2 hours ago
5
Theo Tân Hoa xã, ông Mojtaba Khamenei đã bổ nhiệm ông Ali Abdollahi làm Tổng tham mưu trưởng Các lực lượng vũ trang Iran; ông Ahmad Vahidi làm Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC); ông Ali Azmaei làm Tư lệnh Hải quân IRGC và ông Hossein Taeb làm Tư lệnh lực lượng tình nguyện Basij thuộc IRGC. Bên cạnh đó, Lãnh tụ tối cao Iran cũng bổ nhiệm ông Kioumars Heydari làm Phó Tổng tham mưu trưởng Các lực lượng vũ trang Iran và ông Mostafa Izadi làm Phó Tổng tư lệnh IRGC.
Trước đó, ông Mojtaba đã bổ nhiệm cựu Tư lệnh IRGC Mohsen Rezaei làm Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia Tối cao (SNSC) thay thế cho ông Mohammad Baqer Zolghadr, người sẽ trở thành cố vấn chính trị cho lãnh tụ tối cao.
Tân Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran Mohsen Rezaee.
Ảnh: Reuters
Sự củng cố quyền lực của phe chủ chiến
Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei có mối quan hệ cực kỳ gắn kết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran và khối tình báo,an ninh nói chung. Kể từ khi ông Mojtaba lên nắm quyền, tầm ảnh hưởng của các giáo sĩ truyền thống và giới tướng lĩnh quân sự đã tăng lên đáng kể.
Những nhân sự được bổ nhiệm mới đây, đặc biệt là vị trí Thư ký Hội đồng An ninh, là bước tiếp theo trong quá trình củng cố quyền lực của phe chủ chiến do ông Mojtaba dẫn đầu.
Trả lời tờ Al Jazeera, ông Sina Azodi, trợ lý giáo sư Chính trị Trung Đông tại Đại học George Washington nhận định: "Không có gì nghi ngờ việc Lãnh tụ Khamenei, ông Vahidi và ban lãnh đạo IRGC đều chia sẻ quan điểm rằng việc tiếp tục đối đầu với Mỹ là cần thiết về mặt chiến lược."
Giáo sư cũng cho biết tân Thư ký Hội đồng An ninh Mohsen Rezaee mang đến kinh nghiệm thể chế sâu rộng và quyền lực đáng kể trong cả các chỉ huy cấp cao của IRGC và các thành viên cấp dưới. "Việc bổ nhiệm ông dường như nhằm tăng cường sự gắn kết nội bộ, củng cố quyền kiểm soát của ban lãnh đạo đối với tổ chức, dựa trên kinh nghiệm của một nhân vật đã góp phần định hình IRGC thành một thể chế quân sự và chính trị như ngày nay", ông Azodi nói thêm.
Kể từ khi xuất hiện trong bộ máy chính quyền, ông Rezaee đã thể hiện rõ quan điểm cứng rắn thách thức Mỹ và Israel. Ông là người phản đối biên bản ghi nhớ (MoU) ký với Mỹ vào tháng 6 tạm thời dỡ bỏ phong tỏa hải quân và đình chỉ các lệnh trừng phạt dầu mỏ để mở lại eo biển Hormuz. Vừa qua ông Rezaee đã tái khẳng định Iran sẽ không bao giờ cho phép mở thêm hành lang thứ hai ở eo biển Hormuz.
Eo biển Hormuz.
Ảnh: Reuters
Ở phía còn lại, Tổng thống Masoud Pezeshkian và các cố vấn kinh tế, ngoại giao thuộc phe ôn hòa không thực sự có quá nhiều quyền lực trong bộ máy chính trị hay quân sự Iran.
Theo một số nguồn tin của Al Jazeera, Tổng thống Masoud Pezeshkian đã phản đối việc bổ nhiệm ông Mohsen Rezaee bằng cách từ chối đơn từ chức của cựu Thư ký Hội đồng An ninh Mohammad Bagher Zolghadr, một người bảo thủ nhưng có xu hướng thực dụng ôn hòa, tuy vậy nỗ lực này cuối cùng đã thất bại.
Các nhà phân tích nhận thấy ông Zolghadr có quan hệ thân thiết với ôngMohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran và trưởng đoàn đàm phán trong các cuộc đàm phán với Mỹ, nên việc thay thế ông cũng có thể là một nỗ lực nhằm kiềm chế ảnh hưởng ngày càng tăng của ông Ghalibaf.
Thực tế, Tổng thống Pezeshkian và các nhân sự chính phủ hầu như chỉ đảm nhận nhiệm vụ xoa dịu khủng hoảng kinh tế trong nước và trực tiếp hoặc gián tiếp đàm phán với Washington. Ông Pezeshkian từng công khai tuyên bố rằng mọi quyết định mang tính chiến lược liên quan đến xung đột hay hòa bình với Mỹ đều thuộc thẩm quyền cuối cùng của Lãnh tụ Tối cao và SNSC.
Thay đổi mang tính chiến lược cho cho cuộc chiến kéo dài
Với động thái củng cố quyền lực này của phe chủ chiến, Iran dường như đã thông báo sẵn sàng cho cuộc chiến kéo dài với Mỹ. Giáo sư Sino Azodi cho rằng việc bổ nhiệm nhân sự này không cho thấy dấu hiệu mềm mỏng nào của Tehran trên bàn đàm phán với Washington.
Theo một bài xã luận của Nournews, một cơ quan thông tấn liên kết với Hội đồng An ninh Quốc gia Iran, việc bổ nhiệm thư ký Mohsen Rezaee đánh dấu sự khởi đầu của quá trình "tái cấu trúc chiến lược" rộng lớn hơn phù hợp với hoàn cảnh chiến tranh mới của Iran. Bài viết cho rằng ông Rezaee có thể phối hợp tốt hơn các chính sách quân sự, ngoại giao, kinh tế và năng lượng.
Tân Tổng tư lệnh IRGC Ahmad Vahidi, một trong những người quyền lực nhất Iran hiện nay, cho biết sự hiện diện của ông Rezaee trong hội đồng có thể "thúc đẩy sự phối hợp chiến lược giữa quân sự và ngoại giao, cũng như an ninh kinh tế và chính trị với cách tiếp cận đối đầu".
Các nhân vật bảo thủ ở Tehran cũng tỏ ra hài lòng với sự thay đổi tại Hội đồng An ninh khi một nhân vật cứng rắn, không sợ đối đầu quân sự lên nắm quyền. Thậm chí một số người còn lợi dụng điều này để công kích chính phủ ủng hộ thỏa thuận của Tổng thống Pezeshkian.
Với sự bổ nhiệm nhân sự mới nhất của Tehran, tương lai cuộc chiến giữa Iran và Mỹ vẫn chưa cho thấy dấu hiệu khả quan. Trong khi Washington tiếp tục gây sức ép để Tehran chấp nhận những điều kiện an ninh mới, Iran phải cân bằng giữa yêu cầu bảo vệ năng lực răn đe, duy trì ổn định trong nước và tìm kiếm một lối thoát ngoại giao cho cuộc khủng hoảng kéo dài. Sự trở lại nổi bật của ông Rezaee cũng cho thấy kinh nghiệm an ninh và quốc phòng tiếp tục giữ vai trò đáng kể trong tính toán chiến lược của Tehran.
