Các bệnh hô hấp thường gặp ở trẻ mầm non

Trẻ mới đi học mầm non dễ mắc viêm amidan, viêm phế quản, cúm, viêm phổi do thay đổi môi trường, hệ miễn dịch đang hoàn thiện.

Theo TS.BS Đỗ Thị Hạnh, Đơn vị Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, trẻ nhỏ có đường thở ngắn, niêm mạc mũi họng mỏng, dễ bị phù nề sung huyết, phản xạ ho, hệ thống lông chuyển còn yếu. Phần lớn bệnh lý hô hấp ở trẻ do virus gây nên, thường giảm sau 5-7 ngày khi được chăm sóc đúng cách. Dưới đây là các bệnh trẻ nhỏ thường mắc.

Viêm mũi họng cấp

Giai đoạn đầu trẻ có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao, mệt mỏi, quấy khóc, ăn kém. Giai đoạn toàn phát bé ngạt mũi, tắc mũi, chảy dịch mũi, hắt hơi, đau họng.

Cha mẹ nên vệ sinh mũi của trẻ bằng nước muối sinh lý, uống đủ nước, ăn thức ăn mềm, giàu vitamin, chia nhỏ bữa nếu trẻ mệt, ăn kém. Không nên tự ý mua và cho trẻ uống thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Bác sĩ Hạnh đang khám hô hấp cho một bệnh nhi. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy

Viêm amidan

Amidan có vai trò miễn dịch tại chỗ, sản xuất kháng thể như IgA, tập trung tế bào lympho B, lympho T chống lại tác nhân gây bệnh xâm nhập qua đường mũi miệng.

Khi trẻ nhỏ tiếp xúc tác nhân gây bệnh, amidan sưng to viêm đỏ, có mủ. Trẻ thường sốt cao, đau họng, nuốt đau, hơi thở hôi, ăn uống kém, mệt mỏi, sưng hạch vùng cổ.

Viêm amidan do virus thường đi kèm ho, chảy mũi, khàn tiếng, viêm kết mạc mắt, amidan không có mủ. Nếu trẻ sốt cao, đau họng nhiều, amidan có mủ, bác sĩ chỉ định xét nghiệm để đánh giá nguy cơ nhiễm liên cầu khuẩn, quyết định sử dụng kháng sinh cho trẻ. Cha mẹ không nên tự ý cho trẻ dùng kháng sinh chỉ vì thấy họng của trẻ đỏ hoặc có mảng trắng.

Viêm thanh quản

Viêm thanh quản thường khởi đầu bằng sổ mũi, sốt nhẹ, sau đó trẻ khàn tiếng, ho nhiều về đêm, ho "ông ổng". Bệnh cải thiện khi trẻ được nghỉ ngơi, ăn uống tốt. Tuy nhiên, khi có các triệu chứng ho "ông ổng", thở nhanh co rút hõm ngực, tím môi, li bì, cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Viêm phế quản

Viêm phế quản là tình trạng viêm các ống dẫn khí lớn trong phổi. Trẻ thường ho nhiều, ban đầu ho khan, sau đó có thể ho đờm, ho nhiều về đêm, kèm theo sốt, tức ngực, bú kém, quấy khóc, nôn trớ.

Viêm tiểu phế quản

Viêm tiểu phế quản thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi, do virus gây viêm phế quản nhỏ, tiểu phế quản. Đường thở phù nề, tăng tiết dịch nhầy gây tắc nghẽn khiến trẻ ho, khò khè, thở nhanh, bú kém, mệt, dễ nôn sau ho.

Virus hợp bào hô hấp RSV là một trong những tác nhân gây viêm tiểu phế quản ở trẻ. Cha mẹ nên phân biệt viêm tiểu phế quản với bệnh lý hen phế quản, viêm phổi, dị vật đường thở, vì vậy cần đưa trẻ đi khám sớm khi có biểu hiện bệnh. Phụ huynh phòng bệnh cho bé bằng cách cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, tiêm kháng thể đơn dòng phòng nhiễm RSV.

Cúm

Cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp do virus cúm gây ra, có thể gây thành dịch. Trẻ thường sốt cao 39-40 độ, ớn lạnh, mệt nhiều, đau mỏi người, ho, chảy mũi hoặc nghẹt mũi, nôn, bỏ ăn.

Trẻ nghi cúm nên được khám trong 48 giờ đầu để bác sĩ cân nhắc thuốc kháng virus nếu thuộc nhóm nguy cơ. Trẻ cần nhập viện ngay nếu sốt liên tục trên 39 độ không hạ kéo dài trên 3 ngày, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, có bệnh lý nền... Biến chứng thường gặp là viêm phổi, viêm tai giữa, viêm xoang, viêm cơ tim, viêm não.

Viêm phổi

Viêm phổi xảy ra khi tác nhân vi sinh vật gây bệnh tấn công nhu mô phổi, làm viêm phế nang, ống phế nang, tổ chức kẽ của phổi. Trẻ thường có biểu hiện sốt, ho đờm, thở nhanh, thở gắng sức, co rút lồng ngực, đau ngực, mệt, ăn uống kém. Một số trẻ không sốt cao nhưng vẫn viêm phổi do tùy loại căn nguyên vi sinh vật khác nhau.

Khi nghi ngờ viêm phổi, trẻ cần được khám, nghe phổi, đo SpO2, làm xét nghiệm hoặc chụp X-quang. Cha mẹ không nên tự mua kháng sinh cho trẻ uống tại nhà hoặc tự ngưng thuốc khi bé đỡ sốt.

Bác sĩ Hạnh khuyến cáo cha mẹ nên dạy cho trẻ thói quen thường xuyên rửa tay, che miệng khi ho, không dùng chung bình nước, ngủ đủ giờ để phòng bệnh hô hấp. Bé ăn đa dạng thực phẩm, tiêm chủng đầy đủ, tránh khói thuốc, đi khám sớm khi có triệu chứng. Khám sức khỏe định kỳ giúp bác sĩ theo dõi quá trình tăng trưởng, yếu tố có thể khiến trẻ dễ mắc bệnh hô hấp.

Vân Anh

Độc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp