4 hours ago
1
Đầu tháng 4-2026, PGS-TS-BS Vương Thị Ngọc Lan, Phó Hiệu trưởng kiêm Trưởng Bộ môn Phụ sản - ĐH Y Dược TP HCM - cùng ThS Lê Hoàng Anh, Trưởng Labo - Bệnh viện Mỹ Đức, đã sang Pháp để hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật trưởng thành noãn trong ống nghiệm (IVM 2 pha). Đây là bước tiến quan trọng trong hợp tác y học, mở ra cơ hội điều trị cho những phụ nữ đang khao khát thực hiện thiên chức làm mẹ tại châu Âu.
Xúc động và tự hào
Đơn vị được chuyển giao là Bệnh viện Saint Joseph (TP Marseille). Bác sĩ Vương Thị Ngọc Lan cho biết kỹ thuật trưởng thành noãn (In vitro maturation - IVM) được thực hiện lần đầu tại Việt Nam vào năm 2006.
Đến năm 2016, các chuyên gia tiếp tục cải tiến và triển khai IVM 2 pha (kỹ thuật nuôi trưởng thành noãn trong ống nghiệm 2 giai đoạn), góp phần nâng cao đáng kể hiệu quả điều trị. Đây là kỹ thuật có độ phức tạp cao, hiện chỉ khoảng hơn 10 quốc gia trên thế giới triển khai thành công.
"Nhiều năm qua, chúng tôi đã công bố hàng loạt nghiên cứu khoa học về IVM 2 pha, được mời trình bày tại nhiều diễn đàn hỗ trợ sinh sản quốc tế, đồng thời đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cho nhiều chuyên gia, trung tâm trên thế giới" - BS Lan nói.
Đối với chuyến đi này, câu chuyện bắt đầu từ năm 2022, khi BS Isabelle Koscinski - một bác sĩ người Pháp - đến Việt Nam để tìm hiểu và học tập về kỹ thuật IVM 2 pha. Trở về Pháp, BS Isabelle Koscinski lập tức xây dựng đề án và xin tài trợ từ Chính phủ Pháp để triển khai kỹ thuật này tại Bệnh viện Saint Joseph.
Trong hồ sơ dự án, hội đồng chuyên môn yêu cầu phải có chuyên gia quốc tế giữ vai trò Giám đốc Khoa học và BS Lan được mời vào vị trí này.
"Nhận lời mời, tôi vừa tự hào vừa áp lực. Đây là thành quả của một hành trình dài, nhưng cũng là thử thách lớn vì môi trường làm việc và quy trình tại Pháp hoàn toàn khác biệt so với Việt Nam" - BS Lan nhớ lại.
Bác sĩ Vương Thị Ngọc Lan (ngồi) hướng dẫn các bác sĩ lâm sàng chọc hút noãn non cho bệnh nhân đầu tiên (Ảnh do bệnh viện cung cấp)
Tranh thủ từng phút, từng giây
Điều BS Lan trăn trở nhiều nhất trước chuyến đi là sự khác biệt trong quy trình tổ chức và vận hành IVF thường quy giữa hai bên. Mỗi trung tâm có điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực và quy trình vận hành riêng, do vậy cần được điều chỉnh phù hợp với thực tiễn. Đây là yếu tố quan trọng bởi hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận trong ê-kíp thực hiện kỹ thuật IVM 2 pha.
Bên cạnh đó, quỹ thời gian làm việc rất hạn chế. Ngay sau khi đến TP Marseille, 2 chuyên gia phải di chuyển ngay đến bệnh viện để rà soát công tác chuẩn bị và tổng duyệt toàn bộ quy trình, đến tận tối mới về lại khách sạn.
Trong vai trò Giám đốc Khoa học của dự án, BS Lan tập trung vào 4 nhiệm vụ chính: Góp ý điều chỉnh phác đồ điều trị để phù hợp với bối cảnh triển khai kỹ thuật; trực tiếp hỗ trợ thực hiện kỹ thuật; tìm hiểu nguyên nhân và xử lý sự cố liên quan kỹ thuật và tư vấn tối ưu hóa sự phối hợp giữa đội ngũ lâm sàng và phòng phôi học. Với kinh nghiệm điều trị thực tế tích lũy từ Việt Nam, bà cũng hỗ trợ các đồng nghiệp củng cố sự tự tin trong quá trình triển khai, đồng thời cá thể hóa phác đồ IVM 2 pha cho từng bệnh nhân.
Nhiệm vụ của ThS Hoàng Anh là tập trung vào việc hướng dẫn các quy trình trong labo hỗ trợ sinh sản, bao gồm kỹ thuật chuẩn bị môi trường chuyên biệt cho nuôi cấy noãn non cũng như quy trình thu nhận và nuôi cấy trưởng thành các noãn non này. "Tôi hiểu rằng các bệnh nhân tại đây đã được thông báo về sự tham gia hỗ trợ của chuyên gia Việt Nam và đặt nhiều kỳ vọng vào chương trình, vì vậy trách nhiệm là rất lớn" - ThS Hoàng Anh kể.
