Bác sĩ chỉ ra 5 thủ phạm gây suy thận 'giả'

Ăn canh gà tẩm bổ, thức khuya hay tập thể dục quá sức trước ngày khám sức khỏe... đều có thể là nguyên nhân khiến các chỉ số xét nghiệm bị sai lệch.

Bác sĩ Thận học Hồng Vĩnh Tường (Đài Loan) cho biết, rất nhiều người khi đi khám sức khỏe phát hiện chỉ số eGFR (tốc độ lọc cầu thận) báo động đỏ. Thấy chỉ số này sụt giảm đột ngột, họ liền nghĩ rằng thận của mình sắp hỏng, thậm chí lo lắng đến nguy cơ phải chạy thận nhân tạo.

Tuy nhiên trên thực tế, eGFR được tính toán dựa trên nồng độ creatinine trong máu. Chỉ cần xuất hiện các yếu tố làm thay đổi nồng độ creatinine, chỉ số chức năng thận hoàn toàn có thể bị "sụt giảm giả tạo".

Theo bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, có 5 tác nhân phổ biến trong cuộc sống hàng ngày dễ dẫn đến tình trạng suy thận giả:

Tập thể dục quá sức trước khi lấy máu

Đây là "bẫy" lâm sàng hay gặp nhất. Nhiều người ngày thường lười vận động, nhưng ngay trước ngày đi khám sức khỏe lại đột nhiên đi chạy bộ buổi sáng, tập tạ nặng, thậm chí thử thách bản thân với quãng đường chạy 10 km.

Việc vận động cường độ cao khiến quá trình chuyển hóa của cơ bắp tăng mạnh, thậm chí gây ra các tổn thương vi mô ở cơ. Tình trạng này làm creatinine trong máu tăng cao tạm thời, khiến chỉ số eGFR bị đánh giá thấp hơn thực tế.

Nhịn ăn, nhịn uống quá mức

Nhiều người hiểu lầm rằng "nhịn ăn" trước khi khám sức khỏe đồng nghĩa với việc một giọt nước cũng không được uống. Có người thậm chí tuyệt thực, tuyệt nước từ nửa đêm. Hệ quả là cơ thể bị mất nước, máu bị cô đặc, khiến nồng độ creatinine tăng lên và eGFR giảm xuống. Đặc biệt vào mùa hè, cơ thể đổ mồ hôi nhiều kết hợp với việc nhịn uống nước trong thời gian dài càng dễ làm sai lệch kết quả.

Ngược lại, một số người vì muốn có "bảng thành tích đẹp" lại cố tình uống thật nhiều nước trước khi lấy máu, điều này lại khiến chức năng thận bị đánh giá cao hơn thực tế.

Tiệc tùng, ăn uống nhiều trước ngày khám

Nhiều người có tâm lý: "Dù sao ngày mai cũng phải nhịn ăn rồi, tối nay phải ăn một bữa thật ngon cho bõ", thế là họ tìm đến thịt nướng, bít tết, lẩu cay. Thực chất, các loại thịt nấu chín chứa một lượng lớn creatine và các chất tiền thân của creatinine, có thể làm tăng nồng độ chất này trong máu một cách đột ngột.

Các báo cáo nghiên cứu chỉ ra rằng, sau một bữa ăn giàu protein từ thịt, nồng độ creatinine có thể tăng từ 15-30%, và ảnh hưởng này có thể kéo dài hơn 12 tiếng đồng hồ.

Sau một bữa ăn giàu protein từ thịt, nồng độ creatinine có thể tăng từ 15-30%. Ảnh minh họa: Bùi Thủy

Thức khuya và thiếu ngủ

Tình trạng thiếu ngủ có thể khiến các chỉ số chức năng thận suy giảm trong ngắn hạn. Bác sĩ Hồng nhấn mạnh, ngủ không đủ giấc sẽ làm ảnh hưởng đến hormone, hệ thần kinh tự chủ, huyết áp và sự cân bằng nước trong cơ thể. Do đó, những người làm trong ngành công nghệ, người làm việc theo ca và nhân viên y tế là những nhóm đối tượng rất dễ gặp phải tình trạng sụt giảm eGFR tạm thời.

Sử dụng thực phẩm chức năng và chất bổ trợ thể hình

Những năm gần đây, xu hướng bổ sung creatine, whey protein hoặc các sản phẩm tăng cơ rất phổ biến trong giới tập thể hình. Tuy nhiên, creatine sau khi chuyển hóa trong cơ thể vốn dĩ sẽ tạo thành creatinine, vì vậy chỉ số này khi xét nghiệm máu thường có xu hướng cao hơn bình sinh.

Bên cạnh đó, bác sĩ cũng lưu ý một số loại thuốc giảm đau, thuốc giảm cân không rõ nguồn gốc hay các bài thuốc y học cổ truyền truyền miệng mới là những tác nhân có thể gây tổn thương thận thật sự.

Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường khẳng định, một lần chỉ số eGFR bị sụt giảm không đồng nghĩa với việc bạn đã bị suy thận mạn tính. Theo Hướng dẫn lâm sàng quốc tế về bệnh thận mạn tính (KDIGO), tình trạng bất thường về chức năng thận phải kéo dài liên tục trên 3 tháng, kết hợp với các dấu hiệu như tiểu đạm (protein niệu), tiểu máu hoặc bất thường về cấu trúc thận thì mới đủ cơ sở để chẩn đoán mắc bệnh.

Để kết quả kiểm tra chức năng thận đạt độ chính xác cao nhất, người dân cần lưu ý những điều sau vào ngày trước khi lấy máu xét nghiệm:

• Tránh vận động mạnh cường độ cao.

• Không ăn uống quá độ, ăn quá nhiều thịt.

• Duy trì việc uống nước như ngày thường, không nhịn khát quá mức.

• Đảm bảo ngủ đủ từ 6 đến 7 tiếng.

• Chủ động thông báo với bác sĩ về các loại thực phẩm chức năng và thuốc mình đang sử dụng.

Mỹ Ý (Theo UDN)