Bộ Công an đề xuất còn hai tội áp dụng án tử hình

Bộ Công an đề xuất bỏ hình phạt tử hình ở 8 trên tổng 10 tội còn hình phạt này, song VKSND Tối cao cho rằng chỉ nên bỏ 5 tội.

Theo đề xuất, hình phạt tử hình sẽ chỉ được duy trì với các tội danh có tính chất "tội ác nghiêm trọng", xâm phạm đến các khách thể đặc biệt quan trọng, gây hậu quả đặc biệt nặng nề là Giết người và Hiếp dâm người dưới 16 tuổi.

Nội dung này được Bộ Công an nêu trong Hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự sửa đổi, hôm 12/5 sau đợt lấy ý kiến đầu tiên hồi tháng 4.

Tuy nhiên, quá trình tham vấn và lấy ý kiến, nhiều cơ quan chức năng đã đề nghị cần có sự đánh giá thận trọng và kỹ lưỡng hơn, tránh việc cắt giảm một cách "cơ học".

VKSND Tối cao đề nghị cân nhắc giữ lại thêm hình phạt tử hình với 3 tội danh đặc biệt nguy hiểm khác gồm: Phản bội Tổ quốc (Điều 108), Sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248) và Mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251), đặc biệt là với những trường hợp phạm tội có tổ chức, xuyên quốc gia hoặc có khối lượng ma túy đặc biệt lớn. Như vậy chỉ bỏ 5 tội.

Bộ Công an, với tư cách cơ quan chủ trì soạn thảo, đã tiếp thu các ý kiến này và khẳng định sẽ nghiên cứu, rà soát trước khi chốt các tội giữ lại án tử hình. Mọi sự thay đổi sẽ được tính toán để cân bằng giữa yêu cầu nhân đạo hóa với bảo vệ trật tự, an toàn xã hội và an ninh quốc gia.

Hiện 10 tội danh áp dụng hình phạt tử hình (từ 1/7/2025) gồm: tội Phản bội tổ quốc (Điều 108); tội Bạo loạn (Điều 112); Khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân (Điều 113); Giết người (Điều 123); Hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142); Sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248); Mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251); Khủng bố (Điều 299); Chống loài người (điều 422) và Tội phạm chiến tranh (điều 423).

Tử tù sau 20 năm chưa thi hành án sẽ chuyển xuống chung thân

Nội dung khác liên quan thời hiệu thi hành bản án tử hình tiếp tục được giữ nguyên so với hồ sơ dự thảo hồi tháng 4.

Theo đó, nếu hết thời hiệu thi hành bản án (20 năm) mà bản án tử hình chưa được thi hành, thì hình phạt sẽ được chuyển thành tù chung thân.

Đề xuất này nhằm giải quyết khoảng trống pháp lý và những vướng mắc thực tiễn phát sinh khi hết thời hiệu mà người bị kết án vẫn chưa thi hành án.

Trước ý kiến lo ngại quy định này chưa phù hợp với bản chất của chế định thời hiệu (vốn là căn cứ chấm dứt quyền thi hành án), cơ quan soạn thảo lập luận án tử hình là loại hình phạt nghiêm khắc nhất liên quan đến quyền sống, cần có cơ chế đặc thù.

Việc chuyển thành tù chung thân vừa đảm bảo tính nhân đạo, vừa giúp Nhà nước không bỏ lọt trách nhiệm hình sự với những tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, đồng thời bảo đảm công lý cho người bị hại.

Bộ luật dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 3 Quốc hội khoá
XVI và thông qua tại Kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XVI.

Hải Thư