1 hour ago
1
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. (Ảnh: AP)
Cuối tuần qua, chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi cho biết đã nhận được đảm bảo cho 2 tàu chở khí hóa lỏng (LPG) đi qua eo biển Hormuz, dù tuyến hàng hải gần như bị đóng trong 2 tuần sau khi Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch không kích Iran. Ấn Độ là một trong số ít quốc gia - cùng với Trung Quốc và Nga - có tàu thương mại đi qua eo biển này an toàn kể từ khi cuộc chiến bắt đầu.
Dù ban đầu im lặng trước các cuộc tấn công vào Iran, Ấn Độ đang đẩy mạnh hoạt động ngoại giao khi giao tranh gia tăng và tâm lý hoảng loạn lan sang thị trường năng lượng và tài chính.
Là nước nhập khẩu LPG lớn thứ hai thế giới, Ấn Độ đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng loại nhiên liệu mà người dân dùng để nấu ăn và phục vụ các hoạt động công nghiệp. Nước này cũng nhập khẩu gần 90% lượng dầu tiêu thụ, nên việc giá dầu vượt 100 USD/thùng sẽ đẩy lạm phát tăng cao và gây áp lực lên đồng tiền vốn đang ở mức thấp kỷ lục.
Trong khi đó, New Delhi cố gắng duy trì quan hệ với Mỹ - đối tác chiến lược và kinh tế quan trọng. Đầu tháng này, Mỹ cho phép Ấn Độ nối lại việc mua dầu của Nga, sau khi chính quyền của Tổng thống Donald Trump dùng thuế quan gây sức ép buộc New Delhi dừng mua. Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Ấn Độ và 2 bên đang đàm phán thỏa thuận thương mại nhằm giảm thuế.
Ông Nitin Pai - người sáng lập Viện Takshashila tại Bengaluru, đánh giá: “Ấn Độ đang cố gắng cân bằng quan hệ với cả Mỹ và Iran. Việc tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz cho thấy ngoại giao đang phát huy tác dụng”.
Theo nhà nghiên cứu này, cuộc điện đàm giữa Thủ tướng Modi và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuần trước là nhằm “kiểm soát thiệt hại”, cho thấy New Delhi đang cố gắng “phòng ngừa rủi ro” sau khi bị chỉ trích là có vẻ đứng về phía Mỹ và Israel.
“Chính phủ đã khá rõ ràng khi nghiêng về phía Mỹ và Israel. Đó là một canh bạc chiến lược. Nhưng khi đã đặt cược như vậy thì cũng phải có biện pháp phòng ngừa. Tôi nghĩ trước đây điều đó chưa được thực hiện đầy đủ. Và bây giờ việc phòng ngừa mới bắt đầu”, ông nói.
Lập trường của BRICS
Không chỉ vấn đề dầu khí, gần như toàn bộ xuất khẩu của Ấn Độ sang các nước Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (gồm Ả-rập Xê-út, UAE, Qatar, Kuwait, Oman và Bahrain) đều đi qua eo biển Hormuz - chiếm khoảng 14% tổng xuất khẩu của Ấn Độ.
Ấn Độ cũng phụ thuộc lớn vào lượng kiều hối từ gần 10 triệu lao động tại Trung Đông, chiếm khoảng 40% tổng kiều hối hằng năm của nước này, theo số liệu của Goldman Sachs.
Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar đã nói chuyện với người đồng cấp Iran Abbas Araghchi ít nhất 4 lần kể từ khi cuộc chiến bắt đầu. Thủ tướng Modi trao đổi với lãnh đạo Iran hôm 12/3.
Sau những cuộc trao đổi này, Ấn Độ thông báo đã nhận được đảm bảo an toàn cho 2 tàu chở LPG. Một số tàu khác của Ấn Độ chở dầu thô, LPG và khí tự nhiên hóa lỏng vẫn mắc kẹt ở vịnh Ba Tư.
New Delhi đồng ý cho khoảng 180 thủy thủ Iran - những người đang tạm trú ẩn ở thành phố cảng Kochi - về nước. Họ là các thủy thủ trên IRIS Lavan - con tàu phải xin trú ẩn ở Ấn Độ do trục trặc kỹ thuật. Một tàu khác đã cập cảng tại Sri Lanka, còn tàu thứ 3 với hơn 100 thủy thủ đã bị tàu ngầm Mỹ phóng ngư lôi đánh chìm ở Ấn Độ Dương.
Bài kiểm tra đầu tiên cho chiến lược ngoại giao cân bằng của New Delhi sẽ là tại diễn đàn BRICS, tổ chức mà Ấn Độ đang giữ vai trò chủ tịch năm nay. Iran là thành viên của nhóm và muốn tổ chức này lên án hành động quân sự của Mỹ và Israel.
Điều này chắc chắn khó vì BRICS mở rộng hiện còn có Ả-rập Xê-út và UAE - 2 quốc gia trở thành mục tiêu tấn công của Iran trong những tuần qua.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ấn Độ Randhir Jaiswal cho biết, sự tham gia của nhiều bên khiến BRICS khó đạt được đồng thuận.
“Một số thành viên BRICS đang trực tiếp liên quan đến tình hình hiện nay ở Tây Á, điều này ảnh hưởng đến khả năng đạt được lập trường chung của BRICS về cuộc xung đột”, ông nói với các phóng viên.
