Ngày 24.8, phóng viên Thanh Niên tìm về Tổ dân phố Đông Đa (P.Nam Sơn, tỉnh Bắc Ninh) để gặp bà Nguyễn Thị Hanh (72 tuổi). Bà Hanh chính là nhân vật trong bức ảnh được tìm thấy trong một ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái, xã Chiên Đàn (TP. Đà Nẵng).

Bức ảnh bà Nguyễn Thị Hanh tặng chú ruột được tìm thấy trong mộ liệt sĩ (ảnh bên phải) và sau đó được cơ quan chức năng phục dựng lại để tìm thông tin liệt sĩ (ảnh bên trái)
ẢNH: QUANG CƯỜNG
Bên trong ngôi nhà nhỏ, bà Hanh bày tỏ sự vui mừng khi thông tin về người chú ruột hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ được hé lộ, mở ra hy vọng gia đình có thể tìm được hài cốt của chú. Tuy nhiên bà cũng liên tục xúc động khi nhắc đến người chú đã nằm lại nơi chiến trường.
Bức ảnh đổi từ tiền giấu bố mẹ đi bán ốc
Bà kể, sáng 21.8, một ngày sau khi bức ảnh được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội và truyền thông, bà được người cháu mang về đưa cho xem. Vừa nhìn lướt qua, bà bất ngờ nhận ra đây chính là mình hồi trẻ.

Bà Hanh ở thời điểm hiện tại
ẢNH: ĐÌNH HUY
"Trong lòng tôi lúc đó rất nhộn nhịp và xúc động, tôi nhận ra đây đúng là mình rồi, không sai được. Nhiều người còn nhận xét con tôi cũng nhìn giống mẹ hồi trẻ", bà Hanh nói.
Theo bà Hanh, bức ảnh được tìm thấy trong ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính do chính tay bà tặng cho chú ruột của mình là liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu (sinh năm 1930, quê quán thôn Đa Cấu, xã Nam Sơn, H.Quế Võ, tỉnh Hà Bắc cũ) trước ngày ông lên đường nhập ngũ vào năm 1968.
Để có được bức ảnh gửi theo người chú lên đường ra trận, đó là cả một hành trình, là cả một tuổi thơ dữ dội nhưng đầy tình yêu thương của những đứa trẻ như bà Hanh thời đó.
Bà Hanh nhớ lại, năm 1968, khi biết chú mình chuẩn bị nhập ngũ, bà cùng người con gái cả của chú (em họ, kém bà Hanh 2 tuổi) rủ nhau đi chụp ảnh. Thế nhưng ngày đó vì gia đình nghèo, cơm ăn phải lo từng bữa nên hai chị em rủ nhau đi mò cua, bắt ốc ở những thửa ruộng đã gặt. Mất khoảng 1 tuần, hai chị em bà âm thầm đi bắt rồi "bán dấu bán giếm" bố mẹ, được khoảng 5 - 6 hào.
Sau đó, hai chị em bà tiếp tục trốn bố mẹ đi bộ giữa nắng buổi trưa gay gắt ra tiệm chụp ảnh cách nhà 10 km để nhờ người chụp ảnh và được chủ tiệm hẹn 2 tuần sau quay lại. Hai tuần sau, họ lại trốn đi cắt cỏ sớm cho trâu rồi lén đi lấy ảnh, khi lấy, bà Hanh không quên nhờ người ta "đánh màu" ảnh cho thật đẹp.

Bà Hanh nhớ lại khoảnh khắc đi chụp ảnh cách đây 58 năm
ẢNH: NGUYỄN TRƯỜNG
Trước lúc liệt sĩ Hậu nhập ngũ được vài ngày, bà Hanh mang ảnh mình và em gái chụp đưa cho chú và nói: "Chú ơi, chú cầm tấm ảnh của cháu đi, lúc nào rảnh rỗi, chú không phải tập thì chú dở ra xem ảnh cháu với ảnh con chú cho đỡ nhớ". Ông Hậu nhận lấy tấm hình, dặn dò các cháu ở nhà phải học hành ngoan ngoãn rồi đưa cho bà Hanh một tấm ảnh của mình để làm kỷ niệm. Đến giờ bà Hanh vẫn giữ nhưng đã bị nhòe theo thời gian.
"Em khỏe lắm, em phải tham gia kháng chiến"
Gần 60 năm đã trôi qua, bà Hanh vẫn không thể nào quên được giây phút liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu khoe với bố bà khi trúng tuyển nghĩa vụ quân sự "anh ơi em đạt nghĩa vụ rồi". Đó cũng là một trong những khoảnh khắc cuối cùng của ông Hậu và gia đình.
"Chú tôi lúc đó đã có vợ và 4 người con nhưng vẫn quyết tâm lên đường nhập ngũ. Lúc đó, chú nói với bố, em khỏe lắm, em phải đi chống Mỹ cứu nước, quyết giành độc lập tự do cho dân tộc mình anh ạ!", bà Hanh cho hay.

Bà nhiều lần bật khóc khi nhớ về chú
ẢNH: ĐÌNH HUY
Sau ngày ông Hậu nhập ngũ, do hoàn cảnh nhà chú quá khó khăn nên bà Hanh buộc phải nghỉ học từ hồi lớp 5 để sang nhà chú trông nom, đỡ đần các em. Bà Hanh vẫn nhớ như in những đêm chiến tranh sơ tán, một mình bà cõng em họ chạy qua mưa bom bão đạn để về nơi an toàn.
Rồi thời gian ông Hậu xa nhà, bà Hanh cũng là cầu nối giúp thím viết thư gửi cho chú, thế nhưng những bức thư được gửi đi cứ thế bặt vô âm tín vì khi đã vào chiến trường B, chú không thể nhận được thư nhà nữa.
Theo bà Hanh, thời điểm tin dữ ập về vào khoảng 2 - 3 năm sau khi chú nhập ngũ nhưng gia đình không tin. Phải đến năm 1975, gia đình mới nhận được giấy báo tử chính thức.
"20 năm qua, gia đình đã lặn lội tìm kiếm phần mộ của chú tại nhiều nghĩa trang ở miền Trung, miền Nam nhưng đều vô vọng", bà Hanh nói và mong muốn sẽ được các cơ quan chức năng hỗ trợ để con cháu sớm được đón chú về yên nghỉ tại quê hương.
Trước đó, như Thanh Niên đã đưa tin ngày 20.8, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái, lực lượng chức năng phát hiện tại phần mộ số 104 một chiếc ví có ảnh chân dung phụ nữ, một bảng kim loại còn nhận rõ dòng chữ "Thà hy sinh tất cả, quyết không làm nô lệ", một chai dầu và một số vật dụng cá nhân khác.

Bằng Tổ quốc ghi công được gia đình cung cấp
ẢNH: QUANG CƯỜNG
Từ kết quả gia đình cung cấp, cơ quan chức năng tiến hành rà soát, đối chiếu hồ sơ, danh sách liệt sĩ hy sinh và được quy tập tại Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái, thuộc Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam, trước đây.
Kết quả bước đầu cho thấy, có liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu, sinh năm 1930, quê Nam Sơn, Quế Võ, Hà Bắc; cấp bậc binh nhất, chức vụ chiến sĩ. Liệt sĩ Hậu hy sinh ngày 14.5.1969 trong chiến đấu tại khu vực Khánh Thượng, Kỳ Nghĩa, Tam Kỳ (Quảng Nam cũ).

1 hour ago
4






