9 hours ago
8
Hôm qua (5.8), Ban Quản lý (BQL) di tích và danh thắng TP.Đà Nẵng cho biết qua tham vấn ý kiến các cơ quan chuyên môn, chuyên gia, nhà khoa học sau cuộc khai quật khảo cổ tại trạm Nam Chơn và đồn Chơn Sảng (dưới chân đèo Hải Vân), bước đầu ghi nhận khả năng còn tồn tại các lớp văn hóa hoặc dấu tích có niên đại sớm hơn bên cạnh các dấu tích được xác định thuộc thời Nguyễn.
Theo BQL, diễn ra trong 45 ngày, trên tổng diện tích khai quật là 600 m² (trong đó trạm Nam Chơn 300 m², đồn Chơn Sảng 300 m²), cuộc khai quật khảo cổ khẩn cấp được đánh giá tổ chức nghiêm túc, khoa học, cung cấp nhiều tư liệu vật chất có giá trị, góp phần làm rõ quy mô, cấu trúc, kỹ thuật xây dựng và tính chất của các công trình.
Dấu tích thành lũy tại trạm Nam Chơn được làm rõ sau đợt khai quật khảo cổ khẩn cấp
ẢNH: M.X
Qua nghiên cứu báo cáo sơ bộ và khảo sát hiện trạng, các chuyên gia thống nhất đánh giá trạm Nam Chơn và đồn Chơn Sảng có giá trị nổi bật trên các phương diện lịch sử, khảo cổ, kiến trúc, quân sự, giao thông và cảnh quan. Đáng chú ý, bên cạnh những dấu tích được xác định thuộc thời Nguyễn, một số biểu hiện khảo cổ tại khu vực 2 di tích cho thấy khả năng còn tồn tại các lớp văn hóa hoặc dấu tích có niên đại sớm hơn.
Các nhà khoa học cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu địa tầng, di vật; đối chiếu kết quả khai quật với bản đồ, tư liệu lịch sử, nhất là tư liệu thời Nguyễn; đồng thời khảo sát mối liên hệ giữa trạm Nam Chơn, đồn Chơn Sảng với tuyến đường thiên lý và các di tích tại khu vực chân đèo Hải Vân.
Cơ sở cho nhận định này đến từ kết quả khai quật và hệ thống hiện vật thu được. Cụ thể, tại trạm Nam Chơn, đoàn khai quật phát hiện 904 hiện vật gồm đồ gốm, đồ sành và vật liệu đất nung, có niên đại trải dài từ thời Trần (thế kỷ 14) đến thời Nguyễn (thế kỷ 19), cho thấy khu vực có quá trình sử dụng kéo dài qua nhiều giai đoạn lịch sử. Tại đồn Chơn Sảng, đoàn khai quật thu được 60 di vật, đáng chú ý có một mảnh phù điêu bằng đá sa thạch thể hiện hình tượng một vị thần trong tư thế thiền, bước đầu được nhận định có thể thuộc văn hóa Chăm.
Các dấu tích kiến trúc tại đồn Chơn Sảng góp phần làm rõ hệ thống phòng thủ phía bắc Đà Nẵng thời Nguyễn
ẢNH: M.X
Kết quả khai quật bước đầu cũng bổ sung nguồn tư liệu vật chất quan trọng, góp phần kiểm chứng các thông tin trong thư tịch, bản đồ thời Nguyễn và tư liệu phương Tây về vai trò của 2 công trình trong hệ thống phòng thủ phía bắc Đà Nẵng. Theo đánh giá, việc làm rõ các dấu tích thành, hào, kè đá, kiến trúc trung tâm, cầu thang và các hạng mục liên quan giúp nhận diện cụ thể hơn về quy mô tổ chức, kỹ thuật xây dựng của hệ thống phòng thủ triều Nguyễn, gắn với cuộc kháng chiến chống liên quân Pháp - Tây Ban Nha xâm lược giai đoạn 1858 - 1860.
Ngay sau khi kết thúc khai quật, BQL phối hợp với Viện Khảo cổ học lấp đất, che phủ các dấu tích đã xuất lộ để bảo vệ hiện trường; đồng thời hoàn thiện báo cáo khoa học, hồ sơ địa tầng, bản đồ và danh mục di vật phục vụ nghiên cứu, bảo tồn. Đơn vị cũng phối hợp với UBND P.Hải Vân và đơn vị liên quan khoanh vùng bảo vệ di tích, cắm mốc, lắp đặt hàng rào, biển cảnh báo nhằm hạn chế tác động từ bên ngoài.
Thời gian tới, BQL sẽ hoàn thiện hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích cấp thành phố đối với trạm Nam Chơn và đồn Chơn Sảng (dự kiến trong tháng 8); đồng thời xây dựng đề án khảo sát, khai quật tổng thể và tham mưu phương án bảo tồn, phát huy giá trị 2 di tích gắn với định hướng phát triển khu vực.
