9 năm học sinh giỏi nhưng vẫn thi trượt lớp 10 công lập

Con gái đồng nghiệp của tôi suy sụp vì thi vào lớp 10 đạt 25,75 điểm, trong khi điểm chuẩn của trường là 26 điểm.

Tôi không khỏi trăn trở khi nghe câu chuyện của con gái một người đồng nghiệp. Cháu là học sinh giỏi suốt 9 năm liền, luôn chăm chỉ, ngoan ngoãn và có ý thức tự giác rất cao. Nhiều tháng trước kỳ thi vào lớp 10, cháu gần như dành toàn bộ thời gian cho việc học, luyện đề và ôn tập với mục tiêu duy nhất là được bước chân vào ngôi trường công lập mơ ước ở Hà Nội.

Thế nhưng khi điểm chuẩn được công bố, mọi hy vọng của cháu dường như sụp đổ. Cháu đạt 25,75 điểm, trong khi điểm chuẩn của trường là 26 điểm. Chỉ thiếu đúng 0,25 điểm. Tôi vẫn nhớ cảm giác nghẹn lại khi nghe đồng nghiệp kể rằng con gái chị đã khóc rất nhiều. Cháu tự trách bản thân, cảm thấy những nỗ lực của mình suốt nhiều năm qua dường như không được đền đáp xứng đáng.

Điều khiến tôi suy nghĩ không chỉ là nỗi buồn của một học sinh, mà còn là câu hỏi: Vì sao nhiều học sinh giỏi vẫn trượt cấp ba? Theo tôi, việc học giỏi trong suốt quá trình học tập không đồng nghĩa chắc chắn sẽ đỗ vào trường THPT công lập mong muốn. Thành tích ở trường phản ánh sự cố gắng bền bỉ qua nhiều năm, còn kỳ thi vào lớp 10 lại là cuộc cạnh tranh được quyết định chỉ bằng vài môn thi trong một khoảng thời gian rất ngắn.

Chỉ một chút áp lực tâm lý, một vài câu hỏi khó hơn dự kiến hoặc một sai sót nhỏ khi làm bài cũng có thể khiến học sinh đánh mất số điểm quyết định. Trong trường hợp của con gái đồng nghiệp tôi, cháu không hề học kém. Ngược lại, 25,75 điểm là một mức điểm rất cao. Điều đáng tiếc là năm nay số lượng thí sinh đạt điểm cao quá nhiều nên điểm chuẩn bị đẩy lên tới 26 điểm. Tôi cho rằng cháu không thất bại vì thiếu năng lực, mà đơn giản vì sự cạnh tranh quá khốc liệt.

Cũng từ câu chuyện này, tôi nhận ra kỳ thi vào lớp 10 ở nhiều địa phương hiện nay thậm chí còn căng thẳng hơn cả kỳ thi đại học. Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng thực tế lại không hẳn như vậy. Đối với kỳ thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học, học sinh có nhiều lựa chọn hơn. Các em có thể đăng ký nhiều nguyện vọng, nhiều trường khác nhau hoặc tham gia nhiều phương thức xét tuyển. Nếu không đỗ trường này, các em vẫn còn cơ hội ở trường khác.

>> Nếu Steve Jobs phải chọn tổ hợp môn vào lớp 10 ở Việt Nam

Trong khi đó, số lượng trường THPT công lập lại có hạn, còn số học sinh rất đông. Tỷ lệ cạnh tranh ở nhiều trường luôn ở mức cao. Chỉ thiếu vài phần mười điểm là học sinh có thể mất cơ hội vào ngôi trường mình mong muốn.

Áp lực càng lớn hơn khi các em mới chỉ 15 tuổi. Ở độ tuổi này, nhiều em chưa đủ sự vững vàng để đối diện với những thất bại đầu đời. Không ít học sinh xem việc đỗ hay trượt là thước đo giá trị bản thân, nên khi kết quả không như kỳ vọng, các em dễ rơi vào trạng thái buồn bã, thất vọng hoặc mất tự tin.

Theo tôi, điều đáng lo nhất không phải là việc trượt nguyện vọng một, mà là cách người lớn nhìn nhận thất bại đó. Nếu gia đình và xã hội vô tình xem một kỳ thi là dấu mốc quyết định cả tương lai của một đứa trẻ, áp lực tâm lý mà các em phải gánh chịu sẽ rất lớn.

Con gái đồng nghiệp tôi hiện vẫn còn buồn. Điều đó hoàn toàn dễ hiểu. Bất kỳ ai dành nhiều năm theo đuổi một mục tiêu rồi không đạt được cũng sẽ cảm thấy đau lòng. Nhưng tôi nghĩ chúng ta không nên biến một kỳ thi thành thước đo duy nhất của giá trị con người. Nhìn rộng hơn, vẫn có rất nhiều học sinh giỏi không thể vào được trường công lập mong muốn. Điều đó không có nghĩa các em thiếu năng lực.

Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào hai chữ "đỗ" hay "trượt", tôi mong chúng ta hãy ghi nhận cả quá trình nỗ lực của các em. Tôi hy vọng các em học sinh trong hoàn cảnh tương tự sẽ sớm ngẩng cao đầu bước tiếp. Bởi giá trị của một con người không được quyết định bởi 0,25 điểm, mà được quyết định bởi cách họ đứng dậy sau những lần vấp ngã.

BN