7 thói quen tưởng 'vô hại' âm thầm bào mòn sức khỏe

Lướt điện thoại khi buồn chán, liên tục xả bực dọc với bạn đời hay dán nhãn thức ăn "tốt - xấu"... là những thói quen tưởng như bình thường nhưng lại gây hại cho thể chất và tinh thần.

Có những thói quen xuất phát từ ý định tốt cũng có thể phản tác dụng nếu bạn thiếu tỉnh táo. Những hành vi này dần bào mòn năng lượng, tâm trạng, khả năng tập trung, các mối quan hệ và cả sức khỏe lâu dài mà bạn không hề hay biết.

Dưới đây là 7 thói quen "vô hại" mà các chuyên gia khuyến cáo nên từ bỏ sớm, cùng giải pháp thay thế phù hợp:

Lướt điện thoại mỗi khi rảnh rỗi hoặc buồn chán

Nhiều người có thói quen cầm điện thoại lên lướt mạng trong mọi khoảnh khắc tĩnh lặng ngắn ngủi trong ngày.

Tiến sĩ Alexandra Foglia, nhà trị liệu hôn nhân - gia đình kiêm Giám đốc chương trình gia đình tại All in Solutions, cho biết khi buồn chán hoặc khó chịu, nhiều người tìm đến điện thoại để giết thời gian. Tuy nhiên, việc liên tục lấp đầy những khoảng lặng nhỏ đó khiến tâm trí không còn không gian để chiêm nghiệm, xử lý cảm xúc hay thực sự thư giãn tinh thần. Lâu dần, thói quen này làm gia tăng mức độ căng thẳng và làm giảm khả năng gắn kết sâu sắc với những người xung quanh.

Hãy dành ra những khoảng thời gian yên tĩnh không thiết bị - ví dụ như lúc đi dạo, khi thưởng thức ly cà phê sáng hoặc ngay trước khi ngủ - để não bộ có không gian nghỉ ngơi và sống chậm lại.

Biến bạn đời thành "nơi trút giận"

Nhiều người thường xuyên mang những áp lực, bực bội ngoài công việc về xả lên người bạn đời mà không nhận ra tác hại ngầm của nó.

Nhà trị liệu tâm lý Arkadiy Volkov, Giám đốc phòng khám Feel Your Way Therapy, nhận định các cặp đôi thường nghĩ đây là cách giao tiếp lành mạnh. Điều này đúng nếu dừng ở mức vừa phải, nhưng sẽ trở thành vấn đề khi việc bộc lộ cảm xúc biến thành "suy nghĩ nghiền ngẫm chung" (co-rumination) - tức là cùng một rắc rối bị đào xới, nhắc đi nhắc lại liên tục mà không hề hướng tới giải pháp hay sự chấp nhận.

Theo chuyên gia Volkov, việc cùng nhau điều tiết cảm xúc quá đà ban đầu tạo cảm giác được sẻ chia, nhưng thực chất đang làm tăng thêm sự bức bối và làm xói mòn mối quan hệ: "Nó mang lại ảo tưởng về sự gắn kết, nhưng bên dưới, hệ thần kinh của cả hai đang tiếp thêm căng thẳng cho nhau. Đây là cái bẫy dễ mắc phải vì nó giải tỏa cảm xúc tức thời trong ngắn hạn."

Bạn không cần phải giữ im lặng tuyệt đối. Hãy đặt giới hạn thời gian chia sẻ chỉ từ 10 đến 15 phút, sau đó chủ động chuyển sang một hoạt động thể chất nhẹ nhàng (như đi dạo) hoặc cùng lên kế hoạch cho một việc thú vị để tránh biến cả buổi tối thành buổi xả bực tức.

Nhắn tin kiểm tra người yêu/bạn đời liên tục

Gửi hàng loạt tin nhắn hỏi han như "Mọi chuyện thế nào rồi?", "Anh/em ổn không?", "Đang làm gì đấy?" thoạt nhìn là cử chỉ ân cần, nhưng thực tế lại tiềm ẩn vấn đề tâm lý.

Chuyên gia Arkadiy Volkov phân tích: "Từng dòng tin nhắn riêng lẻ nghe rất chu đáo. Nhưng nếu bạn nhắn tin xuất phát từ nỗi âu lo thay vì sự quan tâm thực sự, hành động này không còn mang ý nghĩa kết nối mà biến thành sự tìm kiếm trấn an cho bản thân."

Dấu hiệu nhận biết là cảm xúc bất an khi đối phương phản hồi chậm. Nếu sau 20 phút không nhận được hồi đáp mà bạn bắt đầu lo lắng hoặc bực bội, cuộc trò chuyện đó đã không còn lành mạnh.

Hãy tập làm quen với việc chấp nhận sự không chắc chắn. Trước khi bấm gửi, hãy dừng lại tự hỏi: "Mình nhắn vì có chuyện quan trọng thực sự, hay chỉ vì bản thân đang thấy bồn chồn, bất an?". Hãy chờ từ 5 đến 10 phút; thường thì cảm giác bất an sẽ tự trôi qua, giúp mối quan hệ có khoảng không gian dễ thở hơn.

