẫn đông lạnh, cũng chiếm một phần lớn trong danh sách.

Tổng giá trị hàng nhập khẩu từ Mỹ nằm trong diện chịu thuế vào khoảng 20 tỉ USD, đúng bằng giá trị hàng xuất khẩu của Canada đang bị Mỹ đánh thuế.

Động thái trên khiến giới phân tích càng e ngại hai nước kéo nhau vào một cuộc thương chiến mới, nhất là khi ông Trump đã báo trước sẽ trả đũa như thế nào.

Từ dọa miệng thành thuế thật

Ngày 20-7, ông Trump lần đầu công bố loạt thuế 50% nhằm vào Canada, kèm cáo buộc nước láng giềng "đối xử phân biệt" trong chính sách thương mại.

Hai nước Bắc Mỹ sau đó bước vào quá trình đàm phán căng thẳng. Đến tối 21-8, đàm phán chính thức đổ vỡ vào giờ chót. Để rồi đúng 0h ngày 22-8, các khoản thuế Mỹ chính thức có hiệu lực, tác động lên hơn 20 tỉ USD hàng hóa Canada.

Lập tức sáng 22-8, Thủ tướng Canada Mark Carney tuyên bố sẽ đáp trả "đồng nào đổi đồng nấy các mức thuế mới của Washington để bảo vệ người lao động, nông dân, gia đình và doanh nghiệp Canada".

Ông nhấn mạnh chính phủ "thực hiện bước đi này một cách miễn cưỡng", vì nhận thức được rằng một số biện pháp sẽ đẩy chi phí lên và thu hẹp lựa chọn của người Canada.

Từ đó, quan chức hai nước liên tục hục hặc qua lại, đe dọa lẫn nhau. Ngày 25-8, ông Trump tuyên bố cân nhắc đổi tên hồ Ontario - hồ nước ngọt đóng vai trò là một phần biên giới tự nhiên giữa Canada và Mỹ - thành hồ Mỹ (Lake America).

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất trên bàn đàm phán là mức thuế 25% mà Mỹ áp lên ô tô - mặt hàng xuất khẩu sang Mỹ chủ lực của Canada - được công bố hồi đầu nhiệm kỳ của ông Trump.

Ngày 25-8, Canada cho biết vẫn giữ nguyên thuế trả đũa 25% với xe hơi sản xuất tại Mỹ, đồng thời duy trì cơ chế cho phép các hãng có nhà máy tại Canada tiếp tục nhập xe từ Mỹ mà không phải chịu thuế, trong một hạn ngạch nhất định.

Trước đó, ngày 24-8, ông Trump đã đe dọa nâng gấp đôi thuế ô tô lên 50% - mức có thể khai tử các nhà máy xe hơi Canada, vốn xuất khẩu tới hơn 90% sản lượng.

Ông chủ Nhà Trắng cũng dọa áp mức thuế tương tự lên linh kiện ô tô Canada, mặt hàng hiện được miễn thuế nếu đáp ứng tiêu chí "sản xuất tại Bắc Mỹ" theo Hiệp định thương mại tự do giữa Mỹ, Canada và Mexico (hiện đã bị đình chỉ).