Cách 'bầy sứa UAV' giúp Iran bắn hạ tiêm kích F-15E Mỹ

Bầy UAV, được phi công Mỹ mô tả như "đàn sứa", có thể đã cung cấp dữ liệu để phòng không Iran bắn rơi tiêm kích F-15E hồi tháng 4.

New York Times ngày 12/8 dẫn lời một quan chức quốc phòng Mỹ giấu tên cho biết Lầu Năm Góc đánh giá bầy máy bay không người lái (UAV) của Iran "đã cung cấp thông tin quan trọng cho các chỉ huy, giúp họ nhắm mục tiêu vào tiêm kích hạng nặng F-15E" trong vụ bắn rơi hồi đầu tháng 4.

Theo quan chức này, loạt UAV Iran đã thu thập dữ liệu tọa độ, tốc độ và hướng bay của chiếc F-15E rồi chuyển về sở chỉ huy. Nhờ thông tin này, phòng không Iran đón lõng được tiêm kích Mỹ và bắn hạ mục tiêu bằng tên lửa vác vai. Hệ thống cảnh báo trên chiếc F-15E chỉ kích hoạt khoảng nửa giây trước khi quả đạn đánh trúng mục tiêu.

Bộ Quốc phòng Mỹ chưa bình luận về thông tin.

Mảnh vỡ của tiêm kích F-15E Mỹ bị Iran bắn hạ ngày 3/4. Ảnh: Tasnim

CNN ngày 23/6 dẫn lời các nguồn tin cho biết phi công trên chiếc F-15E đã nhìn thấy "UAV Iran liên kết với nhau và di chuyển đồng bộ, một số thiết bị bay không người lái (drone) cỡ nhỏ cơ động hơn bay phía dưới". Một người mô tả đội hình UAV và drone này trông như con sứa, trong khi các nguồn tin nói phi công F-15E Mỹ gọi đó là "bãi mìn drone trên không".

"Những thông tin này đã phác họa bức tranh thú vị về những gì có thể xảy ra trên bầu trời Iran ngày 3/4. Nếu chính xác một phần, chúng có thể dần hé lộ khả năng Iran dùng mạng lưới cảm biến gắn trên UAV để hỗ trợ bắn hạ tiêm kích F-15E", Thomas Newdick, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.

Newdick đánh giá lượng lớn UAV và drone bay theo đội hình không đồng nghĩa với việc Iran đã sở hữu công nghệ tinh vi để các phương tiện này phối hợp với nhau theo dạng bầy đàn, dù thừa nhận giả thuyết này "không quá xa vời".

Chuyên gia Mỹ cũng nêu giả thuyết chiếc F-15E không bị "bầy sứa UAV" phát hiện, thay vào đó là một phi cơ khác có mặt trong khu vực.

"Sử dụng UAV và drone, kể cả những loại có cảm biến đơn giản, là giải pháp phòng không phi đối xứng và mang tính ứng biến, đóng vai trò dự phòng khi mạng lưới cảnh giới truyền thống bị tổn thất nặng sau các đợt tấn công quy mô lớn vào đầu chiến sự", Newdick cho biết.

Newdick cho rằng năng lực của mạng lưới UAV kém xa các radar truyền thống và yếu tố may mắn cũng đóng vai trò lớn trong phát hiện mục tiêu. "Mạng lưới UAV tiên tiến có thể sở hữu năng lực tốt hơn, nhưng đòi hỏi trình độ công nghệ cao và hạ tầng chỉ huy - kiểm soát phức tạp", chuyên gia Mỹ nói.

Tiêm kích F-15E Mỹ tham gia chiến dịch không kích Iran ngày 9/3. Ảnh: USAF

UAV và drone cũng có thể mang thiết bị phát hiện tín hiệu vô tuyến để xác định vị trí đối phương, đặc biệt khi triển khai theo mạng lưới trên khu vực rộng lớn. Các hệ thống mặt đất có thể thực hiện chức năng tương tự, song gặp hạn chế về độ cao mục tiêu, tính linh hoạt, cũng như khả năng phối hợp với mồi bẫy để kích hoạt radar trên phi cơ đối phương.

"Thông tin Iran dùng UAV phát hiện tiêm kích F-15E Mỹ, cũng như lời kể của phi công về 'bầy sứa UAV' đã bổ sung thêm khía cạnh thú vị và đầy bí ẩn vào một trong những trận đánh kịch tính nhất trong thời gian gần đây", Newdick nêu quan điểm.

Nguyễn Tiến (Theo War Zone, AP, CNN)