4 hours ago
2
Quýt Hôi (còn gọi là Quýt hoi hay Quyết rừng) là cây thuốc bản địa của vùng núi Pù Luông, Thanh Hóa, được trồng và mọc tự nhiên tại vùng núi cao của huyện Bá Thước cũ.
Trong dân gian, lá và vỏ quả Quýt hôi từ lâu được đồng bào Thái và Mường sử dụng để trị ho hen, cảm cúm, phong thấp. Lá Quýt hôi còn là thành phần chính trong bài thuốc hỗ trợ điều trị viêm phổi của mế Tiến ở Tân Lạc (Hòa Bình cũ), khu vực giáp ranh với Bá Thước, Thanh Hóa.
Tuy nhiên, theo các nhà khoa học, dù được sử dụng khá phổ biến trong y học dân gian, loài cây này trước đây hầu như chưa được nghiên cứu đầy đủ về tên khoa học, thành phần hóa học cũng như tác dụng kháng viêm.
Cây Quýt hôi mọc tự nhiên ở vùng núi phía Tây Thanh Hoá.
Từ thực tế đó, GS.TS Nguyễn Mạnh Cường và nhóm nghiên cứu Viện Hoá học - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu phát triển sản phẩm có tác dụng chống viêm phổi từ một số cây thuốc chọn lọc”, nhằm khảo sát và đánh giá một cách hệ thống, làm rõ giá trị khoa học của nguồn dược liệu bản địa này.
Thay vì chỉ dừng ở việc phân tích thành phần hay ghi nhận công dụng theo kinh nghiệm, nhóm nghiên cứu đã tiếp cận vấn đề một cách hệ thống, từ việc khảo sát hoạt tính sinh học, đánh giá tác dụng dược lý cho đến kiểm chứng hiệu quả trên mô hình thực nghiệm.
Từ nguồn nguyên liệu Quýt hôi, nhóm đã phát triển viên nang HL – sản phẩm có khả năng hỗ trợ điều trị các tình trạng viêm đường hô hấp, đặc biệt là viêm phổi.
Viên nang HL được bào chế với thành phần chính là cao lá Quýt hôi kết hợp cao rễ Nhó đông, curcumin (từ nghệ) và menthol (từ bạc hà).
Theo nhóm nghiên cứu, sự phối hợp này tạo hiệu ứng hiệp đồng khi nhiều hoạt chất cùng tham gia điều hòa các cơ chế viêm khác nhau, từ giảm sản sinh cytokine, hạn chế stress oxy hóa đến hỗ trợ bảo vệ mô phổi trên mô hình viêm phổi thực nghiệm.
GS.TS Nguyễn Mạnh Cường cùng nhóm nghiên cứu. Ảnh: Minh Đức.
Viên nang HL cho thấy hiệu quả tích cực trên mô hình viêm phổi thực nghiệm khi giúp giảm phù nề, hạn chế ứ dịch ở phổi và làm giảm các chất trung gian gây viêm trong đường hô hấp. Các quan sát mô bệnh học cũng cho thấy tổn thương mô phổi được cải thiện rõ rệt.
Bên cạnh hiệu quả chống viêm, sản phẩm còn cho thấy độ an toàn khả quan khi chưa ghi nhận dấu hiệu độc tính trong quá trình theo dõi thực nghiệm. Ở mức liều quy đổi tương đương khoảng 4 viên/ngày đối với người trưởng thành, viên nang HL vẫn duy trì tác dụng chống viêm rõ rệt.
Theo đánh giá của Hội đồng nghiệm thu cấp Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, đề tài được thực hiện theo hướng tiếp cận bài bản, có chiều sâu khoa học và mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao.
Không chỉ dừng ở kết quả nghiên cứu trong nước, thành quả của đề tài còn được công bố trên 4 bài báo quốc tế thuộc danh mục SCIE, gồm 1 bài Q1 và 3 bài Q3. Thành công của nghiên cứu về cây Quýt hôi cũng cho thấy tiềm năng rất lớn của nguồn dược liệu trong nước.
Nghiên cứu trên có ý nghĩa trong bối cảnh viêm phổi và các bệnh viêm đường hô hấp vẫn là thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Theo thống kê trên thế giới, cứ 4 người thì có ít nhất 1 người từng mắc các bệnh viêm đường hô hấp.
Trong điều trị hiện nay, thuốc chống viêm giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả nhưng việc sử dụng kéo dài có thể đi kèm nguy cơ tác dụng phụ, đặt ra nhu cầu tìm kiếm các giải pháp có nguồn gốc tự nhiên với độ an toàn sinh học cao.