Đi bộ hàng ngày rất tốt cho sức khỏe và tiện lợi, nhưng nếu chỉ duy trì duy nhất bài tập này thì chưa đủ để tối ưu thể lực. Ảnh: Nguyễn Đông

Luôn cố làm hài lòng mọi người

Nhiều người bất ngờ khi biết rằng việc luôn gật đầu đồng ý trước mọi lời nhờ vả không hẳn là tốt bụng, nhất là khi nó chỉ nhằm trốn tránh cảm giác sợ làm người khác thất vọng.

Tiến sĩ Foglia chia sẻ rằng nhiều người lầm tưởng luôn sẵn sàng giúp đỡ mọi lúc là thể hiện lòng trắc ẩn. Tuy nhiên, việc liên tục làm hài lòng người khác bằng cách hy sinh quyền lợi của mình sẽ dẫn đến tâm lý ấm ức, kiệt quệ cảm xúc và xóa nhòa ranh giới cá nhân.

Trước khi nhận lời bất kỳ ai, hãy dừng lại và tự vấn bản thân xem mình đồng ý vì thực lòng muốn giúp hay vì cảm giác tội lỗi. Dành thời gian riêng cho bản thân không phải là ích kỷ, mà là điều kiện cần để bạn tái tạo năng lượng và kết nối tốt hơn với những người quan trọng.

Phân loại thực phẩm thành "tốt" hoặc "xấu"

Dưới tác động của văn hóa ăn kiêng khắt khe, chúng ta thường gắn mác thức ăn là "tốt" (như dâu tây) hoặc "xấu" (như bánh mì trắng). Cách nhìn nhận này phiến diện và có thể dẫn đến chứng rối loạn ăn uống.

Tiến sĩ tâm lý Moriah O’Barr, đồng Giám đốc lâm sàng tại Cultivating Courage Psychological Services, cho biết thức ăn đơn thuần là nguồn dinh dưỡng giúp cơ thể duy trì sự sống. Việc phán xét món ăn sẽ vô tình gieo vào tâm trí bạn cảm giác tội lỗi và xấu hổ mỗi khi ăn, từ đó dần dần phá vỡ mối liên kết tự nhiên giữa bạn và cơ thể.

Hãy thay đổi cách nghĩ và cách nói về thực phẩm. Khi nhận thấy bản thân chuẩn bị phán xét một món ăn là "tốt" hay "xấu", hãy lập tức nhận diện và điều chỉnh lại góc nhìn trung lập hơn, loại bỏ mọi sự mặc cảm khi ăn uống.

Thường xuyên bỏ bữa

Nhiều người có thói quen nhịn bữa sáng để "dành bụng" cho một bữa tiệc thịnh soạn vào buổi tối, đặc biệt vào các dịp lễ tết.

Tiến sĩ O’Barr cảnh báo rằng việc nhịn ăn phát đi tín hiệu cho cơ thể rằng cảm giác đói không quan trọng, làm đứt gãy cơ chế tiếp nhận tín hiệu tự nhiên của cơ thể. Điều này rất dễ đẩy bạn vào tình trạng ăn bù quá no sau đó, gây mệt mỏi và lại tiếp tục vòng lặp bỏ các bữa tiếp theo.

Bỏ bữa tạo ra phản ứng dây chuyền làm rối loạn nhịp sinh học dinh dưỡng. Cơ thể con người luôn cần sự ổn định và nguồn năng lượng đều đặn để hoạt động ở mức tối ưu.

Nên lắng nghe nhu cầu tự nhiên của cơ thể, duy trì đủ 3 bữa chính kèm các bữa phụ lành mạnh mỗi ngày, bất kể bạn có kế hoạch tiệc tùng nào sau đó.

Chỉ dựa vào đi bộ làm môn thể dục duy nhất

Đi bộ hàng ngày rất tốt cho sức khỏe và tiện lợi, nhưng nếu chỉ duy trì duy nhất bài tập này thì chưa đủ để tối ưu thể lực.

Chuyên gia thể hình Andrea Marcellus, người sáng lập AND/life, nhận định điểm hạn chế của đi bộ là quá nhẹ nhàng và thoải mái. Hình thức này không tạo ra đủ áp lực cần thiết để kích thích cơ thể thích nghi ở những khía cạnh trọng yếu - cụ thể là xây dựng khối cơ bắp và cải thiện độ nhạy insulin.

Để nâng cao sức khỏe, bạn cần đẩy cường độ tập luyện, cơ bắp cần cảm thấy mỏi ở những lượt nâng tạ cuối cùng, và hơi thở cần hơi dồn dập đến mức không thể nói chuyện thoải mái. Nếu không đạt đến ngưỡng này trong vài phút mỗi buổi tập, bạn chỉ đang duy trì thể trạng chứ chưa thực sự cải thiện sức khỏe.

Bạn không cần bỏ đi bộ, mà hãy nâng cấp bài tập bằng cách chèn thêm 3 đến 5 đợt chạy bộ nhanh 60 giây trong lúc đi bộ, nghỉ từ 2 đến 3 phút giữa mỗi đợt để nhịp tim ổn định trở lại. Rút ngắn quãng đường đi bộ 3 buổi mỗi tuần để dành thời gian cho một bài tập kháng lực (tập sức mạnh) toàn thân ngắn gọn.

Mỹ Ý (Theo Real Simple)