Bên trong 'nữ nhi quốc' đời thực

Tại Mosuo, phụ nữ không kết hôn mà có thể quan hệ với tất cả chàng trai mình thích, chịu trách nhiệm kinh tế chính và nuôi con trong nhà mẹ đẻ.

Người Mosuo, cộng đồng khoảng 40.000 người sống quanh hồ Lugu, giữa hai tỉnh Vân Nam và Tứ Xuyên, Trung Quốc, từ lâu được nhắc đến như một "nữ nhi quốc" ngoài đời thật. Cách gọi này xuất phát từ nếp sống mẫu hệ hiếm gặp, nơi phụ nữ giữ vai trò trung tâm trong gia đình, quản lý tài sản, phân chia tiền bạc, thức ăn và quyết định các việc quan trọng trong nhà.

Theo phong tục của người Mosuo, trẻ em được sinh ra và nuôi nấng tại nhà ngoại. Ảnh: Alamy

Điểm khác biệt lớn nhất trong đời sống Mosuo là hôn nhân không tồn tại theo nghĩa phổ biến. Phụ nữ vẫn sinh con, nhưng không có chồng sống cùng. Theo phong tục Mosuo, nam và nữ có thể gặp gỡ trong các buổi tụ họp, nhảy múa. Nếu người phụ nữ đồng ý, cô cho người đàn ông biết nơi ở của mình. Sau cuộc gặp, hai bên không bị ràng buộc bởi vai trò vợ chồng, không chung tài sản và không lập hộ gia đình riêng. Đàn ông tiếp tục sống cùng mẹ, bà và chị em gái, thay vì lập gia đình riêng với bạn tình.

Vì không có mô hình cha mẹ kết hôn, trẻ em Mosuo lớn lên trong nhà mẹ đẻ. Các em được bà ngoại, mẹ, dì và những phụ nữ khác cùng nuôi dưỡng. Trong văn hóa Mosuo, việc một đứa trẻ không biết cha ruột là ai không bị xem là điều đáng xấu hổ, bởi trách nhiệm chăm sóc trẻ thuộc về đại gia đình bên mẹ.

Tiến sĩ Jose Yong, Đại học James Cook ở Singapore, người nghiên cứu về người Mosuo, cho biết phụ nữ trong cộng đồng này kiểm soát gần như toàn bộ nguồn lực gia đình. Đàn ông làm các công việc cần sức khỏe như dựng nhà, săn bắt, đánh cá hoặc hỗ trợ gia đình mẹ đẻ. Nếu chăm sóc trẻ nhỏ, đàn ông thường giúp nuôi con của chị em gái mình, bởi đó là những đứa trẻ chắc chắn có quan hệ máu mủ với họ.

Bà ngoại là người đứng đầu gia đình. Ảnh: Alamy

Cách tổ chức gia đình này cũng khiến quan niệm tình yêu của người Mosuo khác biệt. Phụ nữ không cần chọn bạn tình dựa trên khả năng chu cấp, địa vị hay tài sản, bởi cuộc sống của họ và con cái đã được bảo đảm trong gia đình mẹ đẻ. Thay vào đó, họ quan tâm nhiều hơn đến ngoại hình, tính cách và cảm giác phù hợp. Khi mối quan hệ không còn hòa hợp, hai người có thể dừng lại mà không kéo theo tranh chấp tài sản hay quyền nuôi con.

Nhiều người cho rằng việc không bị ràng buộc bởi hôn nhân giúp các mối quan hệ nhẹ nhàng hơn. Mỗi lần gặp lại, họ tự quyết định còn muốn tiếp tục hay không, thay vì duy trì quan hệ vì nghĩa vụ vợ chồng.

Lối sống này từng gây tranh luận ở Trung Quốc. Một số người cho rằng trẻ em lớn lên không có cha theo nghĩa truyền thống là điều khó chấp nhận. Người Mosuo lại nhìn nhận khác. Với họ, trẻ không thiếu người chăm sóc vì cả đại gia đình cùng chia sẻ trách nhiệm.

Bộ tộc Mosuo sinh sống gần hồ Lugu. Ảnh: Alamy

Nguồn gốc của người Mosuo hiện chưa được xác định rõ. Một số giả thuyết cho rằng họ có liên hệ với các nhóm người Tây Tạng di cư về phía nam. Các nhà nhân chủng học cũng chưa thống nhất vì sao cộng đồng này phát triển thành xã hội do phụ nữ giữ vai trò chủ đạo. Một giả thuyết cho rằng đàn ông xưa kia thường vắng nhà vì săn bắn, chiến đấu hoặc làm các công việc nguy hiểm, khiến phụ nữ trở thành lực lượng duy trì gia đình.

Dù được xem là "nữ nhi quốc", đời sống Mosuo hiện thay đổi nhanh vì du lịch và sự tiếp xúc với bên ngoài. Khu vực quanh hồ Lugu trở thành điểm đến nổi tiếng, kéo theo mô hình hôn nhân một vợ một chồng và lối sống đô thị. Theo tiến sĩ Yong, hiện số người Mosuo giữ nếp sống truyền thống và số người theo mô hình gia đình hiện đại gần như ngang nhau.

Giới trẻ Xem thêm