Bệnh nhân đầu tiên hồi phục sau chọc hút noãn. (Ảnh do bệnh viện cung cấp)
Thành công vượt mong đợi
Ngay trong những giờ đầu đặt chân đến TP Marseille, các chuyên gia Việt Nam đã được cung cấp đầy đủ thông tin về phác đồ điều trị, quy trình vận hành, bố trí không gian lâm sàng cũng như hệ thống phòng labo. Nhờ vậy, họ có thể bắt tay vào công việc ngay lập tức. Hai chuyên gia người Việt đã trực tiếp hỗ trợ thực hiện kỹ thuật IVM 2 pha cho 4 trường hợp đầu tiên tại Bệnh viện Saint Joseph. Tất cả bệnh nhân đều hồi phục tốt, những chỉ số ban đầu như tỉ lệ trưởng thành noãn, tỉ lệ thụ tinh và tỉ lệ phát triển phôi nang rất khả quan.
Về phía Bệnh viện Saint Joseph, họ không chỉ đánh giá cao hiệu quả bước đầu của kỹ thuật, mà còn đặc biệt trân trọng cách tiếp cận mang tính thực hành - tức là vừa triển khai vừa điều chỉnh vừa tối ưu hóa quy trình ngay tại chỗ. Cách làm này giúp các bác sĩ Pháp nhanh chóng thích nghi với kỹ thuật, giúp họ tự tin. Quan trọng hơn, theo BS Lan, hai bên không chỉ nhìn nhận đây là kết quả của một chuyến công tác ngắn hạn mà là tiềm năng phát triển lâu dài của một mô hình hợp tác học thuật hai chiều. Sau giai đoạn khởi đầu, phía bệnh viện dự kiến tiếp tục mở rộng triển khai trong các đợt tiếp theo, đồng thời duy trì trao đổi chuyên môn thường xuyên giữa các bên.
BS Lan kể kỷ niệm khó quên: một bệnh nhân vì nhầm lịch đã đến bệnh viện đúng vào ngày bà rời Pháp, trong tâm trạng thất vọng và bật khóc khi không kịp gặp bác sĩ. Chứng kiến khoảnh khắc đó, bà rất xúc động. Các bác sĩ tại Bệnh viện Saint Joseph đã dành nhiều thời gian động viên rồi sắp xếp cho bà tham gia đợt tiếp theo. "Khoảnh khắc ấy cho thấy niềm tin của người bệnh vào chương trình lớn đến mức nào" - PGS Lan kể tiếp.
Với ThS Hoàng Anh, chuyến công tác này còn là một trải nghiệm chuyên môn có giá trị. Được đặt chân đến Trung tâm Hỗ trợ sinh sản của Bệnh viện Saint Joseph và làm việc trực tiếp cùng các bác sĩ Pháp đã giúp bà có cái nhìn đa chiều hơn về cách một kỹ thuật mới được triển khai trong một môi trường khác biệt. Đây cũng là cơ hội quý giá để giao lưu, trao đổi và cùng nhau tìm ra những giải pháp tối ưu trong điều trị cho người bệnh.
PGS Vương Thị Ngọc Lan nhớ lại năm 1997, khi các chuyên gia Pháp sang Việt Nam hỗ trợ triển khai thụ tinh trong ống nghiệm tại Bệnh viện Từ Dũ (TP HCM). Đó là giai đoạn khởi đầu của ngành hỗ trợ sinh sản trong nước, khi mọi thứ còn mới mẻ và phụ thuộc nhiều vào chuyển giao quốc tế. Gần 30 năm sau, vai trò đã đảo chiều. Các bác sĩ Việt Nam không chỉ làm chủ kỹ thuật mà còn có thể chuyển giao, đồng hành và hỗ trợ các trung tâm quốc tế triển khai những phương pháp điều trị tiên tiến. "Đó là hành trình trưởng thành đáng tự hào của y học Việt Nam" - bà nhấn mạnh.
PGS Vương Thị Ngọc Lan và ThS Lê Hoàng Anh (thứ 3 và thứ 4 từ trái sang) chụp ảnh cùng các chuyên viên phôi học tham gia dự án thực hiện IVM 2 pha (Ảnh do bệnh viện cung cấp)
Bước tiến trong điều trị vô sinh
IVM 2 pha là phiên bản cải tiến của IVM truyền thống. Nếu trước đây noãn non được đưa trực tiếp vào môi trường nuôi cấy để trưởng thành thì với IVM 2 pha, quá trình này được chia thành 2 giai đoạn: tiền trưởng thành và trưởng thành hoàn chỉnh. Cách tiếp cận này giúp chuẩn bị noãn tốt hơn về mặt sinh học, từ đó nâng cao chất lượng phôi và hiệu quả điều trị. Đặc biệt, phương pháp này không cần kích thích buồng trứng bằng hormone liều cao, giúp giảm nguy cơ quá kích buồng trứng, giảm chi phí và giảm gánh nặng theo dõi cho người bệnh. Ở những nhóm bệnh nhân phù hợp, tỉ lệ thành công có thể tương đương IVF truyền thống ngay từ lần chuyển phôi đầu tiên.
