TPO - Hiện Cà Mau còn nhiều nhà cổ hàng trăm năm tuổi, có kiến trúc gắn với nghệ thuật trang trí tiêu biểu. Trong đó có công trình được khai thác tốt, nổi tiếng như nhà công tử Bạc Liêu, nhưng cũng có nhiều nhà cổ từng sử dụng làm trụ sở, hiện bị bỏ hoang hoặc xuống cấp, nguy cơ hư hỏng.
Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch Cà Mau cho biết hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 21 nhà cổ được thống kê, kiểm kê và phân loại, trong đó có 14 ngôi nhà được xếp hạng là di tích cấp tỉnh, chủ yếu là loại hình di tích kiến trúc nghệ thuật. Trong ảnh là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh - nhà cổ số 41 được tận dụng làm trụ sở Trung tâm Dịch vụ Đô thị Bạc Liêu.
Một số ngôi nhà trở thành điểm đến hấp dẫn cho du khách khi đến với tỉnh, điển hình nhà cổ số 13 (nhà ông Vưu Văn Tụng), nhà cổ số 15 (nhà Công tử Bạc Liêu)… Trong ảnh là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh - nhà Công tử Bạc Liêu (nhà cổ số 15).
Nhìn chung, các nhà cổ được xếp hạng là di tích được quản lý, khai thác và sử dụng tốt, có 10 nhà cổ được bố trí cho các cơ quan hành chính cấp tỉnh và TP. Bạc Liêu (tỉnh Bạc Liêu cũ) quản lý sử dụng. Trong ảnh là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh - nhà cổ 56 được tận dụng làm trụ sở khóm 12, phường Bạc Liêu sau sáp nhập.
Tuy nhiên, sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều cơ quan, đơn vị sáp nhập, giải thể cho nên một số ngôi nhà cổ trước đây được bố trí cho các cơ quan hành chính quản lý và sử dụng hiện nay bị bỏ trống, chưa được bố trí cho đơn vị khai thác sử dụng. Trong ảnh là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh - nhà cổ số 29 (tên cũ là Tòa bố của Pháp).
Hiện có khoảng 8 nhà cổ đang bị xuống cấp, trong đó một số ngôi nhà cần trùng tu khẩn cấp như nhà cổ số 29 (đường Trần Phú), nhà cổ số 25 (Trụ sở Bảo tàng cơ sở 2, đường Hai Bà Trưng)… Trong ảnh là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh - nhà cổ số 25 (tên cũ là nhà ông Trần Khắc Nhượng).
Nhà cổ số 174 trên đường Điện Biên Phủ được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh, từng được sử dụng làm trụ sở Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục thể thao tỉnh Bạc Liêu cũ. Hiện căn nhà không còn được khai thác, nhiều mảng tường bong tróc, nền thấp thường xuyên ngập nước khi mưa lớn, mái tôn và hệ thống cửa đã hư hỏng.
Tòa Tham biện tỉnh Bạc Liêu trên đường 30/4 (phường Bạc Liêu) là một trong những công trình tiêu biểu, được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh. Đây từng là nơi làm việc của bộ máy hành chính thời thuộc địa, sau này được sử dụng làm trụ sở Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh Bạc Liêu, hiện công trình đang bỏ trống và xuống cấp theo thời gian.
Nguyên nhân tình trạng các nhà cổ xuống cấp thời gian qua là các công trình này được xây dựng vào những thập niên cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 (có nhiều căn trên 100 năm). Trong ảnh là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh - nhà cổ số 174 trên đường Điện Biên Phủ (trước đây là nhà ông Trương Xuân).
Tại phường Vĩnh Trạch, nhiều công trình kiến trúc cổ cũng đã được gìn giữ như Phủ thờ họ Cao Triều trên đường Đống Đa. Công trình được xây dựng khoảng năm 1897, là nơi thờ tổ phụ của nhân sĩ yêu nước Cao Triều Phát. Phủ thờ mang đậm dấu ấn kiến trúc người Hoa với mái ngói âm dương, và nhiều chi tiết chạm khắc tinh xảo.