5 hours ago
4
Nhiều năm qua, những lời cảnh báo về tác hại của màn hình điện tử thường bị phóng đại đến mức khiến chúng ta lo sợ về một tổn thương vĩnh viễn cho đôi mắt. Sự thật có đáng sợ đến thế?
Đối với người trưởng thành, câu trả lời là: Màn hình không gây tổn thương vĩnh viễn cho mắt. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc bạn hoàn toàn vô hại trước các tác động tiêu cực tạm thời khi liên tục 'dán mắt' vào smartphone và máy tính. Việc nhìn quá lâu vào màn hình sẽ dẫn đến Hội chứng thị giác màn hình (DES) hoặc khô mắt. May mắn là các triệu chứng này đều có thể đảo ngược. Ngoài việc cho mắt nghỉ ngơi, có vài bí kíp giúp bạn giải cứu đôi mắt của mình cả trong ngắn hạn lẫn dài hạn.
Làm việc hàng giờ liền trước màn hình máy tính ảnh hưởng mắt ra sao?
ẢNH: GEMINI
1. Hội chứng thị giác màn hình (DES): Khi cơ mắt bị 'kiệt sức'
Hội chứng thị giác màn hình (Digital Eye Strain - DES) là tác hại phổ biến nhất khi sử dụng màn hình kéo dài. DES không chỉ là một biểu hiện đơn lẻ mà là một tập hợp các triệu chứng xuất hiện do mắt phải tập trung cao độ (thường là nhìn vào màn hình máy tính), khiến các cơ thể mi (cơ điều tiết của mắt) bị mệt mỏi.
Bạn sẽ biết mình mắc DES khi mắt bắt đầu mỏi, nhìn mờ hoặc nhìn một hóa hai (song thị). Mắt có thể trở nên nhạy cảm với ánh sáng và gặp khó khăn khi chuyển đổi tiêu cự để nhìn xa - gần. Thậm chí, tác động của DES còn lan sang các bộ phận khác, gây đau đầu hoặc đau cổ, vai, gáy do tư thế ngồi làm việc không đúng.
Để giải quyết, hãy cho mắt nghỉ ngơi để các cơ điều tiết được thả lỏng. Thay vì cứng nhắc áp dụng quy tắc 20-20-20 (nhìn xa 20 feet trong 20 giây sau mỗi 20 phút), bạn chỉ cần đảm bảo mắt có những khoảng nghỉ đều đặn.
Đồng thời, nên giảm độ sáng màn hình sao cho tương đồng với ánh sáng môi trường xung quanh để giảm độ tương phản, giúp mắt không phải làm việc quá tải. Bạn có thể bật chế độ tối (Dark Mode) trong phòng thiếu sáng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nếu bạn bị loạn thị, việc bật Dark Mode có thể khiến chữ bị nhòe hoặc xuất hiện vầng hào quang (halation), vô tình bắt mắt phải điều tiết nhiều hơn.
2. Khô mắt: Hậu quả từ việc "quên chớp mắt"
Thường đi đôi với hội chứng DES là cảm giác khô mắt. Tình trạng này gây ra sự khó chịu tột cùng, thường kèm theo cảm giác cộm, rát, như có cát trong mắt hoặc đỏ mắt.
Nguyên nhân rất đơn giản là khi quá tập trung vào màn hình, tần suất chớp mắt của chúng ta bị giảm nghiêm trọng. Chớp mắt là cơ chế tự nhiên để bôi trơn bề mặt - xối nước mắt lên nhãn cầu. Thông thường, chúng ta chớp khoảng 17 lần/phút, nhưng khi nhìn chằm chằm vào màn hình, con số này giảm nghiêm trọng xuống chỉ còn 4 lần/phút. Chưa kể, nhiều cú chớp mắt lúc đó chỉ là chớp nửa vời (không nhắm khít mắt).
Từ bây giờ, hãy chớp mắt có ý thức một cách thật sâu và trọn vẹn. Bạn có thể cài các ứng dụng nhắc chớp mắt như BlinkBlink (iOS), EyeD (Android) hoặc BlinkBuddy (Windows) để hỗ trợ. Nếu mắt quá khô, hãy chủ động sử dụng nước mắt nhân tạo không kê đơn tại các nhà thuốc để phục hồi màng phim nước mắt và giữ ẩm hiệu quả.
Quá tập trung vào màn hình sẽ quên chớp mắt, gây mỏi mắt
ẢNH: GEMINI
3. Nguy cơ gia tăng cận thị ở trẻ em
Khác với người lớn, thời gian sử dụng màn hình quá nhiều ở trẻ em có liên quan mật thiết đến nguy cơ hình thành và tăng độ cận thị (myopia). Ở độ tuổi học đường và vị thành niên, trục nhãn cầu của trẻ đang trong giai đoạn phát triển và dễ bị dài ra dưới áp lực điều tiết liên tục, khiến hình ảnh hội tụ ở trước võng mạc thay vì ngay trên võng mạc.
Một nghiên cứu công bố trên tạp chí BMC Public Health khẳng định mối liên hệ rõ rệt giữa thời gian dùng màn hình và bệnh cận thị ở trẻ em, trong đó màn hình máy tính có tác động lớn nhất.
Bên cạnh việc giới hạn thời gian xem của trẻ, chìa khóa vàng chính là ánh sáng tự nhiên. Theo nghiên cứu trên tạp chí Ophthalmology, việc vui chơi dưới ánh nắng mặt trời giúp giảm tới 54% tốc độ tiến triển cận thị ở trẻ em. Các chuyên gia nhãn khoa khuyến cáo trẻ em nên dành ít nhất 2 giờ mỗi ngày cho các hoạt động ngoài trời để phòng ngừa hoặc làm chậm quá trình tăng độ cận.
Sau cùng, màn hình bản chất không có lỗi. Vấn đề chỉ nảy sinh khi chúng ta lạm dụng nó quá mức. Hãy chủ động thay đổi thói quen ngay hôm nay để bảo vệ "cửa sổ tâm hồn" của chính bạn và gia đình.
