Ai vào vai chị Võ Thị Sáu?

Phim điện ảnh Đất đỏ - dự kiến khởi chiếu năm 2027 - lựa chọn cách kể trực diện và gai góc hơn về hành trình của nữ anh hùng Võ Thị Sáu, đặt nhân vật giữa những lựa chọn khắc nghiệt và sự tàn khốc của chiến tranh. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của dự án không chỉ nằm ở việc tái hiện bối cảnh lịch sử, mà còn ở bài toán tìm kiếm một gương mặt đủ sức hóa thân thành biểu tượng đã ăn sâu trong ký ức nhiều thế hệ người Việt.

Một chi tiết sai lệch sẽ bị khán giả phản ứng

Võ Thị Sáu là hình tượng đặc biệt, vừa nữ tính, vừa đời thường, nhưng khi đứng trước cái chết lại mang khí chất phi thường.

Tiêu chí đầu tiên khi chọn diễn viên đóng Võ Thị Sáu không phải ngoại hình mà là nội tâm. Dự án muốn khắc họa hình ảnh một thiếu nữ 13 tuổi bướng bỉnh, yêu đời, sống giữa chiến khu Long Mỹ và vùng căn cứ Bà Rịa trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Đại diện ê-kíp khẳng định với PV Tiền Phong đây là áp lực đặc biệt lớn, bởi chỉ cần một chi tiết sai lệch hay cảm xúc không đúng tinh thần thời đại, khán giả sẽ phản ứng ngay lập tức. Vì vậy, nguyên tắc quan trọng là không được phép bóp méo bản chất lịch sử hay hình tượng anh hùng dân tộc. Trong suốt 7 năm chuẩn bị, gần như mỗi năm ê-kíp đều phải viết lại một kịch bản mới. Đến phiên bản lần thứ sáu, đoàn làm phim mới cảm thấy đủ tự tin để bước vào giai đoạn tiền kỳ.

Nhà sản xuất Hoàng Quân tại buổi tuyển chọn diễn viên cho Đất đỏ.

"Khó khăn lớn nhất nằm ở việc cân bằng giữa vẻ đời thường của một cô gái trẻ với khí chất phi thường của một người sẵn sàng đối diện cái chết vì lý tưởng. Sau vòng casting đầu tiên, nhà sản xuất cùng đạo diễn dành nhiều thời gian trao đổi về thần thái của nhân vật. Quan trọng nhất là tinh thần của nhân vật nằm ở ánh mắt, đôi môi và vầng trán của diễn viên, có khả năng thể hiện được cá tính mạnh mẽ và sức mạnh tinh thần của nữ anh hùng Võ Thị Sáu hay không", nhà sản xuất nói.

Ê-kíp nhấn mạnh không cố tìm một gương mặt nổi tiếng bằng mọi giá, mà tìm một diễn viên đủ khả năng “biến mất” để nhân vật hiện ra trên màn ảnh.

Làm phim về nhân vật lịch sử luôn đi kèm sức ép đặc biệt, nhất là với một biểu tượng như Võ Thị Sáu. Dữ liệu lịch sử của phim không chỉ dựa vào sách giáo khoa hay tài liệu lưu trữ, mà còn được kiểm chứng qua nhiều nguồn khác nhau như hồi ký, tư liệu hình ảnh, lời kể nhân chứng và cả những câu chuyện dân gian còn lưu truyền.

Tuy nhiên, điện ảnh không phải phim tài liệu. Ê-kíp cho rằng điều khó nhất là giữ được “sự thật tinh thần” của nhân vật.

“Có những khoảng trống lịch sử mà tài liệu không ghi lại được cảm xúc, ánh mắt hay suy nghĩ của con người lúc đó, và điện ảnh phải tái tạo bằng ngôn ngữ nghệ thuật. Nhưng phim có thể hư cấu để làm giàu cảm xúc, chứ không được phép bóp méo bản chất lịch sử hay hình tượng anh hùng dân tộc”, nhà sản xuất Hoàng Quân nói.

Chính vì vậy, áp lực dành cho diễn viên càng lớn hơn. Không chỉ tái hiện hình ảnh quen thuộc, người đóng Võ Thị Sáu còn phải thuyết phục khán giả về chiều sâu tâm lý và tinh thần của nhân vật. Theo ê-kíp, có những cảnh quay yêu cầu ánh mắt không được “diễn”, mà phải tạo cảm giác nhân vật thực sự đã đi qua mất mát, sợ hãi và lý tưởng sống lớn hơn bản thân.

Phép thử khắc nghiệt

Việc một diễn viên trẻ thuộc thế hệ gen Z đảm nhận vai Võ Thị Sáu cũng gây nhiều tranh luận vì ánh mắt, thần thái của những người đi qua lửa đạn không thể bắt chước được. Tuy nhiên, nhà làm phim Đất đỏ cho rằng khoảng cách thế hệ không phải vấn đề lớn nhất.

