2 hours ago
3
Bức tranh được in 5 vạn bản
Chia sẻ với PV báo Tiền Phong về bức tranh đặc biệt này, giám tuyển Vũ Hà cho biết, ở đây, họa sĩ đã sử dụng lối tạo hình tối giản, tiết chế màu sắc và chi tiết, khiến hình ảnh Bác Hồ bế em bé trở nên gần gũi, dễ ghi nhớ.
Bố cục tranh khá chặt chẽ. Phần nền trắng rộng giúp nhân vật chính nổi bật, trong khi hình chim bồ câu cách điệu phía sau vừa tạo nhịp thị giác vừa gợi liên tưởng đến hòa bình và hình dáng đất nước.
"Đây là kiểu xử lý thường gặp trong tranh cổ động giai đoạn sau 1975, nhưng tác phẩm này mềm hơn nhiều tranh cùng thời nhờ nét vẽ nhẹ nhàng và biểu cảm gương mặt tự nhiên. Một điểm cộng nữa là bức tranh không phụ thuộc nhiều vào khẩu hiệu hay chi tiết minh họa phức tạp. Nó giữ được sức sống chủ yếu nhờ hình tượng trung tâm và cảm xúc trực diện. Có lẽ vì vậy mà sau gần nửa thế kỷ, tác phẩm vẫn hòa được vào nhịp sống của Hồ Gươm mà không bị lạc lõng”, ông nói.
Với nhiều người Hà Nội, bức tranh Bác Hồ với thiếu nhi tồn tại như một phần mặc định của Hồ Gươm, giống tháp Rùa hay hàng cây ven hồ.
Tác giả của bức tranh là họa sĩ Trần Từ Thành, quê ở Hà Tĩnh. Ông kể gia đình mình chịu tổn thất nặng nề trong cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ: bố mẹ, anh chị em mất vì bom đạn, nhiều người thân hi sinh ở chiến trường.
Năm 1975, sau khi đất nước thống nhất, ông bắt đầu tìm ý tưởng cho cuộc Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc đầu tiên tổ chức năm 1976 tại Vân Hồ, Hà Nội. Giữa thời điểm cả nước ngập trong không khí hòa bình, ông chọn hình ảnh Bác Hồ với thiếu nhi như một biểu tượng của tương lai và đoàn kết dân tộc.
Từ chối lối vẽ hàn lâm, họa sĩ Trần Từ Thành đã quyết định vẽ theo phương thức tranh cổ động, thể loại vốn được xem là gần gũi, dễ hiểu và có khả năng lan tỏa mạnh trong đời sống đô thị thời đó. Hình chim bồ câu trong tranh được cách điệu từ dáng chữ S của bản đồ Việt Nam.
Ngày 20/4/1976, tác phẩm được trưng bày tại Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc ở Vân Hồ và đoạt giải nhì. Sau đó, Bộ Văn hóa Thông tin phát hành tới 5 vạn bản trên toàn quốc và đổi tên tranh thành Độc lập thống nhất hòa bình hạnh phúc.
Theo họa sĩ Trần Từ Thành, bức tranh từng được treo tại Bảo tàng Lenin ở Matxcơva, Cuba và nhiều không gian quốc tế khác.
Hai năm sau, bức tranh được treo tại giao lộ Tràng Tiền, Đinh Tiên Hoàng, vị trí gần như trung tâm nhất của Hà Nội. Ít ai ngờ tác phẩm ấy sẽ ở lại suốt gần nửa thế kỷ, trở thành một trong những hình ảnh công cộng quen thuộc nhất Thủ đô.
Nhiều nhà sưu tập quốc tế đòi mua bản gốc
Với nhiều người Hà Nội, bức tranh Bác Hồ với thiếu nhi tồn tại như một phần mặc định của Hồ Gươm, giống tháp Rùa hay hàng cây ven hồ. Nhiều người nhớ bức tranh, nhưng không nhớ tên tác giả. Thậm chí với lớp trẻ, nó gần như hòa vào ký ức đô thị, hiện diện ở đó “từ bao giờ cũng không rõ”. Trong thời đại màn hình LED, billboard quảng cáo thay đổi từng tuần, việc một hình ảnh tồn tại hàng chục năm giữa trung tâm thành phố là chuyện hiếm.
Bức tranh cũng không dừng lại ở Hà Nội. Theo họa sĩ Trần Từ Thành, tác phẩm từng được treo tại Bảo tàng Lenin ở Matxcơva (Nga), Cuba và nhiều không gian quốc tế khác. Nhiều nhà sưu tập trong và ngoài nước từng hỏi mua bản gốc, nhưng ông từ chối vì xem đây là “kỷ vật riêng của đời mình”.
Mãi tới dịp triển lãm Chân dung Hồ Chí Minh - Góc nhìn từ tranh cổ động do Bảo tàng Hồ Chí Minh tổ chức, ông mới quyết định hiến tặng bản gốc cho bảo tàng lưu giữ lâu dài.
Họa sĩ sử dụng lối tạo hình tối giản, tiết chế màu sắc và chi tiết, khiến hình ảnh Bác Hồ bế em bé trở nên gần gũi, dễ ghi nhớ.
Họa sĩ nhiều lần nhắc đến tình cảm đặc biệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh với thiếu nhi. Ông dẫn lại những câu thơ quen thuộc của Bác như “Trẻ em như búp trên cành”, hay lời căn dặn nổi tiếng trong thư gửi học sinh năm 1945: “Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không… chính là nhờ một phần lớn vào công học tập của các cháu”.
Nhiều nhà nghiên cứu mỹ thuật từng nhận xét tranh cổ động Việt Nam giai đoạn sau 1975 thường thiên về khí thế tập thể, khẩu hiệu lớn và màu sắc mạnh. Riêng Bác Hồ với thiếu nhi khác biệt ở cảm giác mềm mại và đời thường hơn. Nó không tạo cảm giác áp đặt, mà giống một hình ảnh ký ức.
Không ít người Hà Nội từng chụp ảnh cưới, hẹn hò hay đi ngang góc phố ấy mỗi ngày mà không biết mình đang đi qua một trong những tác phẩm mỹ thuật công cộng có đời sống lâu bền nhất Việt Nam.
