'Cần xem xét nguyện vọng về nơi tái định cư của người dân'

Đại biểu Nguyễn Duy Minh đề nghị phương án tái định cư phải xem xét thực chất nguyện vọng của người bị thu hồi đất, nhất là mong muốn ở lại khu vực cũ nếu có điều kiện.

Thảo luận tại Quốc hội sáng 21/8 về dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, đại biểu Nguyễn Duy Minh, Phó đoàn Đà Nẵng cho rằng hiệu quả của chính sách không thể chỉ đo bằng giá trị tài sản được bồi thường mà còn phải căn cứ khả năng phục hồi cuộc sống của người dân.

"Hai hộ dân cùng nhận một khoản bồi thường như nhau nhưng hoàn toàn có thể rơi vào hai số phận khác nhau. Một người có thể tìm được nơi ở, nơi làm việc gần. Người còn lại mất nguồn thu nhập vì phải chuyển đi quá xa", ông Minh nói.

Theo đại biểu, dự luật cần thể hiện rõ chủ trương chuyển từ bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống, bảo đảm nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người dân bằng hoặc tốt hơn trước khi bị thu hồi đất.

Ông đề nghị phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải ghi nhận và xem xét thực chất nguyện vọng về địa điểm tái định cư của người dân, đặc biệt là mong muốn tái định cư tại chỗ. Việc bố trí vẫn phải căn cứ quy hoạch, quỹ đất, quỹ nhà và điều kiện thực tế của địa phương.

Bên cạnh đó, trách nhiệm của Nhà nước cũng không nên kết thúc sau khi chi trả tiền bồi thường mà cần kéo dài đến giai đoạn người dân ổn định nơi ở, phục hồi hoặc chuyển đổi sinh kế.

Đại biểu Nguyễn Duy Minh phát biểu sáng 21/8. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Việc xem xét nguyện vọng về nơi tái định cư, theo các đại biểu, phải được thực hiện trước khi thu hồi đất. Vì vậy, quy định cho phép thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở một số dự án cần được cân nhắc kỹ.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ dẫn Nghị quyết 18 của Trung ương, trong đó yêu cầu chỉ thu hồi đất sau khi phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được phê duyệt. Trường hợp phải bố trí tái định cư thì cần hoàn thành trước khi thu hồi đất. Ông Hạ cho rằng tiến độ dự án phải đi cùng yêu cầu ổn định cuộc sống của người dân. Nếu chưa xác định được nơi ở mới, một gia đình sẽ phải đối mặt với hàng loạt xáo trộn về chỗ học của con cái, việc làm, thu nhập và chăm sóc người già, trẻ nhỏ, người ốm.

Do đó, phương án tái định cư không thể chỉ tính số tiền bồi thường mà phải trả lời được người dân sẽ ở đâu, sống và làm việc thế nào sau khi di dời. Việc rời nơi ở lâu năm, từ bỏ điều kiện làm ăn thuận lợi để dành đất cho công trình chung cần được bù đắp bằng nơi ở và sinh kế tương xứng.

Đại biểu Tạ Văn Hạ phát biểu sáng 21/8. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Cùng quan điểm, Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên Nguyễn Văn Huy đề nghị chỉ thu hồi đất sau khi người dân đã có chỗ ở thực tế, tránh tình trạng mất nơi ở cũ nhưng chưa có nơi ở mới. Dự thảo quy định người phải di chuyển, trong thời gian chờ tái định cư sẽ được bố trí nơi ở tạm hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà. "Cách này mới xử lý tình thế sau khi thu hồi đất, chưa bảo đảm nơi ở ổn định cho người dân từ trước", ông nói.

Với đất sản xuất, kinh doanh và đất nông nghiệp, phương án bồi thường cũng cần xác định cách phục hồi hoặc chuyển đổi sinh kế. Nếu không quy định rõ thời điểm và mức độ hỗ trợ, mục tiêu giúp người dân có việc làm, thu nhập, ổn định đời sống và sản xuất sẽ khó thực hiện.

Đại biểu cho rằng tiến độ dự án không thể là căn cứ riêng để thúc đẩy thu hồi đất. Việc thu hồi có thể thực hiện theo tiến độ dự án nhưng phải phù hợp với tiến độ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bảo đảm sinh kế.

Quốc hội dự kiến tiếp tục cho ý kiến, sau đó xem xét thông qua Luật Đất đai sửa đổi tại kỳ họp tháng 10.

Vũ Tuân