“Điều khán giả lo lắng thực ra không nằm ở tuổi gen Z, mà nằm ở nỗi sợ sự hời hợt”, đại diện dự án nói. Khán giả sẽ lập tức nhận ra nếu diễn viên chỉ dừng lại ở việc bắt chước vẻ ngoài hay đọc thoại theo kiểu minh họa, bởi hình tượng Võ Thị Sáu gắn với tinh thần cách mạng bất khuất.

Để chuẩn bị cho vai diễn, diễn viên được yêu cầu trải qua quá trình nghiên cứu lịch sử, luyện tác phong, ngôn ngữ cơ thể và tham gia khóa huấn luyện quân sự trước khi bấm máy. Đoàn làm phim cũng lên kế hoạch để diễn viên học tư tưởng cách mạng nhằm hiểu rõ hơn tinh thần thời đại mà nhân vật sống.

Quan trọng là người diễn viên có đủ kỷ luật để bước ra khỏi đời sống hiện đại của mình và sống thật với nhân vật hay không.

Trong bối cảnh điện ảnh Việt ngày càng mạnh dạn khai thác đề tài lịch sử bằng ngôn ngữ hiện đại hơn, phim điện ảnh Đất đỏ đứng trước thử thách lớn: vừa làm mới cách kể, vừa giữ được sự tôn nghiêm của một biểu tượng bất tử trong lòng công chúng.

Và ở trung tâm của thử thách đó, vai diễn Võ Thị Sáu chắc chắn sẽ là phép thử khắc nghiệt nhất dành cho cả ê-kíp lẫn diễn viên được lựa chọn.

Nhiều thế hệ người Việt từng lớn lên cùng những trang sách, những vần thơ viết về người con gái Đất Đỏ anh hùng. Từ một cô bé mười lăm tuổi hăng hái tham gia cách mạng, đến người thiếu nữ ung dung cài hoa lên mái tóc trước họng súng quân thù, rồi trở thành một huyền thoại bất tử trong lòng nhân dân.

Trăn trở lớn nhất của nhà sản xuất

Nhiều tác phẩm văn chương đã tôn vinh hình tượng của nữ anh hùng Võ Thị Sáu. Truyền thuyết trên đảo Côn Sơn của tác giả Phan Thị Thanh Nhàn mô tả Người con gái trẻ măng/Giặc đem ra bãi bắn/Đi giữa hai hàng lính/Vẫn ung dung mỉm cười/ Ngắt một đoá hoa tươi/Chị cài lên mái tóc/Đầu ngẩng cao bất khuất/Ngay trong phút hy sinh".

Tác giả Lê Quang Vịnh trong Chị Sáu ở Côn Đảo lại viết: "Tuổi mười lăm, chị Võ Thị Sáu hăng hái tham gia cách mạng. Với lòng can đảm và trí thông minh, chị đã lập được nhiều chiến công".

Cách đây gần 30 năm, hai tác phẩm cũng nói về người anh hùng Võ Thị Sáu là Người con gái đất đỏ (đạo diễn Lê Dân) và Như một huyền thoại (đạo diễn Phạm Vũ) gây nhiều tiếng vang.

Trong Người con gái đất đỏ, NSND Thanh Thúy đảm nhận vai chị Võ Thị Sáu. Nữ nghệ sĩ lúc đó còn rất trẻ và chưa phải gương mặt nổi bật của điện ảnh Việt. Tuy nhiên, chính vẻ ngoài mộc mạc, ánh mắt cương nghị cùng chất giọng giàu cảm xúc đã Thanh Thúy chinh phục khán giả.

Nghệ sĩ Thanh Thúy vào vai chị Võ Thị Sáu trong bộ phim Người con gái đất đỏ, năm 1994.

Tại buổi tuyển chọn diễn viên cho Đất đỏ, nhà sản xuất Nguyễn Cao Tùng thừa nhận đây cũng là trăn trở lớn nhất của ê-kíp trong suốt quá trình phát triển dự án và phải đến phiên bản kịch bản 6.2, ê-kíp mới thực sự tìm ra được cách kể phù hợp.

Cái khó của dự án này không chỉ nằm ở việc tôn trọng lịch sử hay kể lại những câu chuyện có thật, mà còn là làm sao để kể câu chuyện đó theo cách mà khán giả trẻ hôm nay có thể đón nhận. "Chúng ta không thể quay lại cách làm phim lịch sử của 30 năm trước. Phim phải có điều gì đó khiến các bạn trẻ muốn xem, muốn kết nối cảm xúc và cảm thấy câu chuyện ấy gần với mình hơn”, ông Nguyễn Cao Tùng chia sẻ.

Bộ phim không đi theo hướng khai thác trực diện chiến tranh. Thay vào đó, chúng tôi tập trung vào hành trình của một nữ anh hùng, đi sâu hơn vào con người, cảm xúc và sự trưởng thành của nữ anh hùng Võ Thị Sáu.