Bảo tồn, tôn vinh văn minh lúa nước

Lúa nước không chỉ là một phương thức canh tác mà còn là cội nguồn của nền văn minh đã góp phần nuôi dưỡng, bồi đắp và làm nên bản sắc dân tộc Việt Nam suốt hàng ngàn năm lịch sử.

Truyền cảm hứng cho các thế hệ tương lai

Cây lúa mang giá trị to lớn khi tạo sinh kế bền vững cho hàng triệu người dân, góp phần bảo đảm an ninh lương thực quốc gia. Nghề làm lúa không chỉ nuôi sống nhiều người mà còn hun đúc nên những phẩm chất cần cù, kiên cường, sáng tạo và nghĩa tình của nông dân Việt Nam.

Mới đây, phát biểu tại lễ công bố thành lập Bảo tàng Lúa nước và phương án kiến trúc biểu tượng tôn vinh lúa nước tỉnh Cà Mau, ông Ngô Vũ Thăng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, cho biết địa phương từng là vùng hoang hóa, đất nhiễm phèn. Vì vậy, hành trình gây dựng và phát triển nghề trồng lúa nước có ý nghĩa đặc biệt. Đây là hành trình của ý chí, nghị lực và khát vọng chinh phục thiên nhiên của bao thế hệ nông dân.

Nghề trồng lúa đang tạo sinh kế bền vững cho hàng triệu người dân

Từ vùng đất trũng thấp ngày nào, nông dân Cà Mau đã thích ứng, cải tạo và áp dụng những mô hình sản xuất hiệu quả để khẳng định vị thế của tỉnh trong bức tranh chung của nền văn minh lúa nước Việt Nam.

Gạo BL9 - vừa đoạt giải nhất cuộc thi gạo ngon vùng ĐBSCL - được trồng trên vùng đất lúa - tôm ở Cà Mau

"Việc thành lập Bảo tàng Lúa nước Cà Mau và phương án kiến trúc tôn vinh lúa nước - biểu tượng 3 hạt lúa không đơn thuần là xây dựng một thiết chế văn hóa mà còn là trách nhiệm trong việc gìn giữ ký ức, bảo tồn giá trị, truyền cảm hứng cho các thế hệ tương lai" - ông Ngô Vũ Thăng nhấn mạnh.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, ngoài việc lưu giữ những hiện vật, tư liệu quý giá, Bảo tàng Lúa nước còn là không gian tái hiện sinh động quá trình lao động của các thế hệ cha ông. Đây cũng là "địa chỉ đỏ" để giáo dục truyền thống; là cầu nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai. Bảo tàng Lúa nước được xây dựng sẽ mở ra hướng đi mới trong việc kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản văn hóa với phát triển du lịch, hình thành "con đường di sản", mở ra tour, tuyến du lịch đặc sắc để góp phần xây dựng Cà Mau trở thành điểm đến hấp dẫn.

Lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau đề nghị các đơn vị liên quan nghiêm túc triển khai thực hiện các nhiệm vụ được giao; thường xuyên báo cáo tiến độ, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức xây dựng Bảo tàng Lúa nước và phương án kiến trúc biểu tượng 3 hạt lúa.

Cà Mau có diện tích sản xuất lúa hơn 185.000 ha với sản lượng 1,8 triệu tấn/năm. Việc triển khai các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, lúa hữu cơ đã bước đầu mang lại hiệu quả rõ nét, giúp tăng thu nhập cho người dân địa phương.

Công trình "tĩnh" và "động"

Theo ông Nguyễn Quốc Thanh, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau, để tránh trùng lặp với các bảo tàng trong vùng ĐBSCL, Bảo tàng Lúa nước sẽ tập trung phản ánh ý chí, nghị lực, sự thích ứng của nông dân trên vùng đất lợ và đất mặn, gắn với việc trưng bày hiện vật là công cụ sản xuất, triển lãm mỹ thuật về cây lúa, quá trình chinh phục thiên nhiên cùng văn hóa sông nước. Cơ quan chức năng cũng sẽ tổ chức cho người dân và du khách trực tiếp trải nghiệm các công việc của nông dân, như: cấy lúa, xay lúa, giã gạo…

"Nếu Bảo tàng Lúa nước đặt tại phường Bạc Liêu là công trình "tĩnh" thì biểu tượng 3 hạt lúa ở xã Vĩnh Lợi là công trình "động", gắn với những trải nghiệm. Chúng tôi đã xây dựng kế hoạch về các hoạt động vệ tinh liên quan công trình biểu tượng 3 hạt lúa. Trong đó, đáng chú ý là việc hình thành "cung đường di sản", kết nối với những điểm văn hóa - du lịch ở các xã Châu Thới, Vĩnh Lợi, Hưng Hội…, mở ra những tour, tuyến hấp dẫn" - ông Thanh tiết lộ.

Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau còn có kế hoạch xây dựng, tái tạo một làng quê và cánh đồng trồng lúa nước với bối cảnh cách đây hơn 100 năm. Những dòng sông và cánh đồng lúa tuyệt đẹp gắn với hoạt động giăng lưới, thả câu, đạp rơm… sẽ được tái hiện trực quan sinh động.

Trò chuyện với phóng viên, người dân ĐBSCL nói chung và tỉnh Cà Mau nói riêng không giấu được niềm vui khi nghe tin Bảo tàng Lúa nước và công trình kiến trúc biểu tượng 3 hạt lúa sắp được xây dựng. Lão nông Nguyễn Văn Be (ngụ xã Hưng Mỹ, tỉnh Cà Mau) nhớ lại khi chưa có máy móc hiện đại, người dân phải gieo giống, nhổ mạ rồi cấy lúa xuống ruộng. Khi lúa chín, nông dân tiến hành cắt rồi cho trâu kéo đến bãi tập kết, dùng sức người đập lấy thóc và vận chuyển về nhà...

"Gia đình tôi hơn 20 năm nay chuyển sang nuôi tôm nhưng quãng thời gian trồng lúa nước đã trở thành một phần ký ức không thể nào quên. Bảo tàng Lúa nước và biểu tượng 3 hạt lúa sẽ giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về quá trình lao động vất vả của cha ông, để phấn đấu học tập và làm việc, góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu mạnh" - ông Be bày tỏ.